رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»

مبحث زبان دین و ارتباط آن با این تئوری که نظر و برداشت افراد از دین مطلق نیست، از آنجا ناشی شد که طی چند قرن اخیر، در اروپا، در فلسفه ی دین و کلام جدید بحث جدیدی تحت این عنوان مطرح شد که آیا زبان دین واقع نماست
شنبه، 28 دی 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»
 رابطه ی نسبیت معرفت با بحث «زبان دین»

 






 

پرسشی از محضر علامه مصباح یزدی

پرسش:

فرضیه ی نسبی بودن معرفت دینی چه ربطی به مبحث «زبان دین» دارد؟

پاسخ:

مبحث زبان دین و ارتباط آن با این تئوری که نظر و برداشت افراد از دین مطلق نیست، از آنجا ناشی شد که طی چند قرن اخیر، در اروپا، در فلسفه ی دین و کلام جدید بحث جدیدی تحت این عنوان مطرح شد که آیا زبان دین واقع نماست و یا زبان دین سمبلیک، رمزی و زبان اسطوره است. توضیح این که: انسان ها گاهی در مقام تفاهم یا یکدیگر، چه در محاورات شفاهی و عرفی و ساده و چه در محاورات علمی و فلسفی، الفاظ و ترکیبات را به قصد نشان دادن واقعیت های خارجی به کار می برند. گاهی نظرشان این است که افراد را متوجه یک واقعیت عینی و خارجی کنند و گاهی در موضوعاتی چون منطق نظرشان این است که افراد را متوجه واقعیت های ذهنی کنند. مثلاً وقتی کسی می گوید: «هوا روشن است» قصد او از به کار بردن این جمله خبری و ترکیب خاص ادبی این است که شنونده را متوجه این حقیقت کند که هوای محیط بر وجود آنها روشن است و نیازی به استفاده از چراغ نیست. بی تردید این زبان واقع نماست و عیناً از واقعیت های خارجی حکایت می کند. شبیه همین زبان در ریاضیات، منطق و فلسفه نیز با تصرّفاتی کاربرد دارد. بر این اساس است که گفته می شود زبان علم و زبان فلسفه واقع نماست و از واقعیت های خارجی و یا ذهنی حکایت دارند.
اما گاهی الفاظ و ترکیبات زبانی به قصد ارائه ی واقعیت خارجی و یا ذهنی به کار نمی روند و گرچه الفاظ و ترکیبات عیناً همان الفاظ و ترکیباتی هستند که در برخی علوم و ساحت ها واقع را نشان می دهند، امّا در زمینه هایی گوینده و نویسنده نمی خواهد از طریق آنها واقع را نشان دهد. مثل زبان اسطوره و افسانه که درصدد ارائه واقع نیست و از این رو گفته می شود چنین زبانی واقع نما نیست. وقتی ما کتاب های داستانی مثل کتاب کلیله و دمنه را می خوانیم، می بینیم که جملات و ترکیبات در آنها به گونه ای تنظیم شده اند که به هیچ وجه از واقعیت خارجی حکایت نمی کنند. اگر در آنها داستان حیوانات جنگل و رابطه ی شیر و گرگ و پلنگ و روباه بیان شده، هدف نویسنده این نیست که به ما بفهماند که در خارج چنین واقعیت هایی و روابط و گفتگوهایی بین حیوانات وجود دارد؛ بلکه هدف او این است که غیر مستقیم و از طریق داستان و زبان حیوانات ما را متوجه پیام و مطالب دیگری کند. بنابراین، زبان افسانه و زبان اسطوره یکی از گونه های زبان غیر واقع نماست.
از جمله زبان های غیر واقع نما، زبان سمبلیک و رمزی است همچنین زبان شعر نیز از گونه های زبان های غیر واقع نماست. وقتی شاعر، از می و مطرب و ساقی سخن می گوید، نمی خواهد از می و مطرب واقعی سخن بگوید، بلکه هدف شاعر و عارف از به کار بردن زبان شعر که یک زبان کتابی است، بیان مطالب دیگری است که در ذهن او وجود دارد.
برخی گفته اند دین هم زبان خاص خود را دارد و زبان دین در زمره ی زبان های واقع نما نیست. و از این روی، می توان برای آن، تفسیرها و قرائتهای مختلی ارائه داد.
منبع مقاله :
مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1391)، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات مؤسسه ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم