صنايع دستي ايران

مختصري از هنر شيشه گري

شيشه گري هنر شکل دادن به شيشه است. هنرمند در اين هنر، ابتدا ماده شيشه را حرارت مي دهد تا نرم و نيمه مايع شود. سپس به وسيله دستها يا ابزار مخصوص يا دميدن اشکال زيبايي را با آن پديد مي آورد.
يکشنبه، 5 مرداد 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
مختصري از هنر شيشه گري
 مختصري از هنر شيشه گري

 

نويسنده: پريسا سيد اخلاقي




 

صنايع دستي ايران

شيشه گري هنر شکل دادن به شيشه است. هنرمند در اين هنر، ابتدا ماده شيشه را حرارت مي دهد تا نرم و نيمه مايع شود. سپس به وسيله دستها يا ابزار مخصوص يا دميدن اشکال زيبايي را با آن پديد مي آورد.

هنر شيشه گري در ايران

شيشه گري دستي حرفه اي در ايران حداقل به 3000 سال قبل باز مي گردد.
در طي دوران ها و در مناطق گوناگون ايران، اين هنر- صنعت تکامل مخصوص خود را پيدا نموده است.
با بروز دوران صنعتي وماشيني، شيشه در مقياس وانواع مختلف و با کاربردهاي خانگي و صنعتي توليد مي گردد.

تاريخچه

شيشه در حدود 3600 سال پيش از ميلاد در مصر ساخته شده است. مصريان باستان شيشه گران بي نظير و برجسته اي بودند. شيشه هاي قديمي نور را از خود عبور نمي دادند و به علت ناخالصي موجود در آن رنگي بودند.

شيشه در ايران

قديمي ترين شيشه در ايران متعلق به هزاره دوم پيش از ميلاد است. نمونه هايي از هزاره دوم تا مقارن ميلاد مسيح شامل عطردان ها، النگوها، تنديس ها وکاسه ها و تنگ هاي متعدد به دست آمده است. در حفاري هاي چغازنبيل مربوط به دوره پيش از تاريخ، بطري هايي شيشه اي يافت شده است که نشان از وفور شيشه در ايلام کهن دارد. ازتمدن مارليک مهره هاي شيشه اي که عمر آنها به 3400 سال پيش مي رسد، پيدا شده است. همچنين ظروف شيشه اي مايل به شيري در کاوش هاي لرستان به دست آمده است. از زمان هخامنشيان آثار شيشه اي چنداني در دست نيست. در آن دوره مهره هاي شيشه اي ايران در سراسر جهان قديم معروف بوده که ظاهراً به رنگ سياه و سفيد بوده است.
هنرمندان ساساني در تراش دادن شيشه مهارت مخصوصي داشته اند.
شيشه ساساني در چين ارج بسيار داشته و به ويژه شيشه لاجوردي را گرانبها مي شمردند. جام هاي پايه دار با نقش حلقه هاي برجسته از دوره اشکانيان و ساسانيان به جاي مانده است.
ظروف شيشه اي دوره اسلامي تحت تأثير طرح هاي قبل از اسلام است. در دوره سلجوقي و تا زمان هجوم مغول، افزارها و ظروف هاي بسيار زيباي شيشه اي از کوره هاي شيشه گري گرگان بيرون مي آمد که به نازکي کاغذ و گاه مينايي و گاه تراشيده و کنده کاري شده است. روزگار سلجوقي اوج صنعت شيشه گري در ايران محسوب مي شود. فرآورده هاي شيشه اي اين دوران بيشتر شامل ظروف کوچک و بزرگ، عطردان هاي بسيار ظريف، جام ها و گلدان هايي با فرم ها و اندازه هاي متنوع و اشياي تزئيني کوچک به شکل حيوانات و. . . است. در دوره مغول رونق شيشه سازي از ميان رفت و در عوض در اين عهد سفالگري و کاشي کاري رونق يافت.
در دوره تيمور رواج شيشه گري قابل توجه است. شيشه گراني از مصر و سوريه به ايران آمدند و مشابه شيشه هاي ايراني به مصر و سوريه رفت. در اين دوره دو شهر سمرقند و شيراز از مراکز عمده شيشه سازي در ايران بودند. از اين زمان به بعد اين هنر روي به انحطاط نهاد تا زمان شاه عباس که باساختن
چراغ هاي مساجد و بطري هاي اين هنر دوباره زنده شد. شاه عباس شيشه گران ونيزي را براي احياي اين صنعت به ايران آورد. در نتيجه شيشه گري در دوره صفوي رونق دوباره يافت. گاه شيشه را با دميدن به درون قالب مي ساختند و گاه شيشه را مي تراشيدند تا به شکل جواهر در آيد يا نقوشي روي آن مي کندند. گاهي شيشه را با نقوش درخشان، مينايي و طلايي مي کردند. در اين دوره کارگاه هاي شيشه سازي در شهرهاي مختلف ايران از جمله اصفهان، شيراز و کاشان داير شد.
در فاصله بين سلطنت سلسسله صفوي و قاجاريه هنر صنعت شيشه گري در ايران از لحاظ سير تکاملي پيشرفتي نداشته است و تا اواخر سلسله قاجاريه و بعد از آن به تدريج ضعيف تر شده است. با ورود شيشه به قيمت ارزان تر و مرغوب تر به بازار ايران، کم کم اين صنعت رو به انحطاط نهاد.
منبع مقاله :
سيد اخلاقي؛ پريسا، (1389)، دانشنامه کوچک صنايع دستي ايران، تهران: قصيده، چاپ دوم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین