حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن

در چند دهه‌ی اخیر در جریان درگذشت نوجوانان و جوانان ناکام در مراسم خاکسپاری ختم سوم، هفت و چهلم و گاه سال «حجله می‌بندند» و در برابر مسجد و محل برگزاری مراسم آن را قرار می‌دهند. حجله
شنبه، 5 خرداد 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن
 حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن

نویسنده: پرویز ورجاوند
 
در چند دهه‌ی اخیر در جریان درگذشت نوجوانان و جوانان ناکام در مراسم خاکسپاری ختم سوم، هفت و چهلم و گاه سال «حجله می‌بندند» و در برابر مسجد و محل برگزاری مراسم آن را قرار می‌دهند. حجله عبارت است از یک نشانه‌ی تزیینی که بر روی یک صفحه دایره‌ای شکل به قطر حدود 80 سانتیمتر آن را بر پا می‌دارند. گرداگرد صفحه در فاصله‌های معینی پایه‌های چوبی قرار می‌دهند که در بالا به صورت نیم‌دایره در طرحهای مختلف به گونه‌ی طاقنما بهم پیوند می‌یابند. سپس یک دوره‌ی 25 سانتیمتری که در بالا کمی به سمت خارج متمایل شده بر روی آن استوار می‌کنند و بار دیگر یک لبه‌ی بلند در حدود 30 سانتیمتر بر روی این قسمت اضافه می‌کنند. تمامی سطح نگهدارنده‌ها یا ستونچه‌ها و دوره‌ی فراز آنها و لبه بالا را از داخل و خارج با قاب‌بندیهای مختلف به کمک آیینه‌کاری‌های ساده و رنگی می‌پوشانند و در بخشهائی آویزهای بلورین می‌آویزند. سپس با لامپ‌های کوچک و باطریهای مربوط آنرا روشن می‌سازند.

بیشتر بخوانید: تعزیه، نمایش عاشورایی


سابقه‌ی بستن حجله به گذشته و به احتمال بیشتر به دوران قاجاریه بر می‌گردد. در این زمان در جریان اجراء تعزیه‌ی عروسی حضرت قاسم (علیه السلام) «حجله‌گاه قاسم» را به صحنه می‌آوردند. حجله‌گاه عبارت بود از عماری بزرگی که چهار نفر پایه‌های آن را چون نخل بر دوش می‌کشیدند. به کمک چوب و پارچه اطاقک مانندی را می‌ساختند که دارای در و پنجره و سقف شیروانی شکل بود. در برابر این اطاقک بر روی تشک گونه‌ای، شبیه نعش قاسم جوان را می‌خواباندند و آن را به صحنه می‌آورند. مدتها بعد هودج گونه‌ای که پایه‌ها و سقف آن با پارچه‌های رنگارنگ و نفیس پوشانده شده و قطعه‌های زیادی بلور و آینه و جار به آن آویخته بودند جانشین آن گشت که بدون قرار دادن نعش، بچه‌ای سه چهار ساله را درون آن می‌نشاندند و یک نفر طبق کش آنرا بر روی سر حمل می‌کرد. به دلیل سنگینی حجله، هر حجله کش مسافت کوتاهی آن را بر روی سر حمل می‌کرد و همین که می‌گفت «ببندیه» حجله‌کش‌های دیگر که در کنار او قرار داشتند، حجله را از روی سر او بر می‌داشتند و بر روی لنگ چنبر شده‌ای که بر روی سر حجله‌کش دیگری قرار داشت می‌نهادند تا بعد از مسافتی که پیمود آن را بر سر فرد دیگری بنهند. در اطراف مسیر اسفند دود می‌کردند و باین ترتیب حجله را به محل مراسم و از جمله در قم تا صحن حضرت معصومه (سلام الله علیها) می‌بردند. در قم به حجله، «طبق» نیز می‌گفتند. از زمانی که برپائی تعزیه‌ی عروسی قاسم به درخواست حاج شیخ جعفر ششتری از ناصرالدین شاه منع گردید، حجله‌گاه قاسم نیز متروک گشت و جای خود را به حجله‌های کنونی سپرد که فقط در مراسم عزاداری درگذشت جوانان ناکام بسته می‌شود.
کتابنامه :
تاریخ مذهبی قم، علی اصغر فقیهی، 279.

منبع مقاله :
گروه نویسندگان، (1391)، دائرةالمعارف تشیع (جلد ششم)، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
play_arrow
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
play_arrow
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
play_arrow
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم
play_arrow
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم