تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده و او دیگر دنباله ای ندارد. این یک رسم جاهلی بود که اگر پسران یک نفر فوت
چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

 تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر
 

 

نویسنده: فاضل صالح سامرایی
برگردان: حمیدرضا میرحاجی



 

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده و او دیگر دنباله ای ندارد. این یک رسم جاهلی بود که اگر پسران یک نفر فوت می‌کردند، می‌گفتند فلانی دیگر مقطوع النسل شده و دنباله ای ندارد. به این سبب خداوند این آیه را نازل کرد که: إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ(1).
اکنون ربطی به ما پیدا نمی کند که دنبال این فقط بگردیم که گوینده این سخن چه کسی بوده، مهم این است که بدانیم این الفاظ به عمومیت خود باقی هستند و تنها مخصوص همان شأن نزول نیستند. از لطائف این سوره آن است که گویی در مقابل سوره ماعون آمده است که پیش از این سوره مطرح شده است. در آن سوره خداوند، منافق را به چهار ویژگی توصیه نموده است.
1. بخل: یدُعُّ الْیتِیمَ. وَلَا یحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِینِ (2)
2. ترک نماز: الَّذِینَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (3)
3. ریا در نماز: الَّذِینَ هُمْ یرَاءُونَ (4)
4. منع از زکات: وَیمْنَعُونَ الْمَاعُونَ (5)
در سوره کوثر در مقابل این چهار ویژگی به چهار ویژگی اشاره شده است:
در مقابل بخل آمده است: إِنَّا أَعْطَینَاكَ الْكَوْثَرَ یعنی بدون تردید اما به تو فراوانی عطا کردیم، پس تو هم فراوانی را عطا کن و بخل مورز.
در مقابل ترک نماز آمده است: فصَلِّ یعنی بر نماز مداوم باش و نماز را به جای آور.
در مقابل ریا آمده است: لِرَّبِكَ یعنی نماز را برای رضایت پروردگارت انجام ده نه برای ریا!.
مقابل منع از زکات آمده است: وَ انحَر یعنی گوشت های قربانی را صدقه بده!
ملاحظه می‌کنیم که چه مناسبت عجیبی میان این دو سوره وجود دارد.(6)

هم چنین در مقابل «تکذیب به دین» که در همین سوره ماعون آمده: أَرَأَیتَ الَّذِی یكَذِّبُ بِالدِّینِ (7) در سوره کوثر آمده إِنَّا أَعْطَینَاكَ الْكَوْثَرَ، چرا که از مشهورترین معانی واژه «کوثر، و یا مشهورترین آن- آن چنان که در یک روایت صحیح آمده- این است که این واژه به معنی رودی است در بهشت. لازمه این امر اعتقاد پیدا کردن به روز قیامت است. در کتاب روح المعانی آمده است: در مقابل تکذیب به دین چیزی در این سوره نیامده است. شهاب خفاجی می‌گوید: کوثر به معنی «خیر فراوانی» است که نعمت های اخروی را شامل شود که این موضوع می‌تواند در مقابل تکذیب به دین مطرح شود. چرا که لازمه این اعتقاد، ایمان آوردن به روز جزا است.

اگر این واژه را به معنی نهر و یا حوض هم بگیریم باز هم این مفهوم در آیه وجود دارد. اگر واژه «کوثر» را به معنی اسلام و یا دین هم فرض کنیم دیگر ارتباط و پیوند میان این دو بسیار مشهود و آشکار می‌شود.(8)

پی‌نوشت‌ها:

1. فتح القدیر ج 5 ص 489-491 و نیز: روح المعانی ج 30 ص 248
2. یتیم را به سختی- با ستم و بی مهری- می‌راند و بر غذا دادن به بینوا تشویق نمی‌کند. (ماعون، 107: 2-3)
3. آنان که از نمازشان غافلند.(ماعون، 107: 5)
4. کسانی که ریا می‌کنند.(ماعون، 107: 6)
5. و نیازمندی ‌هارا دریغ می‌دارند. (ماعون، 107: 7)
6. التفسیر الكبیر ج 2 ص 117و نیز: البحر المحیط ج 8 ص، 519 والاتقان ج 2 ص 112.
7. آیا دیدی آن کسی را که دین را دروغ می‌انگارد؟ (ماعون، 107: 1)
8. روح المعانی ج 30 ص 246.

منبع مقاله :
سامرایی، فاضل صالح؛ (1392)، درآمدی بر تفسیر بیانی قرآن کریم، مترجم: حمیدرضا میرحاجی، تهران: انتشارات سخن، چاپ اول



 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم