(تو 1328 ق)، عالم امامى، واعظ، عارف و نویسنده. در اصطهبانات به دنیا آمد و براى فراگیرى علوم اسلامى به شیراز مهاجرت كرد. پس از تحصیل معقول و منقول به وعظ و خطابه و تألیف پرداخت. وى به اكثر شهرستانهاى ایران براى تبلیغ و نشر مبانى و معارف اسلامى مسافرت كرد. از آثارش: «بستان معرفت» یا «كشكول شیخ‏الاسلامى»، ...

(ح 606 -544 ق)، مفسر، واعظ، مصنف، حكیم، اصولى و عالم اشعرى شافعى. مشهور به امام رازى و فخر رازى و امام فخرالدین، معروف به امام المشككین و موصوف به شیخ‏الاسلام و ابن‏خطیب و ابن‏خطیب رى. اصل وى از طبرستان بود و در رى به دنیا آمد. وى شاگرد پدرش، ضیاءالدین عمر، در كلام بود و سلسله‏ى استادانش را،از طریق پدر، ...

(1338 -1281 ق)، عالم، خطیب، مصنف، ادیب و شاعر، متخلص به فانى. معروف به سید آقایى. وى ساكن اصفهان بود. از جوانى در تحصیل علم و ادب كوشید، سپس روى به خطابه آورد تا در این فن سرآمد شد. او ادیبى شاعر و نویسنده‏اى پر تلاش بود. فانى در اصفهان درگذشت و در تكیه‏ى ملك از تخت پولاد دفن شد. از آثار وى: «اكسیر الاخبار»، ...

(وف 1319 ق)، عالم، ادیب، خطیب و شاعر، متخلص به فاضل. معروف و ملقب به فاضل جم. وى به روستاى جم وزیر در چهار فرسخى سیراف فارس منسوب است. او از شاگردان علامه شیخ مهدى كجورى است كه مدتى در شیراز در محضر شیخ حاضر شد و از او كسب اجازه نمود. سپس به عراق مهاجرت كرد و در محضر ملا حسین فاضل اردكانى در كربلا و ...

(وف 1309 ق)، عالم امامى، فقیه، محدث و واعظ. در بسطام به دنیا آمد. در كودكى به مشهد مهاجرت كرد و در خدمت علماى بزرگ آن زمان تحصیل فقه و اصول نمود تا به درجات بالائى از فضل و كمال رسید. از آثارش: «التحفه الحسینیه»، در بیان حالات حضرت سیدالشهداء (ع) و اهل‏بیت او، در دو مجلد؛ «التحفه الرضویه»، در ذكر حالات ...

(477 -407 / 405 ق)، محدث، زاهد، صوفى و واعظ. در فارمد طوس به دنیا آمد. از مشایخ بزرگ صوفیه خراسان، و به گفته‏ى سمعانى زبان گویاى خراسان و شیخ آنجا بود. او از شاگردان امام محمد غزالى و استاد حجه‏الاسلام ابوحامد غزالى است. از ابوعثمان صابونى و دیگران فقه آموخت و از ابوعبدالله بن باكویه و ابومنصور عبدالقاهر ...

(وف 520 / 517 ق)، عارف، واعظ و شاعر. وى كه برادر كهتر امام محمد غزالى طوسى است، در طوس دیده به جهان گشود و در اوان كودكى پدر خویش را از دست داد و در نهایت فقر درویشى زندگى را سپرى كرد. احمد اگر چه فقه را فراگرفت اما به زهد و تصوف گرایش داشت. در طریقت، شیخ او ابوبكر نساج بود و از برجسته‏ترین شاگردان غزالى، ...

(1328- ز 1363 ق)، فقیه و عالم دینى. در نجف اشرف ب دنیا آمد و تا 1350 ق در آنجا به تحصیل علوم پرداخت و از محضر اساتیدى همچون آیت‏الله آقا میرزا باقر زنجانى استفاده كرد، و در همان سال به تبریز و سه سال بعد به قم رفت، و مدت دو سال از محضر آیت‏الله حایرى و آیت‏الله حجت در فقه و اصول استفاده نمود. وى داراى ...

(ز 630 ق)، شاعر و تذكره‏نویس. از اعقاب عبدالرحمان بن عوف از صحابه‏ى رسول بود. ولادتش در بخارا بود و تحصیلات وى در همان شهر صورت گرفت و آن‏گاه به سفر پرداخت و بسیارى از بلاد ماوراءالنهر و خراسان و سیستان را دید. در بخارا خدمت امام برهان‏الاسلام تاج‏الدین عمر بن مسعود از ائمه آل‏برهان و امام ركن‏الدین ...

(573 / 571 -486 ق)، فقیه، اصولى و واعظ شافعى. معروف به حفده. اصلش از طوس است و در نیشابور برآمد. از ابوبكر محمد بن منصور سمعانى در مرو و از ابوحامد غزالى در طوس و از محیى السنه ابومحمد حسین بن مسعود بغوى در مرورود فقه آموخت. از بغوى دو كتابش «معالم التنزیل» و «شرح السنه» را شنید و كتابت كرد. در بخارا ...

(135 -50 ق)، مفسر، محدث و واعظ. اصل وى از خراسان بود، اما در دمشق و بیت‏المقدس زندگى مى‏كرد. از صحابیانى چون ابن‏عباس و ابوهریره و ابودرداء و انس و معاذ بن جبل به طریق ارسال روایت كرده است. او از ابن‏بریده و بسیارى از تابعین چون سعید بن مسیب و سعید بن جبیر و عروه و عطاء بن ابى‏رباح و نافع و عكرمه حدیث ...

(600 -515 ق)، زاهد، واعظ و فقیه شافعى. در اصفهان به دنیا آمد و همان جا نشوونما یافت و تا پایان عمر در آنجا باقى ماند. از فاطمه جوزدانیه «معجم صغیر» و «معجم كبیر» را استماع كرد و نیز از اسماعیل بن محمد حافظ و غانم بن احمد و ابن‏بطى و گروهى دیگر حدیث شنید. ابونزار ربیعه یمنى و حافظ ضیاء و ابن‏خلیل از وى ...

(وف 741 / 718 ق)، واعظ و شاعر. وى از خطیبان و واعظان برجسته‏ى ایرانى در دوره‏ى ایلخانان مغول است كه با خواجه رشیدالدین فضل‏الله همدانى مصاحبت داشت.عتیقى در فصاحت و بلاغت مقامى بلند داشت و غالبا در مدرسه‏ى غیاثیه تبریز وعظ مى‏كرد. جلال‏الدین به مانند پدرش در سرودن شعر توانا بود و گویا هر دو، عتیقى تخلص ...

(564 -494 ق)، حافظ، محدث و واعظ. معروف به ابن فاخر. اهل اصفهان بود و مورد احترام مردم. وى از ابوالفتح احمد حداد و ابوالمحاسن رویانى و ابوعلى احمد بن محمد بن فضل بن شهریار و ابوزكریا بن منده و عبدالواحد دشتج و بسیارى دیگر در اصفهان، و هبه‏الله بن حصین و ابوغالب بن بناء و احمد بن رضوان و عده‏اى دیگر در ...

(وف 549 ق)، عالم دینى، واعظ و محدث. وى «كشف البیان» ثعلبى را از طریق محمد بن سعید فرخرادى، از مؤلفش، روایت كرده است. از ابوالحسن بن اخرم حدیث شنید. مؤید طوسى و عبدالرحیم سمعانى و ابوسعد صفار از وى حدیث شنیدند. وى در فتنه غز در نیشابور كشته شد. ...

(547 -491 ق)، واعظ، فقیه و محدث. ملقب به امیر و معروف به امیر قطب‏الدین یا قطب عبادى. در روستاى سنج عباد، از قراء مرو، به دنیا آمد و بدین جهت به عبادى مشهور شد. وى از نصرالله خشنامى و عبدالغفار شیروى و عده‏اى دیگر حدیث شنید. او از طرف سلطان سنجر به بغداد رفت و مدت سه سال در جامع قصر و در دارالسلطنه به ...

(وف 339 ق)، حافظ، محدث و واعظ. معروف به بلاذرى صغیر. او از محمد بن ایوب بن ضریس و تمیم بن محمد حافظ و عبدالله بن محمد بن شیرویه و همطبقه آنان حدیث شنید. ابوعبدالله حاكم گوید كه او یگانه‏ى دوران خویش در حفظ و وعظ بود و مشایخ بزرگ همچون حافظ ابوعلى در محضرش حاضر مى‏شدند و از حدیث‏خوانى او فرحناك مى‏شدند ...

(وف ح 1312 ق)، عالم دینى، فقیه و خطیب. معروف به مسأله‏گو. از مشاهیر اهل منبر در تهران و مورد توجه خاص و عام، به ویژه نیكان و اهل تقوى، بود. از آثارش: ترجمه‏ى «الطرائف فى مذهب الطوائف» سید ابن طاووس؛ ترجمه‏ى «كشف المحجه لثمره المهجه»، سید ابن طاووس؛ «منهج السداد»، در ترجمه «نجاه العباد» شیخ محمد حسن نجفى، ...

(1306 -1240 ق)، فقیه اصولى، متكلم، حكیم، حافظ، محدث و واعظ. او از شاگردان صاحب «جواهر» و شیخ انصارى بود. پس از تكمیل مبانى علمى در نجف به تهران آمد و در مدرسه‏ى مروى مقیم گشت و به تدریس و تألیف پرداخت و به مواعظ منبرى اشتغال ورزید. او در كلام و فروع و اصول ماهر و در معقول و منقول صاحب نظر بود. در مشهد ...

(555 -475 ق)، حافظ، محدث و واعظ. در همدان به دنیا آمد. در خراسان و عراق و جبال از فید بن عبدالرحمان شعرانى و عبدالرحمان بن حمد دونى و ظریف بن محمد نیشابورى و ادیب محمد بن ابى‏العباس ابیوردى و اسماعیل بن حسن سنجبستى فرائضى و عبدالغافرین بن محمد شیروى و علامه ابوالمحاسن رویانى و ابوالقاسم بن بیان رزاز ...