محور اصلی سوره «قلم»

قلم و کتاب، نمادی از ثبت و ضبط همه اموری است که امروزه بر ما مخفی و ناپیدا است.
جمعه، 12 ارديبهشت 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
محور اصلی سوره «قلم»
بنا بر شواهد موجود در سوره «قلم» محور اصلی سوره، ترسیم ناکامی تهمت زنندگان به پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم است. مشرکان با زدن تهمت جنون به پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم قصد داشتند او را گوشه نشین کرده و آئین او را سرکوب نمایند. در این سوره خداوند سبحان ضمن بیان خصلت‌های زشت و ناپسند تهمت زنندگان و سرانجام دردناک و ذلت بار آن‌ها در دنیا و آخرت، به پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم دلداری داده و او را به صبر دعوت می‌کند و برخلاف یاوه گویی‌های مشرکان، پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم را به «خلق عظیم» و کمال عقلانی می‌ستاید و سرانجام منشأ این رفتارها را درماندگی آنان در برابر رشد سریع دعوت پیامبر صلی الله علیه و اله  وسلم می‌داند. بنابراین آیه شریفه «ن والقلم وما یسطرون» نیز باید به یکی از جنبه‌ها و مسائل مرتبط با این محور اصلی اشاره داشته باشد. لذا به نظر می‌رسد منظور از «القلم وما یسطرون» مطلق مکتوبات است.
 
 قلم و کتاب، نمادی از ثبت و ضبط همه اموری است که امروزه بر ما مخفی و ناپیدا است. از این رو اگر حقی ضایع گردد و بر کسی به ناحق حکمی جاری شود، گویند تاریخ آن را در حافظه خود ضبط کرده و سرانجام در این باره قضاوت خواهد کرد. ارتباط این آیه با آیات بعدی نیز در همین نکته نهفته است و در مجموع آیه چنین تفسیر می‌شود: که خداوند برای نفی آن‌ها اتهام جنون از پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم و اثبات حقانیت دعوت او به قلم هایی که در آینده حقائق را می نویسند و یا بر قرآن شرح و تفاسیر متعدد می‌نگارند قسم میخورد بی شک اگر پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم مجنون بودن سخنان او نیز کم بها و بی ارزش بود و شایسته آنکه آیندگان درباره آن به شرح و تفسیر بپردازند نداشت.
 
از همین جا معنای «ن» هم مشخص می‌شود. «ن» یکی از حروف مقطعه است بنا بر نظر صحیح، حروف مقطعه بر این نکته تأکید دارند که قرآن مجموعه‌ای از همین حروف است و اگر کسی دین اسلام و قرآن را باطل و ناحق می‌داند، کافی است که کتابی همانند قرآن بیاورد. به عبارت دیگر حرف مقطعه «ن» بر اعجاز قرآن و حقانیت پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم اشاره دارد و با غرض اصلی سوره هماهنگ است. هر تفسیر دیگری نیز که از آیه شریفه «ن و القلم وما یسطرون» ارائه دهیم باید با غرض سوره هماهنگی داشته باشد، زیرا اقتضای حکمت، وجود نظم و نسج واحدی در سخن است.
 
علامه طباطبایی در تفسیر شریف «المیزان» نیز از همین روش برای گزینش برخی از نظرات تفسیری خویش سود جسته است و بر کارایی روش مزبور صحه گذاشته است. ایشان در تفسیر آیه شریفه « وکذلک یوحی إلیک و إلى الذین من قبلیک الله العزیز الحکیم» می‌گوید: مقتضای اینکه غرض اصلی این سوره بیان ماهیت وحی و اشاره به نتایج آن باشد این است که کلمه «کذلک» اشاره به شخص وحی باشد یعنی وحی خصوص این سوره به رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم. سپس با استناد به غرض سوره و سیاق، نظر مفسرانی که گفته‌اند «کذلک» اشاره به معارفی است که این سوره مشتمل بر آن است را رد نموده است. خلاصه آنکه در پرتو ساختار هندسی هر سوره و یافتن غرض اصلی آن می‌توان معیار قابل اعتمادی برای حل مشکلات تفسیری و کاستن از اختلافات مفسران بدست آورد.
 

ارائه ترجمه‌ای «پیوسته» و تفسیری از قرآن

یکی از دلایلی که موجب بی رغبتی نسل جوان به درک مفاهیم و معارف قرآنی شده است، ترجمه‌های نارسا و مبهمی است که از قرآن کریم ارائه می‌گردد. این ترجمه‌ها با ترسیم چهره‌ای نازیبا و گسسته از مفاهیم قرآنی و ایجاد تشویش درذهن خواننده باعث می‌گردد که خواننده نا آشنا با زبان عربی بتدریج از معارف قرآن فاصله بگیرد. به اعتقاد قرآن پژوهان معاصر بی توجهی اغلب مترجمان و مفسران به نظم و ارتباط و تناسب آیات باعث گشته است که ترجمه و تفسیرها به خصوص ترجمه‌های تحت اللفظی قرآن گسسته شوند. به عنوان نمونه نگاه می‌کنیم به ترجمه آیات نخستین سوره «قلم» در ترجمه‌های قدیم و جدید از قرآن.
 

ترجمه تفسیر طبرسی:

به دوات و قلم سوگند یاد کنم و آنچه می‌نویسد. نیستی تو به نعمت خداوند خویش دیوانه. و که تو را است مزدی به جز منت برنهاده. و که تو بر خلقی بزرگ ببینی و ببیند ایشان. بکدام چیز فتنه شده‌اید. که خدای تو اوست داناتر بدانکه گم شود از راه او و او داناتر به راه یافتگان.
 

ترجمه الهی قمشه ای:

ان (قسم به نون که شاید نام نور و ناصر حق یا لوح نور خداست) و قسم به قلم (علم فعلی ازلی و آنچه تا ابد در لوح محفوظ عالم) خواهند نگاشت. که تو به لطف و رحمت پروردگارت (عقل کامل و نعمت نبوت یافتی و) هرگز (چنان که کافران پندارند) دیوانه نیستی. و البته تو را (در مقابل خدمت رسالت حق) پاداشی نامحدود است. در حقیقت تو به نیکو خلقی عظیم (و آیین و شرعی بزرگ) آراسته‌ای به زودی تو و مخالفانت مشاهده می‌کنید که کدام یک از شما به (اوهام و خیالات باطل) مفتون و دیوانه‌اند البته خدایت داناتر است که از راه خدا گمراه کیست و بهتر می‌داند که هدایت یافتگان عالم کیانند (برای هر کدام پاداش خود می‌رساند.)

ملاحظه می‌فرمایید که ترجمه مرحوم الهی قمشه‌ای از ترجمه دیگر روان‌تر و قابل فهم‌تر است، اما هر دو ترجمه در ارائه تصویری از پراکندگی و گسیختگی آیات به خواننده، مشترک‌اند. طبیعی است که هرگاه ذهن نتواند بین اجزای پراکنده نظم و ارتباطی برقرار کند، از درک صحیح و سریع آن عاجز می‌ماند.
 
این نوع ترجمه‌ها باعث شده تا پروفسور «بلاشر» بگوید: «فکر در جستجوی یافتن رابط‌ای است که اصلا در این ترجمه‌ها وجود ندارد.» اما اگر مترجم تمام تلاش خود را بکار برد تا مطالب قرآن را خوب بفهمد و از نظم و ارتباط موجود، تناسب آیات و موضوعات گوناگون هر سوره را دریابد و هر آیه را در مجموع سوره بلکه کل قرآن مورد توجه قرار دهد و هم بستگی آیات را در ترجمه حفظ کند، می‌تواند ضمن پاسخگویی به این شبهات، خواننده ترجمه قرآن را نیز از لذت درک معارف و مفاهیم قرآنی بهره‌مند سازد.
 
منبع: ساختار هندسی سوره‌های قرآن، محمد خامه‌گر،صص65-61، سازمان تبلیغات اسلامی شرکت چاپ و نشر بین الملل، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۵
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی