پوزش خواهی و پذیرش عذر

تأکید بر پذیرش عذر، خود آموزش بسیار جالبی است که در ترمیم مشکلات بین فردی می تواند کمک کند. فرد عذرخواه می تواند خوشحال باشد که به تکلیف عقلانی - وجدانی و الهی خود عمل کرده است، و در نتیجه، اضطراب او از میان خواهد رفت.
سه‌شنبه، 13 اسفند 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
پوزش خواهی و پذیرش عذر
مکتب اسلام برای زیبا آفرینی رفتارهای متأثر از رعایت نکردن حق الله، حق الناس و ظلم به نفس، عذرخواهی و توبه را قرار داده است. انسان با انجام تکلیف در برابر خدا و خلق، کرامت نفس خویش را حفظ، و در صورت کوتاهی، به طور فطری احساس نیاز به عذرخواهی پیدا می کند. عذرخواهی و توبه، ساحتهای عقلانی، عاطفی و رفتاری را پوشش می دهد. نیاز به جبران گذشته، جنبه ای عقلانی است و از نظر عاطفی نیز بر طرف مقابل اثر می گذارد و چون خود رفتاری جدید است، می تواند موقعیت جدید و زیبایی را فراهم آورد. خداوند در آیه سی و یکم سوره نور، به کسانی که کاری برخلاف دستورات الهی انجام دهند، می فرماید: وتوبوا إلى الله جمیعا أیها المؤمنون لعلکم تفلحون؛ «ای مؤمنان، همگی به درگاه خدا توبه کنید؛ باشد که رستگار شوید».
 
بسیاری از حالت‌های اضطرابی و افسردگی‌های واکنشی، از قصور فرد در انجام وظیفه در برابر خداوند با مردم سرچشمه می گیرند. اقرار به گناه در پیشگاه خداوند، و پوزش خواهی در پیشگاه مردم، می تواند خودبه خود فشار روانی موجود را کاهش دهد. چه بسا بتوان فرمایش حضرت رسول صلى الله علیه وسلم را حد اعلای میزان جبران ارزیابی کرد: التائب من الذنب کمن الاذنب له؛ «توبه کننده، مانند کسی است که اصلا گناه نکرده است».
 
افزون بر وظیفه عذرخواه، طرف مقابل نیز موظف است عذر او را بپذیرد. امام سجاد می فرماید: «در صورتی که فردی از سمت راست، تو را دشنام دهد و به سمت چپ برود و عذرخواهی نماید، عذر او را بپذیر».
 
گر عظیم است از فرودستان گناه ... عفو کردن از بزرگان اعظم است
 
 خداوند در توصیف ایشان می فرماید: والعافین عن الناس؟" «آنان از خطاهای مردم، در می گذرند»؛ پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله وسلم) نیز تأکید می کند: علیکم بالعقو. فان العفو لایزید العبد إلا عزاء گذشت کنید که عفو و گذشت جز بر عزت بنده نمی افزاید»؛ و امام علی (علیه السلام) در جمله کوتاهی اشاره می فرماید: آقل ثقل؛ «درگذر، تا از تو درگذرند».
 
تأکید بر پذیرش عذر، خود آموزش بسیار جالبی است که در ترمیم مشکلات بین فردی می تواند کمک کند. فرد عذرخواه می تواند خوشحال باشد که به تکلیف عقلانی - وجدانی و الهی خود عمل کرده است، و در نتیجه، اضطراب او از میان خواهد رفت. دستاورد چنین روابطی در زندگی، زیبایی و روابط سالم را برای افراد در ارتباطات اجتماعی به ارمغان خواهد آورد؛ به ویژه اگر این روابط، بر اساس گفتار زیبای امام على تنظیم شود که تأکید می کند: اقبل عذر أخیک، وإن لم یکن له عذر قالتیس له عذراء عذر برادرت را بپذیر، و اگر عذری نداشت، برایش عذری بتراش».
 
انسان دیندار، هم عذرخواه است و هم عذر پذیر. او در مسیر زندگی همواره در پی آرامش باطنی می گردد و می داند جلب توجه حق تعالی و گذشت از بندگانش، کلید این آرامش است. در این دنیا، قانونی وجود دارد به نام قانون کاشت و برداشت. باید بدانیم هر عملی، واکنشی متناسب آن عمل، در این دنیا نصیب ما خواهد کرد، و آنچه می ماند، خوب یا بد، در آخرت درو خواهیم نمود. مؤمن چون میداند افرادی که به او ستم کرده اند، به زودی نتیجه رفتارشان را خواهند دید، چرا با نبخشیدن، زندگی خود را نازیبا کند؟ از بهترین روشهای عشق ورزیدن به خالق و مخلوقات، بهره گیری از برازندگی پوزش خواهی و برازیدگی پذیرش عذر دیگران است.
 
هر فردی در برابر زندگی خود مسئول است، و اگر نیاز به تغییر دارد، تنها خود او می تواند وضع موجود را به زیبایی تغییر دهد یا تداوم بخشد. از این رو، اختیار و مسئله خودسازی و خودجوشی اجتماعی در دست آحاد جامعه است تا مشکلات آن را با ابتکار و قدرت خود حل کنند. پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله وسلم) در این زمینه می فرماید: گلم راع وکلکم مسئول عن رعیته.

انسان، بر اساس تغییراتی که در زندگی اش می دهد، در برابر خدا مسئول و پاسخ گوست و مجازات یا پاداش دریافت می کند. نتیجه اعمال او نیز، اعم از خوب و بد، به طور مستقیم به خود او خواهد رسید، و جنبه های مثبت به نفع، و جنبه های منفی به ضرر او خواهد بود. به هرحال، زندگی آسوده و پاکیزه، در گرو باور زیباشناسانه و کارکرد هماهنگ با آموزه های متعالی دینی است: من عمل صالحا من ذکر أو أنثى وهو مؤمن فلنحیینه حیاة طیبة ولنجزینهم أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون؛ «هرکس از مرد یا زن که مؤمن باشد و کار شایسته کند، حتما به زندگی پاک و پسندیدهای زنده اش می داریم و به یقین مزدشان را نیکوتر از آنچه انجام داده اند، خواهیم داد». «حیات طیبه» آن است که انسان، دلی آرام و روحی مؤمن داشته باشد.
 
مؤمن، به نور خدا می بیند و مشمول دعای فرشتگان و مشمول تأییدات الهی است. این گونه افراد، خوف و حزنی ندارند. جذابیت هایی که ایشان و زندگی شان دارد، همواره مورد توجه دیگران خواهد بود، و خداوند نیز بذر دوستی شان را در دل دیگران می کارد. بارها دیده ایم هرگاه انسان‌های با ایمان و صالح از دنیا می روند، حتی افراد لاابالی و فاسق هم در غم فرو می روند و ناخودآگاه به عزا می نشینند و اشک می ریزند و یادش را گرامی داشته، قبرش را زیارت، یا خاطراتش را برای دیگران بازگو می کنند. همه اینها به خاطر فطرت پاک، کمال دوستی (و فطرت زیباشناسانه) انسان است: إن الذین آمنوا وعملوا الصالحات سیجعل لهم الرحمن ودا: «کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، به زودی خدای رحمان برای آنان محبتی (در دل‌ها) قرار میدهد».  پس هرگاه محبوبیت حاکم نشد، باید در عقیده و عملکرد خود تجدید نظر کنیم. باید دقت نماییم که چه نازیبایی‌هایی در زندگی شخصی، باور و عملکرد ما وجود داشت که چنین شد؛ زیرا وعده خداوند تخلف ندارد.
 
منبع: اسلام و زیبایی‌های زندگی: رویکردی تحلیلی و تربیتی به سبک زندگی ، دکتر داود رجبی‌نیا، صص446-442، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، چاپ اول، 1391
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران