رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»

مبحث زبان دین و ارتباط آن با این تئوری که نظر و برداشت افراد از دین مطلق نیست، از آنجا ناشی شد که طی چند قرن اخیر، در اروپا، در فلسفه ی دین و کلام جدید بحث جدیدی تحت این عنوان مطرح شد که آیا زبان دین واقع نماست
شنبه، 28 دی 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»
 رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»

 






 

پرسشی از محضر علامه مصباح یزدی

پرسش:

فرضیه ی نسبی بودن معرفت دینی چه ربطی به مبحث «زبان دین» دارد؟

پاسخ:

مبحث زبان دین و ارتباط آن با این تئوری که نظر و برداشت افراد از دین مطلق نیست، از آنجا ناشی شد که طی چند قرن اخیر، در اروپا، در فلسفه ی دین و کلام جدید بحث جدیدی تحت این عنوان مطرح شد که آیا زبان دین واقع نماست و یا زبان دین سمبلیک، رمزی و زبان اسطوره است. توضیح این که: انسان ها گاهی در مقام تفاهم یا یکدیگر، چه در محاورات شفاهی و عرفی و ساده و چه در محاورات علمی و فلسفی، الفاظ و ترکیبات را به قصد نشان دادن واقعیت های خارجی به کار می برند. گاهی نظرشان این است که افراد را متوجه یک واقعیت عینی و خارجی کنند و گاهی در موضوعاتی چون منطق نظرشان این است که افراد را متوجه واقعیت های ذهنی کنند. مثلاً وقتی کسی می گوید: «هوا روشن است» قصد او از به کار بردن این جمله خبری و ترکیب خاص ادبی این است که شنونده را متوجه این حقیقت کند که هوای محیط بر وجود آنها روشن است و نیازی به استفاده از چراغ نیست. بی تردید این زبان واقع نماست و عیناً از واقعیت های خارجی حکایت می کند. شبیه همین زبان در ریاضیات، منطق و فلسفه نیز با تصرّفاتی کاربرد دارد. بر این اساس است که گفته می شود زبان علم و زبان فلسفه واقع نماست و از واقعیت های خارجی و یا ذهنی حکایت دارند.
اما گاهی الفاظ و ترکیبات زبانی به قصد ارائه ی واقعیت خارجی و یا ذهنی به کار نمی روند و گرچه الفاظ و ترکیبات عیناً همان الفاظ و ترکیباتی هستند که در برخی علوم و ساحت ها واقع را نشان می دهند، امّا در زمینه هایی گوینده و نویسنده نمی خواهد از طریق آنها واقع را نشان دهد. مثل زبان اسطوره و افسانه که درصدد ارائه واقع نیست و از این رو گفته می شود چنین زبانی واقع نما نیست. وقتی ما کتاب های داستانی مثل کتاب کلیله و دمنه را می خوانیم، می بینیم که جملات و ترکیبات در آنها به گونه ای تنظیم شده اند که به هیچ وجه از واقعیت خارجی حکایت نمی کنند. اگر در آنها داستان حیوانات جنگل و رابطه ی شیر و گرگ و پلنگ و روباه بیان شده، هدف نویسنده این نیست که به ما بفهماند که در خارج چنین واقعیت هایی و روابط و گفتگوهایی بین حیوانات وجود دارد؛ بلکه هدف او این است که غیر مستقیم و از طریق داستان و زبان حیوانات ما را متوجه پیام و مطالب دیگری کند. بنابراین، زبان افسانه و زبان اسطوره یکی از گونه های زبان غیر واقع نماست.
از جمله زبان های غیر واقع نما، زبان سمبلیک و رمزی است همچنین زبان شعر نیز از گونه های زبان های غیر واقع نماست. وقتی شاعر، از می و مطرب و ساقی سخن می گوید، نمی خواهد از می و مطرب واقعی سخن بگوید، بلکه هدف شاعر و عارف از به کار بردن زبان شعر که یک زبان کتابی است، بیان مطالب دیگری است که در ذهن او وجود دارد.
برخی گفته اند دین هم زبان خاص خود را دارد و زبان دین در زمره ی زبان های واقع نما نیست. و از این روی، می توان برای آن، تفسیرها و قرائتهای مختلی ارائه داد.
منبع مقاله :
مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1391)، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات مؤسسه ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم