اخلاق و توصیه‌ها
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
أَکْثِرُوا مِنْ ذِکْرِ هَادِمِ اَللَّذَّاتِ فَقِیلَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ فَمَا هَادِمُ اَللَّذَّاتِ قَالَ اَلْمَوْتُ فَإِنَّ أَکْیَسَ اَلْمُؤْمِنِینَ أَکْثَرُهُمْ ذِکْراً لِلْمَوْتِ وَ أَشَدُّهُمْ لَهُ اِسْتِعْدَاداً.
ویران کننده خوشى ها را فراوان یاد کنید. عرض شد: اى رسول خدا! ویران کننده خوشى ها چیست؟ حضرت فرمودند: مرگ؛ زیرکترین مؤمنان کسى است که مرگ را بیشتر یاد کند و براى آن آماده تر باشد.
بحار الانوار: ج ۷۹، ص ۱۶۷
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
مُستَریحٌ و مُستَراحٌ مِنهُ، العَبدُ المؤمنُ یستَریحُ مِن نَصَبِ الدُّنیا و أذاها إلى رحمَةِ اللّهِ تعالى، و العَبدُ الفاجِرُ یستَریحُ مِنهُ العِبادُ و البِلادُ و الشَّجَرُ و الدَّوابُّ.
[آدمیزاده با مرگش] یا آسوده مى شود یا از دستش آسوده مى شوند: بنده مومن از رنج و مشقّت دنیا در جوار رحمت خداى متعال مى آساید و بنده بدکار [با مرگش] بندگان و شهرها و درختان و جنبندگان از دستش آسوده مى شوند.
کنز العمّال: ح ۴۲۷۶۹
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
أوَّلُ ما یبَشَّرُ بهِ المؤمنُ: رَوحٌ و رَیحانٌ و جَنّةُ نَعیمٍ، و أوَّلُ ما یبَشَّرُ بهِ المؤمنُ أن یقالَ لَهُ: أبشِرْ وَلی اللّهِ برِضاهُ و الجَنَّةِ ! قَدِمتَ خَیرَ مَقدَمٍ، قَد غَفرَ اللّهُ لمَن شَیعَک، و استَجابَ لِمَن استَغفَرَ لک ، و قَبِلَ مَن شَهِدَ لک.
نخستین چیزى که مومن به آن نوید داده مى شود، آسایش و راحت و بهشت پر نعمت است. نخستین بشارتى که به مومن داده مى شود این است که به او گفته مى شود: مژده بادا تو را اى دوست خدا به خشنودى او و بهشت! بسیار خوش آمدى. خداوند تشییع کنندگان تو را آمرزید و دعاى کسى را که برایت آمرزش خواست اجابت کرد و گواهى کسى را که به خوبى تو گواهى داد پذیرفت.
کنز العمّال: ح ۴۲۳۵۵
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
إنّ أشَدَّ شیعَتِنا لَنا حُبّا یکونُ خُروجُ نَفسهِ کشُربِ أحَدِکم فی یومِ الصَّیفِ الماءَ البارِدَ الّذی ینتَقِعُ بهِ القلوبُ، و إنّ سائرَهُم لَیموتُ کما یغبَطُ أحَدُکم على فِراشهِ کأقَرَّ ما کانَت عَینُهُ بمَوتهِ.
علاقه مندترین شیعیانمان به ما، جان کندنش مانند نوشیدن آب خنک روح بخشى است که یکى از شما در روز تابستانى بنوشد و بقیه آنها در بستر خود با حالتى مى میرند که هر یک از شما به چنان مردنى غبطه مى خورد، مردنى که مایه روشنى چشمش باشد.
بحار الانوار: ج ۶، ص ۱۶۲
حمّاد بن عثمان گوید:
عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ أَ یُکْرَهُ اَلسَّفَرُ فِی شَیْءٍ مِنَ اَلْأَیَّامِ اَلْمَکْرُوهَةِ اَلْأَرْبِعَاءِ وَ غَیْرِهِ فَقَالَ اِفْتَتِحْ سَفَرَکَ بِالصَّدَقَةِ وَ اِقْرَأْ آیَةَ اَلْکُرْسِیِّ إِذَا بَدَا لَکَ.
به امام صادق (علیه السلام) گفتم: در روزهاى نحس مانند چهارشنبه و غیره آغاز کردن سفر مکروه است؟ حضرت فرمودند: سفرت را با صدقه آغاز کن و آیة الکرسى را تلاوت کن.
الکافی، ج 4، ص 283
ابى بصیر گفت:
عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: رَأَیْتُ رَجُلاً یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ عَنِ اَلنُّجُومِ فَلَمَّا خَرَجَ مِنْ عِنْدِهِ قُلْتُ لَهُ هَذَا عِلْمٌ لَهُ أَصْلٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ حَدِّثْنِی عَنْهُ قَالَ أُحَدِّثُکَ عَنْهُ بِالسَّعْدِ وَ لاَ أُحَدِّثُکَ بِالنَّحْسِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ اِسْمُهُ فَرَضَ صَلاَةَ اَلْفَجْرِ لِأَوَّلِ سَاعَةٍ فَهُوَ فَرْضٌ وَ هِیَ سَعْدٌ وَ فَرَضَ اَلظُّهْرَ لِسَبْعِ سَاعَاتٍ وَ هُوَ فَرْضٌ وَ هِیَ سَعْدٌ وَ جَعَلَ اَلْعَصْرَ لِتِسْعِ سَاعَاتٍ وَ هُوَ فَرْضٌ وَ هِیَ سَعْدٌ وَ جَعَلَ اَلْمَغْرِبَ لِأَوَّلِ سَاعَةٍ مِنَ اَللَّیْلِ وَ هُوَ فَرْضٌ وَ هِیَ سَعْدٌ وَ اَلْعَتَمَةَ لِثَلاَثِ سَاعَاتٍ وَ هُوَ فَرْضٌ وَ هِیَ سَعْدٌ.
مردى دیدم از امام صادق (علیه السلام) از نجوم پرسید و چون بیرون رفت از بر او، به آن حضرت گفتم: این علم اصلى دارد؟ حضرت فرمودند: بله. گفتم: مرا از آن با خبر کنید. امام (علیه السلام) فرمودند: به تو خبر می‌دهم که آن دشوار می‌باشد و نه نحس؛ خدای جلیل، نماز صبح را در اولین ساعت واجب کرد و آن واجب و سعد است و ظهر را در ساعت هفتم قرار داد و آن هم واجب و سعد است و عصر را در نهمین ساعت قرار داد و آن نیز واجب و سعد است و مغرب را در اولین ساعت شب قرار داد و آن نیز واجب و سعد است و سومین ساعتی که از شب گذشت نیز واجب و سعد است.
بحار الانوار، ج 55، ص 249 ؛ المناقب، ج 4، ص 265
حسن بن مسعود گفت:
قَالَ اَلْحَسَنُ بْنُ مَسْعُودٍ : دَخَلْتُ عَلَى أَبِی اَلْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ وَ قَدْ نُکِیَتْ إِصْبَعِی وَ تَلَقَّانِی رَاکِبٌ وَ صَدَمَ کَتِفِی وَ دَخَلْتُ فِی زَحْمَةٍ فَخَرَقُوا عَلَیَّ بَعْضَ ثِیَابِی فَقُلْتُ کَفَانِی اَللَّهُ شَرَّکَ مِنْ یَوْمٍ فَمَا أَشْأَمَکَ فَقَالَ لِی یَا حَسَنُ هَذَا وَ أَنْتَ تَغْشَانَا تَرْمِی بِذَنْبِکَ مَنْ لاَ ذَنْبَ لَهُ قَالَ اَلْحَسَنُ فَأَثَابَ إِلَیَّ عَقْلِی وَ تَبَیَّنْتُ خَطَائِی فَقُلْتُ مَوْلاَیَ أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ فَقَالَ یَا حَسَنُ مَا ذَنْبُ اَلْأَیَّامِ حَتَّى صِرْتُمْ تَتَشَأَّمُونَ بِهَا إِذَا جُوزِیتُمْ بِأَعْمَالِکُمْ فِیهَا قَالَ اَلْحَسَنُ أَنَا أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ أَبَداً وَ هِیَ تَوْبَتِی یَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ قَالَ وَ اَللَّهِ مَا یَنْفَعُکُمْ وَ لَکِنَّ اَللَّهَ یُعَاقِبُکُمْ بِذَمِّهَا عَلَى مَا لاَ ذَمَّ عَلَیْهَا فِیهِ أَ مَا عَلِمْتَ یَا حَسَنُ أَنَّ اَللَّهَ هُوَ اَلْمُثِیبُ وَ اَلْمُعَاقِبُ وَ اَلْمُجَازِی بِالْأَعْمَالِ عَاجِلاً وَ آجِلاً قُلْتُ بَلَى یَا مَوْلاَیَ قَالَ لاَ تَعُدْ وَ لاَ تَجْعَلْ لِلْأَیَّامِ صُنْعاً فِی حُکْمِ اَللَّهِ.
خدمت امام هادی (علیه السلام) رسیدم در حالى که در مسیر راه انگشتم مجروح شده بود، و سوارى از کنارم گذشت و به شانه من صدمه زد، و در وسط جمعیت گرفتار شدم و لباسم را پاره کردند، گفتم: خدا مرا از شر تو اى روز حفظ کند، عجب روز شومى هستى! امام (علیه السلام) فرمودند: با ما ارتباط دارى و چنین مى‌گویى؟! و روز را که گناهى ندارد گناهکار مى‌شمرى؟ آن مرد عرض مى‌کند از شنیدن این سخن به هوش آمدم و به خطاى خود پى بردم، عرض کردم اى مولاى من من استغفار مى‌کنم، و از خدا آمرزش مى‌طلبم. امام (علیه السلام) فرمودند: روزها چه گناهى دارد که شما آنها را شوم مى‌شمرید هنگامى که کیفر اعمال شما در این روزها دامانتان را مى‌گیرد. حسن مى‌گوید: عرض کردم من براى همیشه از خدا استغفار مى‌کنم و این توبه من است اى پسر رسول خدا. امام هادی (علیه السلام) فرمودند: این براى تو فایده‌اى ندارد، خداوند شما را مجازات مى‌کند به مذمت کردن چیزى که نکوهش ندارد، آیا تو نمى‌دانى که خداوند ثواب و عقاب مى‌دهد، و جزاى اعمال را در روزها در برابر حکم خداوند کار و تاثیرى قرار مده.
بحار الانوار، ج 56، ص 2