نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی

اَثیر الدّین عبدالله اَومانی (م 665 یا 656) از قریه‌ی اَومان همدان و از گویندگان معروف در نیمه‌ی اول قرن هفتم هجری و معاصر و مصاحب با کمال الدّین اسمعیل اصفهانی و رفیع لبنانی بود. در دانش‌های فلسفه و نجوم و طب و ریاضی
پنجشنبه، 18 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی
 نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

اَثیر اومانی

اَثیر الدّین عبدالله اَومانی (م 665 یا 656) از قریه‌ی اَومان همدان و از گویندگان معروف در نیمه‌ی اول قرن هفتم هجری و معاصر و مصاحب با کمال الدّین اسمعیل اصفهانی و رفیع لبنانی بود. در دانش‌های فلسفه و نجوم و طب و ریاضی و ادب فارسی و عربی تبحر و استادی داشت. بعضی تذکره‌نویسان به غلط او را در علم شاگرد خواجه نصیرالدّین طوسی شمرده‌اند. دولتشاه شعرهای عربی بسیار بدو نسبت داده است. از ممدوحان وی اتابک ازبک بن اتابک محمد جهان پهلوان آخرین پادشاه از اتابکان آذربایجان (م 622 هـ) و سلیمان شاه ایوائی بودند. اثیر در شعر متمایل به سبک انوری است و با آن که قدرت بیان و فصاحت گفتار انوری در او نیست، اما چون سادگی بر طبعش چیره است شعرهایش سهل‌تر و سلیس‌تر و شیرین‌تر به نظر می‌آید.
از شعرهای اوست:

ای رخ خوب تو آراسته‌ی زیبایی *** پرتو حسن تو در چشم خرد بینایی
تو مرا توشه‌ی جانی و جگرگوشه‌ی دل *** سزد ار بر جگر سوخته‌ام بخشایی
نازنینا تو چو از خوبی خود بی خبری *** بشنو از من که تو چونی که مرا می‌شایی
من اگر دیگ خیال تو چنین خواهم پخت *** نکشد دیر که من زود شوم سودایی
تو مرا چون نفسی وز پی آن می‌باشم *** زنده چندان که برم می‌روی و می‌آیی
بوسه‌ای خواهم و تو لعل به لؤلؤ گیری *** خوش جوابیست چه گویم که شکر می‌خایی
حلقه‌ی گوش تو را دی کمرت گفت آخر *** هم تو را به که رخ اندر رخ ماهی سایی
من چنین بسته‌ی افتاده به زیرم چه سبب *** گفت زیرا که تو در بند زر و کالایی
کس چه داند که میانی و دهانیست تو را *** گر نبندی کمر ای دلبر و لب نگشایی
چشم و زلف تو دلم اگر چه به یغما بردند *** نیست یغمائیشان خواند مرا یارایی
ز آن که با عدل جم عصر سلیمان دوم *** نرسد هیچ کسی را که کند یغمایی
جم سیر خسرو فرخنده سلیمان شاه آن *** که بلند است بدون مرتبتِ دارایی
نفس باد صبا باز عبیرافشان است *** موسم جام می ‌و فصل گل و ریحان است
تیرباران سحاب است وزان غنچه و گل *** این همه تیر سپر است آن همه سر پیکان است
بند بهمن زتن زال روان آب مگر *** باد سود است که بر وی اثر سوهان است
بر سر از بس که زَرِ تازه کشد نرگس تر *** به تنی بر دو سرش همچو سر میزان است
چار کرده است بدان چشم جهان بین نرگس *** تا بدیده‌ست که گل جلوه گر بستان است
چه عجب بر گل اگر خار کند دندان تیز *** کاین همه رخ لب و آن را همه تن دندان است
روز و شب مست و خرامان به چمن در بلبل *** همچو رامین پی آن شد که گلشن جانان است
شاخ تازه‌ی سمن و بید تر از باد صبا *** همچو احوال جهان گشته فتان خیزان است
فرصت عیش در این فصل نگهدار ای دل *** که فنا عمر نوردست و فلک گردان است
دمِ خوش بایدت از خویش برون آی چو گل *** کز پی یک دم خوش پوست بر او زندان است
دل خوش در دم خوش جوی که چون صبح و صبا *** گر به جانی بخری یک دم خوش ارزان است
اگر اندر دم خوش بی سروسامان باشی *** آن به هر حال مپندار که از حرمان است
کان که در دایره‌ی چرخ نشیند ناچار *** نقطه‌سان شاید اگر بی سر و بی سامان است
سایه‌ی سروبنی گیر چو بلبل در باغ *** اگر از باد صبا گنبد گل ویران است...
منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی