نویسنده: بهاءالدین خرمشاهی
اوتونویرات (1882-1945) ، OTTO NEURATATH جامعه شناس و فیلسوف اتریشی، یکی از بنیانگذارن پوزیتیویسم منطقی و اصالت تجربه منطقی که مارکسیست منفرد و مستقلی بود. مرد سرزنده و با نشاط، هوشمند و خوش مشربی بود و در به راه انداختن و سازمان دادن فعالیتهای دانشگاهی، آموزشی و اقتصادی مهارت و کفایت داشت. آثار عمده او در زمینه جامعه شناسی و اقتصاد و برنامه ریزی اجتماعی و روش علمی و آموزش بصری بود.
نویرات برای علمی کردن جامعه شناسی، اصطلاحات و مسائل جامعه شناسی را در قالب فیزیکالیستی می ریخت؛ به نحوی که همه گزاره های تجربی، توصیفگر اشیا و خواص زمانی ـ مکانی باشند. متافیزیک به معنای اعمش را چنانکه مراد پوزیتیویستهای منطقی است، مهمل و ممنوع می شمرد؛ و می گفت زبانی که در بیان گزاره های متافیزیک هست، فقط از نظر صوری و دستوری درست است ولی از نظر معنا و مدلول تحقیق ناپذیر است. و به نظریه پردازان جامعه شناسی هشدار می داد که از کلمات چند پهلو و ایهام دار استفاده نکنند. خودش با همه تحقیقات و آثاری که در زمینه اقتصاد و آموزش سوسیالیستی داشت، هرگز کلمه « :سرمایه»را به کار نبرد! تزفیزیکالیسم(physicakismاصالت فیزیک و بیان همه حقایق و علوم به کمک پدیده های طبیعی و با تشبیه و تحویل به آنها) عمدتاً حاصل همکاری او ورودولف کارناپ بود.
نویرات با آنکه اصرار داشت که به مدد معیار تجربه ناپذیری ـ یعنی قایل شدن معنا فقط برای گزاره های تجربی ـ حد فاصل قاطعی بین گزاره های علمی و متافیزیک حفظ شود، ولی بر آن بود که توافق بین الاذهانی intersubjevtuve agreement یک اجماع تقریبی approximate unanimityراجع به زمینه قضاوت به دست می دهد، نه در باب معنی. معتقد بود پژوهندگان شکاک، با به کار بردن زبان فیزیکالیسم، معیار تشکیک ناپذیری برای تایید خواهند داشت. فیزیکالیسم حسن دیگری برای نویرات داشت، چه آموزه ای زبانی بود که برگنگی و نامفهومی نظامهای تحقیقی غلبه می کرد، و این غلبه نه با تحویل آنها به موازین خاص فیزیک بود، بلکه با ارجاع دادن به مرجع اصلی فیزیک که هملانا طبیعت زمانی ـ مکانی همگانی است.
نویرات فیزیکالیسم را یک فرضیه می دانست. به نظر او جهان را باید یکپارچه دید، یعنی، یک شبکه علت و معلولی که اوصاف و توصیفات گوناگونش را باید در یک زبان یگانه که شامل علوم اجتماعی، زیستی و فیزیکی باشد گردآورد. و برداشت دیگر او از این فرضیه (فیزیکالیسم) این بود که همه جا و سراپای جهان، علی الاصول، شناختنی است.
همچنین فیزیکالیسم را به عنوان روایت پیشرفته ای از واحدهای تقسیم دانش که با گزارشهای منفرد بیان می شود، که به آن گزاره های بنیادین می گفتند و در اصطلاح پوزیتیویستهای منطقی بیشتر به نام گزاره واجب القبول protocol sentences معروف بود، می شمرد.
نویرات در سال 1929 با همکاری هانس هان و کارناپ و به امضای خود مانیفستی به نام « مفهوم علمی جهان» از سوی حلقه وین منتشر کرد. دایره المعارف بین المللی علم یگانی با ویرایشگری او و کارناپ و چارلز موریس از سوی « موسسه وحدت علوم» که ابتدا به ریاست فیلیپ فرانک اداره می شد منتشر شد؛ و دو مجلد از آن در زمان حیات نویرات منتشر گردید. از آثار اوست:
ـ جامعه شناسی تجربی(1931) . Empirische Soziologic
ـ مبانی علوم اجتماعی Foundations of Social Sciences
منبع: خرمشاهی، بهاءالدین، (1382) ، پوزیتیوسم منطقی(رهیافتی انتقادی) ، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نخست 1361.
