نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی

اَثیر الدّین عبدالله اَومانی (م 665 یا 656) از قریه‌ی اَومان همدان و از گویندگان معروف در نیمه‌ی اول قرن هفتم هجری و معاصر و مصاحب با کمال الدّین اسمعیل اصفهانی و رفیع لبنانی بود. در دانش‌های فلسفه و نجوم و طب و ریاضی
پنجشنبه، 18 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی
 نگاهی به سروده‌های اثیر اومانی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

اَثیر اومانی

اَثیر الدّین عبدالله اَومانی (م 665 یا 656) از قریه‌ی اَومان همدان و از گویندگان معروف در نیمه‌ی اول قرن هفتم هجری و معاصر و مصاحب با کمال الدّین اسمعیل اصفهانی و رفیع لبنانی بود. در دانش‌های فلسفه و نجوم و طب و ریاضی و ادب فارسی و عربی تبحر و استادی داشت. بعضی تذکره‌نویسان به غلط او را در علم شاگرد خواجه نصیرالدّین طوسی شمرده‌اند. دولتشاه شعرهای عربی بسیار بدو نسبت داده است. از ممدوحان وی اتابک ازبک بن اتابک محمد جهان پهلوان آخرین پادشاه از اتابکان آذربایجان (م 622 هـ) و سلیمان شاه ایوائی بودند. اثیر در شعر متمایل به سبک انوری است و با آن که قدرت بیان و فصاحت گفتار انوری در او نیست، اما چون سادگی بر طبعش چیره است شعرهایش سهل‌تر و سلیس‌تر و شیرین‌تر به نظر می‌آید.
از شعرهای اوست:

ای رخ خوب تو آراسته‌ی زیبایی *** پرتو حسن تو در چشم خرد بینایی
تو مرا توشه‌ی جانی و جگرگوشه‌ی دل *** سزد ار بر جگر سوخته‌ام بخشایی
نازنینا تو چو از خوبی خود بی خبری *** بشنو از من که تو چونی که مرا می‌شایی
من اگر دیگ خیال تو چنین خواهم پخت *** نکشد دیر که من زود شوم سودایی
تو مرا چون نفسی وز پی آن می‌باشم *** زنده چندان که برم می‌روی و می‌آیی
بوسه‌ای خواهم و تو لعل به لؤلؤ گیری *** خوش جوابیست چه گویم که شکر می‌خایی
حلقه‌ی گوش تو را دی کمرت گفت آخر *** هم تو را به که رخ اندر رخ ماهی سایی
من چنین بسته‌ی افتاده به زیرم چه سبب *** گفت زیرا که تو در بند زر و کالایی
کس چه داند که میانی و دهانیست تو را *** گر نبندی کمر ای دلبر و لب نگشایی
چشم و زلف تو دلم اگر چه به یغما بردند *** نیست یغمائیشان خواند مرا یارایی
ز آن که با عدل جم عصر سلیمان دوم *** نرسد هیچ کسی را که کند یغمایی
جم سیر خسرو فرخنده سلیمان شاه آن *** که بلند است بدون مرتبتِ دارایی
نفس باد صبا باز عبیرافشان است *** موسم جام می ‌و فصل گل و ریحان است
تیرباران سحاب است وزان غنچه و گل *** این همه تیر سپر است آن همه سر پیکان است
بند بهمن زتن زال روان آب مگر *** باد سود است که بر وی اثر سوهان است
بر سر از بس که زَرِ تازه کشد نرگس تر *** به تنی بر دو سرش همچو سر میزان است
چار کرده است بدان چشم جهان بین نرگس *** تا بدیده‌ست که گل جلوه گر بستان است
چه عجب بر گل اگر خار کند دندان تیز *** کاین همه رخ لب و آن را همه تن دندان است
روز و شب مست و خرامان به چمن در بلبل *** همچو رامین پی آن شد که گلشن جانان است
شاخ تازه‌ی سمن و بید تر از باد صبا *** همچو احوال جهان گشته فتان خیزان است
فرصت عیش در این فصل نگهدار ای دل *** که فنا عمر نوردست و فلک گردان است
دمِ خوش بایدت از خویش برون آی چو گل *** کز پی یک دم خوش پوست بر او زندان است
دل خوش در دم خوش جوی که چون صبح و صبا *** گر به جانی بخری یک دم خوش ارزان است
اگر اندر دم خوش بی سروسامان باشی *** آن به هر حال مپندار که از حرمان است
کان که در دایره‌ی چرخ نشیند ناچار *** نقطه‌سان شاید اگر بی سر و بی سامان است
سایه‌ی سروبنی گیر چو بلبل در باغ *** اگر از باد صبا گنبد گل ویران است...
منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
play_arrow
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
play_arrow
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد