تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده و او دیگر دنباله ای ندارد. این یک رسم جاهلی بود که اگر پسران یک نفر فوت
چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

 تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر
 

 

نویسنده: فاضل صالح سامرایی
برگردان: حمیدرضا میرحاجی



 

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده و او دیگر دنباله ای ندارد. این یک رسم جاهلی بود که اگر پسران یک نفر فوت می‌کردند، می‌گفتند فلانی دیگر مقطوع النسل شده و دنباله ای ندارد. به این سبب خداوند این آیه را نازل کرد که: إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ(1).
اکنون ربطی به ما پیدا نمی کند که دنبال این فقط بگردیم که گوینده این سخن چه کسی بوده، مهم این است که بدانیم این الفاظ به عمومیت خود باقی هستند و تنها مخصوص همان شأن نزول نیستند. از لطائف این سوره آن است که گویی در مقابل سوره ماعون آمده است که پیش از این سوره مطرح شده است. در آن سوره خداوند، منافق را به چهار ویژگی توصیه نموده است.
1. بخل: یدُعُّ الْیتِیمَ. وَلَا یحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِینِ (2)
2. ترک نماز: الَّذِینَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (3)
3. ریا در نماز: الَّذِینَ هُمْ یرَاءُونَ (4)
4. منع از زکات: وَیمْنَعُونَ الْمَاعُونَ (5)
در سوره کوثر در مقابل این چهار ویژگی به چهار ویژگی اشاره شده است:
در مقابل بخل آمده است: إِنَّا أَعْطَینَاكَ الْكَوْثَرَ یعنی بدون تردید اما به تو فراوانی عطا کردیم، پس تو هم فراوانی را عطا کن و بخل مورز.
در مقابل ترک نماز آمده است: فصَلِّ یعنی بر نماز مداوم باش و نماز را به جای آور.
در مقابل ریا آمده است: لِرَّبِكَ یعنی نماز را برای رضایت پروردگارت انجام ده نه برای ریا!.
مقابل منع از زکات آمده است: وَ انحَر یعنی گوشت های قربانی را صدقه بده!
ملاحظه می‌کنیم که چه مناسبت عجیبی میان این دو سوره وجود دارد.(6)

هم چنین در مقابل «تکذیب به دین» که در همین سوره ماعون آمده: أَرَأَیتَ الَّذِی یكَذِّبُ بِالدِّینِ (7) در سوره کوثر آمده إِنَّا أَعْطَینَاكَ الْكَوْثَرَ، چرا که از مشهورترین معانی واژه «کوثر، و یا مشهورترین آن- آن چنان که در یک روایت صحیح آمده- این است که این واژه به معنی رودی است در بهشت. لازمه این امر اعتقاد پیدا کردن به روز قیامت است. در کتاب روح المعانی آمده است: در مقابل تکذیب به دین چیزی در این سوره نیامده است. شهاب خفاجی می‌گوید: کوثر به معنی «خیر فراوانی» است که نعمت های اخروی را شامل شود که این موضوع می‌تواند در مقابل تکذیب به دین مطرح شود. چرا که لازمه این اعتقاد، ایمان آوردن به روز جزا است.

اگر این واژه را به معنی نهر و یا حوض هم بگیریم باز هم این مفهوم در آیه وجود دارد. اگر واژه «کوثر» را به معنی اسلام و یا دین هم فرض کنیم دیگر ارتباط و پیوند میان این دو بسیار مشهود و آشکار می‌شود.(8)

پی‌نوشت‌ها:

1. فتح القدیر ج 5 ص 489-491 و نیز: روح المعانی ج 30 ص 248
2. یتیم را به سختی- با ستم و بی مهری- می‌راند و بر غذا دادن به بینوا تشویق نمی‌کند. (ماعون، 107: 2-3)
3. آنان که از نمازشان غافلند.(ماعون، 107: 5)
4. کسانی که ریا می‌کنند.(ماعون، 107: 6)
5. و نیازمندی ‌هارا دریغ می‌دارند. (ماعون، 107: 7)
6. التفسیر الكبیر ج 2 ص 117و نیز: البحر المحیط ج 8 ص، 519 والاتقان ج 2 ص 112.
7. آیا دیدی آن کسی را که دین را دروغ می‌انگارد؟ (ماعون، 107: 1)
8. روح المعانی ج 30 ص 246.

منبع مقاله :
سامرایی، فاضل صالح؛ (1392)، درآمدی بر تفسیر بیانی قرآن کریم، مترجم: حمیدرضا میرحاجی، تهران: انتشارات سخن، چاپ اول



 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران