0
ویژه نامه ها
فتنه آبی

فتنه آبی

23 ساعت و 55 دقیقه پیش
مجموعه مداحی‌های دهه اول محرم 1441 ه.ق

مجموعه مداحی‌های دهه اول محرم 1441 ه.ق

دوشنبه، 11 شهريور 1398

نسبت توحید افعالی با جبر

پرسش :

آیا لازمه پذیرش توحید افعالى قبول جبر است؟


پاسخ :
پاسخ اجمالی:
جبریون به آیه 101 سوره انعام، استدلال کرده و گفته اند: خداوند آفریننده همه چیز است، پس آفریننده افعال ما نیز هست و این همان جبر است. لکن خالقیت خداوند حتى نسبت به افعال ما منافاتى با اختیار ما ندارد؛ زیرا افعال ما را هم مى توان به ما نسبت داد و هم به خدا. اگر به خدا نسبت دهیم به خاطر آن است که او به ما قدرت و نیرو داده و همه مقدمات عمل از اوست پس او خالق آنهاست .ولى از این نظر که ما یکى از دو طرف فعل یا ترک را انتخاب مى کنیم، آنها فعل ماست و ما در مقابل آنها مسئولیم.

پاسخ تفصیلی:
بعضى از مفسران اهل تسنن که از نظر عقیده، تابع مذهب جبر هستند با آیه 101 سوره«انعام» که مى فرماید: (او همه چیز را آفریده و به هر چیزى دانا است)؛ «وَ خَلَقَ کُلَّ شَیْء وَ هُوَ بِکُلِّ شَیْء عَلیمٌ» که خالقیت خدا را نسبت به همه چیز بیان مى کند براى مسلک جبر استدلال کرده اند، مى گویند:

اعمال و افعال ما نیز از اشیاء این جهان است؛ زیرا «شىء» به هر گونه موجودى گفته مى شود، خواه مادى یا غیر مادى، خواه ذات یا صفات، بنابراین هنگامى که مى گوئیم: خداوند آفریننده همه چیز است، باید بپذیریم که آفریننده افعال ما نیز هست و این جز جبر نخواهد بود.

ولى طرفداران آزادى اراده و اختیار، پاسخ روشنى براى این گونه استدلال ها دارند و آن این که:

خالقیت خداوند حتى نسبت به افعال ما منافاتى با اختیار ما ندارد؛ زیرا افعال ما را هم مى توان به ما نسبت داد و هم به خدا.

اگر به خدا نسبت دهیم به خاطر آن است که همه مقدمات آن را، او در اختیار ما گذاشته است، او است که به ما قدرت و نیرو و اراده و اختیار داده است، بنابراین، چون همه مقدمات از او است مى توان اعمال ما را به او نسبت داد و او را خالق آنها دانست.

ولى از این نظر که تصمیم نهائى با ما است، مائیم که از قدرت و اختیار خداداد استفاده کرده و یکى از دو طرف فعل یا ترک را انتخاب مى کنیم، از این جهت، افعال به ما نسبت داده مى شود و ما در مقابل آنها مسئول هستیم.
و به تعبیر فلسفى، در اینجا دو خالق، و دو علت، در عرض یکدیگر نیستند بلکه در طول یکدیگرند.

وجود دو علت تامّه در عرض هم معنى ندارد، اما اگر طولى باشند، هیچ مانعى نخواهد داشت.

و از آنجا که افعال ما لازمه مقدماتى است که خدا به ما داده است، این لوازم را هم مى توان به او نسبت داد و هم به کسى که افعال را انجام داده است.

این سخن، درست به آن مى ماند که شخصى براى آزمودن کارکنان خود آنها را در کار خویش آزاد بگذارد، و اختیار تمام به آنها بدهد و تمام مقدمات کار را فراهم سازد.

بدیهى است کارهایى که آنها انجام مى دهند از یک نظر کار رئیس آنها محسوب مى شود ولى این موضوع، آزادى و اختیار را از کارمندان سلب نمى کند، بلکه آنها در برابر کار خویش مسئولند. 

منبع: تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی، دارالکتب الإسلامیه، چاپ سی و نهم، ج 5، ص 475.

پرسش های مرتبط:

به چه دلیل آزادى اراده و اختیار انسان فطرى است؟

آیا خالقیت خدا نسبت به همه چیز دلیل بر جبر مى شود؟

آیا سلب قدرت تشخیص، دلیل بر جبر نیست؟

آیا سرنوشت انسان به دست خودش است یا محکوم به جبر تاریخ می باشد؟

آیا تقدیر الهى، همان جبر است؟

آیا علم ازلی خداوند با اختیار انسان منافات ندارد؟

چرا خداوند جواد و کریم از آغاز بندگان را کامل نیافرید؟

چگونه مشیّت خداوند به حکومت ستمگران تعلّق مى گیرد؟

چگونه اشخاصى را که خدا آنها را سنگدل کرده در برابر اعمال خود مسئولند؟

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
شنبه، 18 اسفند 1397
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 126
موارد بیشتر برای شما
رهبر انقلاب: هیچگونه مذاکره و در هیچ سطحی بین ایران و آمریکا اتفاق نخواهد افتاد
رهبر انقلاب: هیچگونه مذاکره و در هیچ سطحی بین ایران و آمریکا اتفاق نخواهد افتاد

رهبر انقلاب: هیچگونه مذاکره و در هیچ سطحی بین ایران و آمریکا اتفاق نخواهد افتاد

رهبر انقلاب: کارهای کشور را به نشست و برخاست با این و آن موکول نکنید
رهبر انقلاب: کارهای کشور را به نشست و برخاست با این و آن موکول نکنید

رهبر انقلاب: کارهای کشور را به نشست و برخاست با این و آن موکول نکنید

نکاتی در مورد بیماری آب مروارید
نکاتی در مورد بیماری آب مروارید

نکاتی در مورد بیماری آب مروارید

یک جو غیرتی که در وجود رضاخان نبود!
یک جو غیرتی که در وجود رضاخان نبود!

یک جو غیرتی که در وجود رضاخان نبود!

توضیحات شهردار تهران درباره حذف عنوان «شهید» از تابلوهای شهری

توضیحات شهردار تهران درباره حذف عنوان «شهید» از تابلوهای شهری

چهارپایه خوانی شب دهم (عاشورا) محرم 1398
چهارپایه خوانی شب دهم (عاشورا) محرم 1398

چهارپایه خوانی شب دهم (عاشورا) محرم 1398

داستان حذف عنوان شهید از روی تابلو کوچه‌ها
داستان حذف عنوان شهید از روی تابلو کوچه‌ها

داستان حذف عنوان شهید از روی تابلو کوچه‌ها

6 عادتی که می تواند مرگ آور باشد!
6 عادتی که می تواند مرگ آور باشد!

6 عادتی که می تواند مرگ آور باشد!

اقتصاد دنیا بدون نفت خلیج فارس چقدر می‌تواند دوام بیاورد؟
اقتصاد دنیا بدون نفت خلیج فارس چقدر می‌تواند دوام بیاورد؟

اقتصاد دنیا بدون نفت خلیج فارس چقدر می‌تواند دوام بیاورد؟

شفافیت آرای نمایندگان پارلمان‌ها در کشورهای مختلف
شفافیت آرای نمایندگان پارلمان‌ها در کشورهای مختلف

شفافیت آرای نمایندگان پارلمان‌ها در کشورهای مختلف

علت های گردن درد چیست؟
علت های گردن درد چیست؟

علت های گردن درد چیست؟

تلاوت مجلسی سوره مبارکه یس
تلاوت مجلسی سوره مبارکه یس

تلاوت مجلسی سوره مبارکه یس

چرایی اهمیت صبحانه برای کودکان
چرایی اهمیت صبحانه برای کودکان

چرایی اهمیت صبحانه برای کودکان

دوره تربیت مدرس کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»

دوره تربیت مدرس کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»

«قاضی سراج» از سازمان بازرسی می‌رود؟
«قاضی سراج» از سازمان بازرسی می‌رود؟

«قاضی سراج» از سازمان بازرسی می‌رود؟

آنچه باید در مورد ضربه مغزی بدانید!
آنچه باید در مورد ضربه مغزی بدانید!

آنچه باید در مورد ضربه مغزی بدانید!

آیا پیش‌نشانگرها در پیش‌بینی زودتر زلزله تأثیر دارند؟
آیا پیش‌نشانگرها در پیش‌بینی زودتر زلزله تأثیر دارند؟

آیا پیش‌نشانگرها در پیش‌بینی زودتر زلزله تأثیر دارند؟

دردها در دست نشانه چیست؟
دردها در دست نشانه چیست؟

دردها در دست نشانه چیست؟

آسیب های تکنولوژی برای کودکان

آسیب های تکنولوژی برای کودکان

مجموعه مستند داستانی میراث مرثیه/ مرحوم نادعلی کربلایی به روایت نیما رئیسی
مجموعه مستند داستانی میراث مرثیه/ مرحوم نادعلی کربلایی به روایت نیما رئیسی

مجموعه مستند داستانی میراث مرثیه/ مرحوم نادعلی کربلایی به روایت نیما رئیسی

مداحی محرم 98/ مختاری: ای قلب زار و خسته سلام (زمینه جدید) سلطانی
مداحی محرم 98/ مختاری: ای قلب زار و خسته سلام (زمینه جدید) سلطانی

مداحی محرم 98/ مختاری: ای قلب زار و خسته سلام (زمینه جدید) سلطانی