پرسش :

در سوره آل عمران آیه 67 که خداوند می فرماید ابراهیم علیه السلام نه یهودی و نه نصرانی بود بلکه بنده خالص و مسلمان بود و هرگز از مشرکان نبود یعنی این که به غیر از دین اسلام همه ادیان دیگر از کافرین هستند؟ و اگر هستند به خاطر چیست؟

پاسخ :
جواب شما در این فراز از تفسیر نمونه در ذیل همان آیه که خدمتتان عرضه می کنیم نهفته است:
قرآن سپس با صراحت تمام به این مدعیان پاسخ می‏ گوید که:" ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی، بلکه موحد خالص و مسلمان (پاک نهادی) بود" (ما کانَ إِبْراهِیمُ یَهُودِیًّا وَ لا نَصْرانِیًّا وَ لکِنْ کانَ حَنِیفاً مُسْلِماً).
باید توجه داشت که واژه" حنیفا" از ماده" حنف" (بر وزن انف) به معنی شخصی یا چیزی است که تمایل به سویی پیدا کرده و در زبان قرآن به کسی گفته می‏شود که از آئینهای باطل به سوی آئین حق متمایل شده است.
در اینجا خداوند ابراهیم ع را به عنوان حنیف توصیف نموده، زیرا او بود که پرده‏های تقلید و تعصب را درید، و در زمان و محیطی که غرق بت پرستی بود هرگز در برابر بت سجده نکرد.
ولی از آنجا که بت پرستان زمان جاهلیت عرب، نیز خود را بر دین حنیف ابراهیم ع معرفی می‏کردند، و این سخن به قدری شایع شده بود که یهود و نصاری آنها را حنفاء می‏گفتند (به این ترتیب حنیف درست معنایی بر ضد معنای اصلیش پیدا کرده بود، و با بت پرستی مرادف شده بود) خداوند پس از توصیف ابراهیم ع به عنوان حنیف و مسلم، می‏فرماید:" او هرگز از مشرکان نبود" (وَ ما کانَ مِنَ الْمُشْرِکِینَ).
تا هر گونه ارتباطی میان ابراهیم و بت پرستان عرب را نفی کند.
سؤال:
در اینجا ممکن است گفته شود: اگر ابراهیم را نتوانیم پیرو آئین موسی ع و مسیح ع معرفی کنیم به طریق اولی نمی‏توانیم او را مسلمان بدانیم، زیرا او هزاران سال قبل از ظهور اسلام و پیغمبر اکرم ص بوده است؟ پس چرا قرآن او را به عنوان مسلم معرفی کرده است؟
پاسخ این سؤال از نکته‏ای که قبلا نیز به آن اشاره کرده‏ایم روشن می‏شود که" مسلم" در اصطلاح قرآن به معنی خصوص پیروان پیامبر اسلام ص نیست بلکه اسلام به معنی وسیع کلمه، همان تسلیم در برابر فرمان حق و توحید کامل و خالی از هر گونه شرک و بت پرستی است، که ابراهیم ع پرچمدار آن بود[1].با توجه به این مطالب در می یابیم که هر که تسلیم امر الهی باشد مسلمان است و غیر او از کافرین می باشند.
پی نوشت:
[1] تفسیر نمونه، ج‏2، ص: 605‏.
www.hawzah.net