0
ویژه نامه ها

آموخته‌های دینی دوران کودکی

دانشمندان و مسیحیان هر دو باید بر پایه ی وضع کنونی که دانش دارد، بر سر رابطه ی میان علم و دین مذاکره کنند. تحقیقات بی نهایت پیچیده ی تازه ای از کتاب مقدس به عمل آمده است .
آموخته‌های دینی دوران کودکی
آیا این رأى خطاست که برخی فیزیکدانان فاقد اطلاعات اساسی برای اتخاذ یک حکم عقلی اند و باید اطلاعات خود در حوزه‌ی دینی را به همان اندازه گسترش دهند که در حوزه‌ی فیزیک گسترش داده اند و صرفا به آموخته‌های دینی دوران کودکی اکتفا نکنند؟ نظریه پردازان سیاسی آمریکا ادعا دارند که در سیاست، اکثریت رأی دهندگان بر مبنای «اطلاعاتی که کمتر عقلانی اند» یعنی بیشتر به طور فطری و در یک واکنش غریزی تصمیم می گیرند. برای آنان غالبا جزئیات شخصی و علایق شخصی از ویژگی های مهم یک برنامه است. ممکن است کسی گمان کند که اوضاع علم بهتر از سیاست است. اما از دیگر سو باید دانست که علاقه ی دانشمندان به موضوعات دینی - متأسفانه در اروپا بیشتر از آمریکا محدود است. على الخصوص با توجه به سنتی که معمولا ادیان مسیحیت یا یهودیت دارند گمان می کنند که به قدر کافی می دانند اما تصمیم گیری ها به همین منوال بر پایه‌ی دانسته‌هایی است که کمتر معقولند.
 
اما نمونه‌ی بارز کسانی که خلاف این روند عمل کرده اند می توان از فردریک فون وایتسکر نام برد که هم فیزیکدان و هم فیلسوف بود. او که شاگرد هایزنبرگ و بوهر بود، در آثار چشمگیری که از خود به جا گذاشت تلاش کرد تا یکپارچگی فیزیک را به عنوان علمی بنیادی در چارچوب فهمی یکپارچه از واقعیت بازسازی کند. او کوشید تا طبیعت عالم خارج و آدمیان و همچنین حوزهی مسائل علمی- فیزیکی و حوزه ی مسائل دینی را با هم سازش دهد. او پرسشی را مطرح می کند: «اگر ما مطابق با ساختارهای وجود کوچکمان که تنها به وسیله ی حواس می تواند درک و دریافت کند، اتمها و فضای کهکشان ها را تصور کنیم، آنگاه اندیشه ی ما درباره ی آنها درست از آب درخواهد آمد؟» و پاسخ می دهد: «شاید این ساختارهایی که توسط آنها امور حسی را درک می کنیم و شرح می دهیم، تنها قادر به برداشتن پرده از لایه ی ظاهری واقعیتی عمیق تر باشند. منبع کاهنی چیزی درباره‌ی آفرینش از عدم گزارش نداده است بلکه آفرینش را منظم و بدون آشفتگی به تصویر می کشد. خداوند سرآغاز هر شدنی است. او بود که آشفتگی اولیه را نظام بخشید.جهان واقعی ادراکات کیفیاتی غیر از ساختارهای ریاضی نیز در خود دارد. شاید این ساختارها اشکال دیگر را نیز تا حدی پنهان یا آشکار کنند. مرز میان این عالم و فراسو دوباره قابل عبور خواهد شد .
 
او در دهم دسامبر ۱۹۷۴ برای من نامه‌ای علیه تجهیز مجدد هسته‌ای فرستاد که در حاشیه ی آن درباره‌ی رابطه‌ی میان مسیحیان و دانشمندان نوشته بود: «مسیحیان باید دانشمندان را به خاطر بی مسئولیتی شرم آوری که در قبال برخی از اعمالشان به خرج دادند، مؤاخذه کنند و دانشمندان باید مسیحیان را به خاطر عدم وقوف به قرنها عقب ماندگی که موجب جاماندنشان از مدرنیته شد، مؤاخذه کنند. شاید این نشانه ای است از راهی که می خواهم با قدم نهادن در آن به طرح پرسشی چند بپردازم.» در حقیقت علم در نگرش و موضوعات خود نمی تواند از مواجهه با نگرش و موضوعات دینی بپرهیزد. به نظر می رسد که دین هم نمی تواند با ظاهر بی طرفانهای که علم از خود نشان می دهد، مدارا کند. دین به زبان خود از علم می پرسد: «میدانی که چه میکنی؟»
 
تاریخ نگاری بنی اسرائیل - که به معنایی گسترده تر به کار میرود- حدودا از همان زمانی آغاز شد که تاریخ نگاری چینی آغاز شد. یعنی حدودا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد و در زمان پادشاهی دارد. از تحقیقات خستگی ناپذیر مذکور چنین برمی آید که تفاسیر مسیحی دو قرن اخیر ما را قادر می سازد که سطوح مختلف منابع تورات (که در گذشته «پنج کتاب موسی» نامیده می شد) یعنی منابع الوهیمی، یهوهای، کاهنی و تثنیه ای را از هم تمیز دهیم و به علاوه قادر به توضیح دادن معنای روایت هائی باشیم که آفرینش انسانها و جهان را بیان کرده اند. فرآیند تالیف اولین کتاب موسی یا کتاب آفرینش  باید ۵۰۰ سال طول کشیده باشد. این نشان می دهد که مردم چگونه وضعیت بعدی دانش در جهان را پذیرفته اند تا پیام خدای واحد و آفرینش او را اعلام کنند. در روایتی که دربارهی آفرینش آمده اند جهان بینی یهودیان و مسیحیان را به شکل بی نظیری شکل داده اند.
 
نخستین روایت آفرینش (سفر پیدایش ۲۰۴-۱۰۱) به دلیل سبک و اصطلاح شناسی مخصوص خود (به عنوان مثال خداوند الوهیم نام دارد) از «منبع کاهنی» است و حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد و پس از تبعید بابلیان نوشته شده است. ظاهرا این منبع مطالب مربوط به منشأ آفرینش عالم را شش قرن قبل از میلاد در بابل جمع آوری نموده و آنها را به چهار دوره از مکاشفات الهی تقسیم کرده است: آفرینش - نوح - ابراهیم - موسی. این مهم است که روایت کتاب مقدس از آفرینش به شکلی مخالف با اسطوره های بابلی ظاهر می شود. در کتاب مقدس، جهان حاصل نبرد میان خدایان نیست بلکه فعل مطلق خدای یگانه است. مسلم است که مشترکات زیادی بین اساطیر بابلی و روایت کتاب مقدس وجود دارد. مثلا تصور اقیانوس آسمانی که فلک با ممانعت از فرو ریختن آب آن در زمین از ایجاد سیل جلوگیری می کند. اما آنچه امروزه برای ما تعیین کننده است مشخصه ای است که این نخستین روایت کتاب مقدس از آفرینش دارد. روایتی که به طریقی منحصر به فرد تأکید دارد بر:
 
- تعالی خداوند: در این روایت خداوند بر فراز زمین برکشیده شده و او جهان را به تنهایی و با یک فرمان آفریده است. ستارگان تجلى الوهیت نیستند بلکه چراغهایی آفریده در آسمانند.
 
- کرامت انسان انسانها نه به عنوان خادمان خدایان، بلکه به صورت خداوند آفریده شده اند. آدمیان فرمانروایانی مستبد و استثمارگر نیستند که بر گردهی دیگر آفریده ها نشسته باشند، بلکه امین خداوندند.
 
- نظم و وحدت در آفرینش: آفرینش در این روایت با آشفتگی در کیهان تفاوت دارد. اینجا عالم یک کل سازمان یافته، انتظام یافته و هماهنگ با نیازمندی های متقابل اشیاء و موجودات است. خدای واحد «آسمان و زمین»، یعنی کل عالم را آفریده است.
 
منبع کاهنی چیزی درباره‌ی آفرینش از عدم گزارش نداده است بلکه آفرینش را منظم و بدون آشفتگی به تصویر می کشد. خداوند سرآغاز هر شدنی است. او بود که آشفتگی اولیه را نظام بخشید. کلیت گرایی آشکار می کند که خدای متعال همه چیز، کیهان، طبیعت و ابناء بشر را آفریده است و هم اوست که آنها را زنده نگاه می دارد. در عین حال گفتیم که چگونه آسمان و زمین به وجود آمدند. اما مسئله ای که اینجا در تعبیر شاعرانه مانند آفرینش عالم در شش «روز» کمتر مورد توجه قرار گرفته است، ترتیب زمانی این شش روز است. این دو دوره ی سه روزه» دوره‌های عالم را توصیف نمی کند بلکه سه روز اول مربوط به آسمان دنیا است که در سه «روز» بعدی زینت داده شده است. در روز اول فرمان «بگذار روشنایی باشد» صادر شده است و در روز چهارم آسمان را با خورشید و ماه و ستارگان زینت داده است. به این ترتیب مراتب موجوداتی که در سه آسمان اول سکنی دارند به طرز عینی و طبق نوع، ابعاد، گونه، شکل و جنسیت توصیف می شوند. آنچه گفته شد به جای کیهان شناسی بیشتر مربوط به پدیده شناسی کیهان است. در هر روز با جمله «و خداوند فرمود» فرامین به هم پیوند می یافتند، «و آن چنین می شد و سرانجام فرمان رضایت ابلاغ می گشت: «و خداوند دید که آن نیکو است.» روی هم رفته این نگرش عظیم و جامع به کل کیهان به ما می گوید که عالم توسط خداوند به نحو احسن آفریده شده است و چیزی نیست که به زور از چنگ همتای شیطانی اش بیرون کشیده باشد.
 
منبع: علم و دین، هانس کوک، ترجمه رضا یعقوبی، چاپ اول، نشر تمدن علمی، تهران 1395
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
راز احتکار خانه‌های خالی بانک‌ها چه بود؟
راز احتکار خانه‌های خالی بانک‌ها چه بود؟

راز احتکار خانه‌های خالی بانک‌ها چه بود؟

استخدام ۱۰ هزار نفری کادر درمان/ پرداخت فوق العاده ویژه کرونا به وزارت بهداشت از مهرماه
استخدام ۱۰ هزار نفری کادر درمان/ پرداخت فوق العاده ویژه کرونا به وزارت بهداشت از مهرماه

استخدام ۱۰ هزار نفری کادر درمان/ پرداخت فوق العاده ویژه کرونا به وزارت بهداشت از مهرماه

کنکور سراسری در موعد مقرر با نظارت کمیته‌ای از مجلس و دولت برگزار می شود
کنکور سراسری در موعد مقرر با نظارت کمیته‌ای از مجلس و دولت برگزار می شود

کنکور سراسری در موعد مقرر با نظارت کمیته‌ای از مجلس و دولت برگزار می شود

من یک دخترم، برای ادامه تحصیل چکار کنم؟
من یک دخترم، برای ادامه تحصیل چکار کنم؟

من یک دخترم، برای ادامه تحصیل چکار کنم؟

هرگز کودکان بیش فعال را تنبیه بدنی نکنید
هرگز کودکان بیش فعال را تنبیه بدنی نکنید

هرگز کودکان بیش فعال را تنبیه بدنی نکنید

مروری بر زیست روزمره زنان طلبه
مروری بر زیست روزمره زنان طلبه

مروری بر زیست روزمره زنان طلبه

بررسی حقوق بشر از دیدگاه بین المللی و جهان اسلام
بررسی حقوق بشر از دیدگاه بین المللی و جهان اسلام

بررسی حقوق بشر از دیدگاه بین المللی و جهان اسلام

دلایل جویدن ناخن در کودکان و بزرگسالان
دلایل جویدن ناخن در کودکان و بزرگسالان

دلایل جویدن ناخن در کودکان و بزرگسالان

سخنرانی دکتر علیرضا طالب‌پور در رونمایی از کتاب «اینترنت و سواد مجازی»
سخنرانی دکتر علیرضا طالب‌پور در رونمایی از کتاب «اینترنت و سواد مجازی»

سخنرانی دکتر علیرضا طالب‌پور در رونمایی از کتاب «اینترنت و سواد مجازی»

مقام و منزلت حضرت علی (ع) در کلام پیامبر اسلام
مقام و منزلت حضرت علی (ع) در کلام پیامبر اسلام

مقام و منزلت حضرت علی (ع) در کلام پیامبر اسلام

هر چه ایمان بالاتر، ابتلاء بیشتر . . .
هر چه ایمان بالاتر، ابتلاء بیشتر . . .

هر چه ایمان بالاتر، ابتلاء بیشتر . . .

کرونا در ایران| ۲۵۹۸ ابتلا و ۲۱۵ فوتی جدید طی شبانه روز گذشته
کرونا در ایران| ۲۵۹۸ ابتلا و ۲۱۵ فوتی جدید طی شبانه روز گذشته

کرونا در ایران| ۲۵۹۸ ابتلا و ۲۱۵ فوتی جدید طی شبانه روز گذشته

قاتل طلحه چه کسی بود؟/ استاد پیشوایی
قاتل طلحه چه کسی بود؟/ استاد پیشوایی

قاتل طلحه چه کسی بود؟/ استاد پیشوایی

سازمان اوقاف ۵۰ هزار واحد مسکونی در اراضی موقوفه می‌سازد
سازمان اوقاف ۵۰ هزار واحد مسکونی در اراضی موقوفه می‌سازد

سازمان اوقاف ۵۰ هزار واحد مسکونی در اراضی موقوفه می‌سازد

نام دو دختر امیرالمومنین علیه السلام/ استاد پیشوایی
نام دو دختر امیرالمومنین علیه السلام/ استاد پیشوایی

نام دو دختر امیرالمومنین علیه السلام/ استاد پیشوایی

نیاز شدید مملکت به آدم با سواد
نیاز شدید مملکت به آدم با سواد

نیاز شدید مملکت به آدم با سواد

نوزاد تازه متولد شده من چه مدت خواهد خوابید؟
نوزاد تازه متولد شده من چه مدت خواهد خوابید؟

نوزاد تازه متولد شده من چه مدت خواهد خوابید؟

در مورد شخصیت جابر بن عبدالله انصاری/ استاد پیشوایی
در مورد شخصیت جابر بن عبدالله انصاری/ استاد پیشوایی

در مورد شخصیت جابر بن عبدالله انصاری/ استاد پیشوایی

غیبت کردن و آثار آن
غیبت کردن و آثار آن

غیبت کردن و آثار آن

پیکر امام حسین را چه کسی به خاک سپرد؟/ استاد پیشوایی
پیکر امام حسین را چه کسی به خاک سپرد؟/ استاد پیشوایی

پیکر امام حسین را چه کسی به خاک سپرد؟/ استاد پیشوایی

آیا نوزاد من می تواند بوها و طعم ها را متوجه شود؟
آیا نوزاد من می تواند بوها و طعم ها را متوجه شود؟

آیا نوزاد من می تواند بوها و طعم ها را متوجه شود؟