0
ویژه نامه ها

اسطوره شناسي لاله

« در اساطير آمده که حضرت آدم پس از اخراج از بهشت و هبوط به زمين آن قدر گريه کرد که از اشک هاي خونينش لاله روييد. لاله را در عربي شقايق، همچنين نعمان گويند. چون که نعمان در زبان عربي به معني خون است و برخي نيز
اسطوره شناسي لاله
 اسطوره شناسي لاله

 

نويسنده: احمد ضابطي جهرمي





 


« در اساطير آمده که حضرت آدم پس از اخراج از بهشت و هبوط به زمين آن قدر گريه کرد که از اشک هاي خونينش لاله روييد. لاله را در عربي شقايق، همچنين نعمان گويند. چون که نعمان در زبان عربي به معني خون است و برخي نيز گويند که خود اين کلمه معربِ آنامون (Anamone) يوناني است و چون رنگ آن سرخ است، به دليل مشابهت رنگ آن با رنگ خون، آن را نعمان گفته اند. »(1)
برخي ديگر از پژوهشگران بر آن اند که: « اين گل به نعمان بن منذر منسوب است که آن را اولين بار در بوستان خويش پروريد. ( نعمان در عهد ساسانيان، يکي از ملوک دست نشانده ي پادشاه ايران در حيره بوده است. ) و برخي ديگر از پژوهش گران ( از جمله ايوان مکيلوف در مقاله ي « لاله ي داغ دار » ) لغت عربي نعمان را از يک واژه ي يوناني دانسته اند که گل آدوني ( آدونيس ) از آن گرفته شده است. »(2) گلي که از خون جوان بسيار زيباي ادوني، که در داستان هاي فنيقيه خرسي او را دريد، روييد. اين اسطوره بي درنگ ما را به ياد اسطوره ي سياوش مي اندازد که پس از کشته شدن او، از خونش گياهي به نام پرسياووشان يا خون سياووشان روييد. رنگ آتشين اين گل، که در کناره ها به غايت سرخ و ميانه اش لکه سياهي است، سبب شده تا آن را گل داغ دارد ( لاله ي داغ دار ) نيز بنامند. برداشت شاعران ايراني از لاله، مظهري از رنج و گداز بوده است، تا آن جا که ميدان هاي جنگ را، که از کشته پوشيده شده، به دشت لاله يا لاله زار تشبيه کرده اند:

بيابان چون درياي خون شد درست *** تو گفتي که روي زمين لاله رُست ( فردوسي )

در روايات مذهب شيعه، آن جا که صحبت از دشت کربلا مي رود که از خون شهدا لاله گون شده، حکايت رنگ ارغواني اين گل به ميان مي آيد. ( در سال هاي اخير، به ويژه در هنر انقلاب، لاله مظهر يا نماد شهيد در انقلاب اسلامي بوده است. ) بسياري افراد لاله را که گياه کاملاً متفاوتي است با شقايق اشتباه مي گيرند ( شقايق از خانواده ي خشخاش است. )
لاله ي نعمان، به علت شباهتي که به جام شراب دارد، در شعر عرفاني، جام مي يا ساغر و به طور کلي مظهر دل رنج ديده و محنت کشيده است؛ مخصوصاً قلب عارف که جايگاه معرفت حق و به اسرار الهي آشناست. جالب آن که اگر کلمه ي لاله را قلب کنيم و جاي حروف آن را تغيير دهيم، نام مقدس الله به دست مي آيد که از قضا حروف اين دو کلمه نيز برابر است. شايد به اين دليل است که گل لاله اغلب در اماکن متبرکه، کنار کاشي کاري هاي مساجد، در ورودي گرمابه ها، آب انبارهاي عمومي و روي سنگ مزار جوانان به صورت زينت نقش بسته است. تصوير لاله به مثابه ي مشهورترين گل وحشي، تا آن جا در فرهنگ و ادب فارسي شاخص است که ده ها تعبير و کنايه و استعاره مانند: لاله سار، لاله سان، لاله گون، لاله ي داغ دار، لاله پوش و ... خلق شده است.

در لاله زار لاله ي نعمان سرخ روي *** خالي ز مشک و غاليه بر خدّ کند همي ( منوچهري )
گر چو نرگس نيستي شوخ و چون لاله تيره دل *** پس دوروي و ده زبان همچون گل سوسن مباش ( سنايي )
ياسمن دست زنان بر سر گل مي تازد *** لاله دل از دل من سوخته بر مي آرد ( عطار )
دل ما به دور رويت ز چمن فراغ دارد *** که چو سرو پاي بنداست و چو لاله داغ دارد ( حافظ )
به مستي گرايد خمار شکوفه *** چو مي ريخت در ساغار لاله نعمان ( عثمان مختاري )

پي‌نوشت‌ها:

1- فرهنگ اساطير و اشارات داستاني، ص 374.
2- لغت نامه دهخدا ( نقل از هرمزدنامه ) .

منبع مقاله :
ضابطي جهرمي، احمد؛ (1389)، پژوهش هايي در شناخت هنر ايران، تهران: نشر ني، چاپ اول.



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
بیانات رهبر انقلاب پس از دریافت نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا
بیانات رهبر انقلاب پس از دریافت نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا

بیانات رهبر انقلاب پس از دریافت نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا

دُز دوم واکسن ایرانی کرونا به رهبر انقلاب تزریق شد
دُز دوم واکسن ایرانی کرونا به رهبر انقلاب تزریق شد

دُز دوم واکسن ایرانی کرونا به رهبر انقلاب تزریق شد

استوری/ محبت امیرالمومنین(ع)
استوری/ محبت امیرالمومنین(ع)

استوری/ محبت امیرالمومنین(ع)

کاردستی/ پنکه کاغذی زیبا
کاردستی/ پنکه کاغذی زیبا

کاردستی/ پنکه کاغذی زیبا

فقط به عشق علی(ع)/ کلیپ عید غدیر
فقط به عشق علی(ع)/ کلیپ عید غدیر

فقط به عشق علی(ع)/ کلیپ عید غدیر

صحبت های جناب خان درباره خوزستان
صحبت های جناب خان درباره خوزستان

صحبت های جناب خان درباره خوزستان

معرفی تفسیر بیان المعانی
معرفی تفسیر بیان المعانی

معرفی تفسیر بیان المعانی

معرفی تفسیر البیان فی تفسیر القرآن آیت الله خویی
معرفی تفسیر البیان فی تفسیر القرآن آیت الله خویی

معرفی تفسیر البیان فی تفسیر القرآن آیت الله خویی

در باره خشکسالی‌های بزرگ
در باره خشکسالی‌های بزرگ

در باره خشکسالی‌های بزرگ

آزمایش گلوکز چیست و چرا انجام میشود؟
آزمایش گلوکز چیست و چرا انجام میشود؟

آزمایش گلوکز چیست و چرا انجام میشود؟

انواع زایمان و فرق زایمان طبیعی و سزارین و مزایا و معایب هرکدام
انواع زایمان و فرق زایمان طبیعی و سزارین و مزایا و معایب هرکدام

انواع زایمان و فرق زایمان طبیعی و سزارین و مزایا و معایب هرکدام

کدام روش آزمایش تشخیص بارداری بهتر است
کدام روش آزمایش تشخیص بارداری بهتر است

کدام روش آزمایش تشخیص بارداری بهتر است

رهبر انقلاب نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا را دریافت کردند+ واکنش ها
رهبر انقلاب نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا را دریافت کردند+ واکنش ها

رهبر انقلاب نوبت دوم واکسن ایرانی کرونا را دریافت کردند+ واکنش ها

آخرین اخبار مربوط به کرونا در ایران و جهان در مرداد 1400
آخرین اخبار مربوط به کرونا در ایران و جهان در مرداد 1400

آخرین اخبار مربوط به کرونا در ایران و جهان در مرداد 1400

معرفی تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده
معرفی تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده

معرفی تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده

استفاده ترکیبی از واکسن‌های کرونا، و این که اصلاً چگونه کار می‌کنند
استفاده ترکیبی از واکسن‌های کرونا، و این که اصلاً چگونه کار می‌کنند

استفاده ترکیبی از واکسن‌های کرونا، و این که اصلاً چگونه کار می‌کنند

معرفی تفسیر بلابل القلاقل
معرفی تفسیر بلابل القلاقل

معرفی تفسیر بلابل القلاقل

معرفی تفسیر بصائر یمینی
معرفی تفسیر بصائر یمینی

معرفی تفسیر بصائر یمینی

معرفی تفسیر البصائر
معرفی تفسیر البصائر

معرفی تفسیر البصائر

معرفی تفسیر البرهان
معرفی تفسیر البرهان

معرفی تفسیر البرهان

آیا باید به نوزادان و کودکان نوپا اجازه تماشای تلویزیون را داد؟
آیا باید به نوزادان و کودکان نوپا اجازه تماشای تلویزیون را داد؟

آیا باید به نوزادان و کودکان نوپا اجازه تماشای تلویزیون را داد؟