0
ویژه نامه ها
ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

روز گذشته، ساعت 12:17
ویژه نامه دهه وقف

ویژه نامه دهه وقف

شنبه، 11 آبان 1398

قطره ای از دریای اخلاق پیامبر(ص)

یکی از شاخصه های پر اهمیت در پیشرفت اسلام اخلاق نیک و کلام دلاویز و پرجاذبه پیامبر اکرم (ص) با انسان ها بود که به نمونه هایی میپردازیم.
قطره ای از دریای اخلاق پیامبر(ص)

گوشه‏اى ازاخلاق عظیم پیامبر (ص)

روزهاى بس شیرین و به‏یادماندنى و تاریخ ساز پیامبر را نمى‏توان با الفاظ و سخنان ناقص انسانهاى ناقص ‏توصیف و تعریف کرد.

او هرگز در این واژه‏ها نمى‏گنجد و فراتر از آن است. انسان‏کاملى که تمام افلاک و موجودات را خدا به خاطر او آفرید واگر او نبود، هیچ چیز نبود. «لولاک لما خلقت الافلاک‏» و الاانسانى که تا قاب قوسین او ادنى بالا رفت و به جایى رسید که‏جبرئیل آن ملک مقرب و واسطه وحى الهى به آنجا هرگز نرسد وبا صراحت‏به او عرض کرد: اگر یک مو بالاتر روم به نور تجلى‏بسوزد پرم. ولى رسول الله رفت و به جایى رفت که نه در خرد آیدو نه بر ورق نگاشته شود و نه حتى در وهم وخیال! اوست کسى که‏خدایش درباره‏اش فرمود: «و انک لعلى خلق عظیم‏» پس مابه جاى‏اینکه حرفى بزنیم که نه آغازش و نه انجامش ما را به جایى‏مى‏رساند چرا که جز آفریده‏اش و برادرش کسى او را نخواهد شناخت‏«یا على ما عرف الله الا انا و انت و ما عرفنى الا الله وانت و ما عرفک الا الله و انا» پس روا است که لب فرو بندیم وسخن کمتر گوئیم.

بیائیم در این سخن ربانى که پیامبر را داراى منشى سترگ واخلاقى عظیم معرفى مى‏کند بیاندیشیم و از زبان روایت نمى از این‏اقیانوس پرفیض برگیریم، شاید برخى عزیزان به کار بندند و ازرسول الله الگوى زندگى بگیرند که قرآن فرمود: «و لکم فى رسول‏الله اسوه حسنه‏» .

جمله‏ هایى کوتاه در منش و روش زندگى حضرت بیان مى‏شود که هم‏برکت است و پر مایه برکتى است و هم برنامه به زیستى وخداپسندانه:

1 - آن قدر حضرت متواضع و فروتن بود که متن روایت او را«خاضع الطرف‏» مى ‏نامد یعنى به زمین نگاه مى‏کرد و سر را کمتربالا مى ‏برد، این چنین با وقار و متین... با ادب و فروتن. چنان‏ در برابر خالقش خاضع و خاشع بود که بیشتر سرفرود مى ‏آورد و کمترسر را بلند مى‏کرد چه پیوسته خدا را حاضر و ناظر مى‏ دید و لحظه ‏اى‏ بلکه کمتر از لحظه ‏اى هم از یاد و ذکر خدا غافل نبود.

2 - یکى دیگر از نشانه ‏هاى بارز تواضع و خوى نیکویش این بود که ‏به هر که مى ‏رسید، پیشقدم در سلام کردن بر او بود، سلام که خود تحیت اسلامى است و پیامبر آن را به ما یاد داده، خود نیز بیش ازهمه و پیش از همه به آن عمل مى‏ کرد و قبل از آنکه دیگرى بر اوسلام کند، او خود سلام مى ‏کرد. هرگز پیامبر ملاحظه نمى‏ کرد که آن‏فرد بزرگ است ‏یا کوچک، دانشمند است ‏یا بى‏ سواد، ثروتمند است ‏یا فقیر. آرى حضرت آنقدر عظمت داشت که بر همه افراد بدون ملاحظه ‏هاى‏ اسمى، شغلى، خطى، مسئولیتى، مالى و... سلام مى‏ کرد و او با اینکه بزرگترین از هر نظر بود بر کوچکترین انسانها از هرنظر سلام مى‏ کرد و بیشتر براى اینکه ما را به این سنت‏ حسنه ‏تشویق کند مى ‏فرمود: سلام را نود و نه حسنه است و جوابش یک حسنه.

3 - پیامبر هرگز بدون جهت ‏سخن نمى ‏گفت، و اگر سخنى مى‏ گفت ‏بیشتر جنبه موعظه و پند داشت، یا مطلبى را مى‏ آموخت و یا به معروف و خیرى امر مى‏ کرد و یا از شر و منکرى مردم را باز مى‏ داشت، تمام ‏سخنانش سودمند و یک کلمه، نه بلکه یک حرف، پوچ و بى ‏ارزش نبود،زیرا خوب مى‏ دانست که: «و ما یلفظ من قول الا لدیه رقیب عتید»وانگهى پیامبر اسوه است و الگو و اوست انسان کامل. پیامبر کسى‏ است که نخستین آفریده پروردگار، نور مبارکش است: «اول ما خلق ‏الله نورى‏» پس، از این نور کامل چیزى تراوش نمى ‏کند جز نور، وهرچه مى‏ گوید گفته خدا است «و ما ینطق عن الهوى ان هو الا وحى‏ یوحى‏» .

4 - و پیامبر هرگز از ذکر خدا غافل نمى‏ شد. در روایت است: «ولایجلس و لایقوم الا على ذکر» او نمى‏ نشست و برنمى‏ خاست جز با ذکر و یاد خدا. پیامبر در هر آن قرین و همنشین ذکر خدا بود چه برزبان آورد و چه در دل گوید. او خود ذکر خدا را کفاره مجلس‏ مى‏ دانست و اعلام مى‏ داشت که اگر در مجلسى یاد خدا نباشد یا ذکرى ‏از اهل بیت که آن نیز یاد خدا است، پس آن مجلس بر اهلش وزر و وبال است و نحس است و شوم. و اگر حضرت مى‏ خندید از تبسم تجاوزنمى‏ کرد «جل ضحکه التبسم‏» زیرا قهقهه و خنده با صدا با شئون ‏انسان مودب منافات دارد چه رسد به انسان کامل و چه رسد به اشرف‏ مخلوقات.

5 - یکى دیگر از موارد تواضع و فروتنى حضرت این بود که هر وقت‏ وارد مجلس مى‏ شد، هر جا که جاى خالى بود مى‏ نشست، مانند ما خودخواهان یا نادانان نبود که دنبال صدر مجلس هستیم، و خیال‏ مى‏ کنیم که باید بالا و بالاتر نشست. اصلا آن جا که انسان والامى‏ نشیند والا است نه آنکه انسان والا باید در جاى والا نشیند.

عزیزانم! قطعا این از تواضع است که انسان در جایى که خالى ‏است‏ بنشیند و هرگز منتظر نباشد که دیگران در برابرش قد علم‏ کنند و برخیزند تا آن جناب را در صدر مجلس بنشانند. این حالت‏ بدون تردید برخاسته از هواى نفس است و تکبر که باید زدوده شودو گاهى بلکه بیشتر به خاطر عقده ‏هاى درونى و محرومیت ‏هاى دیرینه ‏است که شخص مى ‏خواهد از این راه خودى را نشان دهد!!

6 - پیامبر آرام و آهسته سخن مى‏ گفت و هیچ گاه فریاد نمى‏ زد وصدا را بلند نمى‏ کرد. و مجلس آن حضرت نیز از چنان آرامشى ‏برخوردار بود که عین ادب و تواضع است و کسى در مجلس پیامبر بلند سخن نمى‏ گفت «و اغضض من صوتک‏» و دستور هم همین بود که‏ کسى صدایش را بالاتر از صداى رسول الله نکند «لاترفعوا اصواتکم‏فوق صوت النبى‏» و چون خود حضرت آهسته و آرام سخن مى‏ گفت لذا مجلسش بسیار آرام و باوقار بود که حتى صداى به هم زدن بال‏ پرنده به گوش مى‏ رسید.

7 - «لایقطع على احد کلامه‏» هرگز سخن کسى را قطع نمى ‏کرد و تاشخصى مشغول سخن گفتن بود، به او خوب گوش مى‏ داد و پس از تمام‏ شدن سخنش آرام پاسخش را مى‏ گفت. و چنان اصحابش را تربیت کرده ‏بود که هرگاه لب مبارکش به سخن وا مى ‏شد، تمام حاضران ساکت ‏مى‏ شده و سراپا گوش مى‏ شدند «کان على رووسهم الطیر» و هرگاه ‏سخن حضرت تمام مى‏ شد بدون آنکه سخنانشان با هم تزاحم کند، با هریک به نوبت‏ حرف مى‏ زد.

8 - نکته دیگرى که بسیار جالب و ارزنده است و باید مدنظر قرارگیرد این است که حضرت در هنگام سخن گفتن، به افراد یکسان نگاه‏ مى‏ کرد «و کان یساوى فى النظر والاستماع للناس‏» و باید سخنگویان محترم این مطلب را دقت کنند که یکسان و مساوى درحال حرف زدن به این طرف و آن طرف نگاه کنند زیرا این نکته‏ ظریف اخلاقى است که در نگریستن به افراد(هنگام صحبت کردن)انسان‏ فرق بین این و آن نگذارد و همه را به یک دید بنگرد که ‏امیدواریم در موارد دیگر نیز این تساوى و یکسان‏ نگرى حفظ شود.راستى چه زیبا است تربیت رسول الله! بنابراین، هر که ‏بخواهد بیشتر به پیامبر نزدیک گردد، باید رفتار و اخلاقش را با آن حضرت نزدیکتر کند.

9 - «و کان یجالس الفقراء و یواکل المساکین‏» او نه تنها بامال داران و دارایان مجالست مى‏ کرد بلکه با فقرا و مستمندان نیز همنشین بود. بلکه قطعا حضرت از نشستن با فقرا بیشتر لذت مى‏ بردو اگر با ثروتمندان مى‏ نشست ‏به خاطر هدایت کردن آنان بود نه چیز دیگر.

10 - هرگاه پیامبر مى‏ خواست‏ به مجلس وارد شود و با مردم ‏برخورد کند، خود را طبق موازین اسلامى آرایش مى ‏داد یعنى درآینه مى‏ نگریست و موهاى خود را شانه مى‏ زد و چنین در روایت آمده ‏است «و کان ینظر فى المرآه و یتمشط‏» و نه تنها حضرت لباس‏ تمیز و مرتب مى ‏پوشید و محاسن مبارک را شانه مى‏ زد بلکه پیوسته ‏بوى خوش عطر از حضرت از مسافتى دور استشمام مى‏ شد. بگذریم ‏که خود حضرت خوشبو بود و بوى خوشش دوست و دشمن را جذب مى‏ کرد،که همواره از عطر نیز استفاده مى‏ نمود. راوى مى‏ گوید: قبل ازآنکه حضرت به مسجد وارد شود، ما خبردار مى‏ شدیم زیرا بوى عطرش‏ از مسافتى به مشاممان مى‏ خورد و متوجه ورود حضرت مى‏ شدیم. خود حضرت نیز مى‏ فرماید: «ان الله یحب من عبده اذا خرج الى اخوانه‏ ان یتهیا لهم و یتجمل‏» خداوند دوست دارد که بنده ‏اش هرگاه‏ مى ‏خواهد با برادرانش ملاقات کند، خود را آماده کند و براى آنها آرایش نماید.

اسلام دستور آراستن داده است نه مانند برخى ساده لوحان که باموهاى ژولیده و لباس نامرتب مى‏ آیند و خیال مى‏ کنند این از زهداست. نه! این از زهد اسلامى کاملا به دور است. زهد این است که به ‏دنیا و ملذاتش دل نبندیم نه اینکه صوفى منشانه زندگى کنیم و ژولیده سیما در میان مردم حاضر شویم!

11 - پیامبر اگر سواره بود هرگز نمى‏ پذیرفت که شخصى همراه و همگام او پیاده راه رود. از او مى‏ خواست که بر مرکبش در کنارش ‏سوار شود و اگر قبول نمى‏ کرد یا امکان نداشت، به او مى‏ فرمود:

از من جلوتر برو تا من در پس تو آیم و به تو برسم. این چه عظمت‏ و بزرگوارى است انسان‏ها را سرگردان مى‏ کندو به حیرت وامى ‏دارد.

12 - اگر سه روز مى ‏گذشت و دوستش یا برادر دینى ‏اش را نمى‏دید از او سؤال مى‏ کرد، پس اگر به مسافرت رفته بود برایش دعا مى‏ کرد و اگر در شهر بود حتما از احوالش تفقد مى ‏نمود و به زیارتش مى ‏رفت ‏واگر بیمار بود به عیادتش مى‏ شتافت.

13 - پیامبر آنقدر مهمان نواز بود و مهمانش را احترام و تقدیر مى ‏کرد که هرگاه کسى بر او وارد مى ‏شد، حضرت متکا و مسند خود رابه او مى‏ داد و اگر نمى‏ پذیرفت آنقدر اصرار مى ‏کرد تا قبول کند.

14 - حضرت ضمن اینکه بسیار هیبت داشت، براى اینکه حاضرین ازدیدارش هراس نکنند و دیدارش آنان را نرنجاند، گاهى شوخى مى‏ کردو لطیفه‏ اى در حد میزان شرعى مى ‏گفت که هیبتش حاضران را به‏ وحشت نیاندازد و جرات سخن گفتن را از آنان سلب نکند. بویژه ‏اگر مى‏ یافت که یکى از یارانش ناراحت و غمگین است ‏با او شوخى‏ مى‏ کرد تا غمش را بزداید. و اصلا پیامبر آن گونه با افراد سخن‏ مى‏ گفت که مناسب با وضعیت علمى و حالت روانى آنان بود. در روایت ‏آمده است: «و کان یخاطب جلساءه بما یناسب‏» و به اندازه عقل و درکشان با آنان سخن مى‏ گفت و مى ‏فرمود: «ما پیامبران ماموریت ‏داریم که با مردم به اندازه عقولشان سخن بگوئیم‏» .

15 - مى ‏فرمود: «اکرم اخلاق النبیین و الصدیقین البشاشه اذاتراووا و المصافحه اذا تلاقوا» برترین اخلاق پیامبران و رادمردان خوشروئى است هنگامى که به هم مى‏ رسند و مصافحه و دست‏ دادن به یکدیگر است هنگامى که با هم ملاقات مى‏ کنند و لذا هر وقت ‏پیامبر مسلمانى را مى ‏دید فورا با او مصافحه مى‏ کرد وبه او دست‏ مى‏ داد و بر این امر بسیار تاکید مى‏ نمود. در روایت است که ‏هرگاه دو مؤمن به هم مى‏ رسند و مصافحه کنند گناهانشان مى ‏ریزد مانند برگ درختان(در فصل خزان).

این بود چند جمله کوتاه ولى پرفایده از سیره و منش ‏پیامبر که براى استفاده عموم عرض شد تا شاید با هم پیوند صلح وصفا بندیم و دلها را از رشک و حسد و زیغ و رین پاک کنیم و گذشته‏ ها را به خاطر خدا نادیده‏ بگیریم و از لغزش‏هاى برادرانمان بگذریم(که خود نیز بسیار لغزش‏داریم)و وحدت را نه در سخن و گفتار که در عمل و کردار اجرا کنیم و قلبها را از کینه و عداوت دور سازیم و با هم چنانکه خداو رسولش خواهد برادروار زندگى کنیم و اگر از دیگرى انتقادداریم تلاش کنیم که انتقادمان سازنده و برادرانه باشد نه کینه ‏توزانه و انتقام‏ گرانه. باشد که روح رسول الله و روح فرزندش‏ روح ‏الله از ما خشنود گردد و کشورمان رنگ صفا و محبت‏ به خودگیرد و راه نفوذ دشمنان قطع شود و دوستان، دشمنى را کنار گذارند و ولى حمیم گردند و عهد اخوت و برادرى را دوباره تجدید کنیم والسلام.
 
نویسنده: استاد محمدجواد مهری
 

منبع: مرکز مطالعات شیعه
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 22 مهر 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 984
موارد بیشتر برای شما
راه های مقابله با بحران و فتنه ی بنزینی(بخش دوم)
راه های مقابله با بحران و فتنه ی بنزینی(بخش دوم)

راه های مقابله با بحران و فتنه ی بنزینی(بخش دوم)

رئیس مجلس: نظارت بر بازار و قیمت‌ کالاها در نشست سران قوا پیگیری خواهد شد
رئیس مجلس: نظارت بر بازار و قیمت‌ کالاها در نشست سران قوا پیگیری خواهد شد

رئیس مجلس: نظارت بر بازار و قیمت‌ کالاها در نشست سران قوا پیگیری خواهد شد

تسهیلاتی برای رانندگان تاکسی در نظر گرفته شد/ از پرداخت 50 درصدی حق بیمه
تسهیلاتی برای رانندگان تاکسی در نظر گرفته شد/ از پرداخت 50 درصدی حق بیمه

تسهیلاتی برای رانندگان تاکسی در نظر گرفته شد/ از پرداخت 50 درصدی حق بیمه

بسته حمایتی جدید اگر تا یکشنبه واریز نشد، تماس بگیرید / رقم، نقدی و قابل برداشت است
بسته حمایتی جدید اگر تا یکشنبه واریز نشد، تماس بگیرید / رقم، نقدی و قابل برداشت است

بسته حمایتی جدید اگر تا یکشنبه واریز نشد، تماس بگیرید / رقم، نقدی و قابل برداشت است

راهپیمایی باشکوه مردم تبریز علیه ‌اغتشاش گران

راهپیمایی باشکوه مردم تبریز علیه ‌اغتشاش گران

دبیر کل سازمان ملل دنبال کننده وضعیت ایران
دبیر کل سازمان ملل دنبال کننده وضعیت ایران

دبیر کل سازمان ملل دنبال کننده وضعیت ایران

اعتراض دانشجویان در حمایت از مردم و محکومیت آشوبگران
اعتراض دانشجویان در حمایت از مردم و محکومیت آشوبگران

اعتراض دانشجویان در حمایت از مردم و محکومیت آشوبگران

واکنش آیت الله جوادی آملی به حوادث کشور
واکنش آیت الله جوادی آملی به حوادث کشور

واکنش آیت الله جوادی آملی به حوادث کشور

دستورالعمل پرداخت حقوق ورزشکاران المپیکی نهایی شد
دستورالعمل پرداخت حقوق ورزشکاران المپیکی نهایی شد

دستورالعمل پرداخت حقوق ورزشکاران المپیکی نهایی شد

معرفی خدمات آنلاین بومی در نبود اینترنت/ جستجوگرها نیازمند تقویت
معرفی خدمات آنلاین بومی در نبود اینترنت/ جستجوگرها نیازمند تقویت

معرفی خدمات آنلاین بومی در نبود اینترنت/ جستجوگرها نیازمند تقویت

امتحانات الهی/ آیت الله مشکینی
امتحانات الهی/ آیت الله مشکینی

امتحانات الهی/ آیت الله مشکینی

آرامش به شیراز برگشت/ مردم صفشان را از آشوبگران جدا کردند
آرامش به شیراز برگشت/ مردم صفشان را از آشوبگران جدا کردند

آرامش به شیراز برگشت/ مردم صفشان را از آشوبگران جدا کردند

نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی: مردم استان صف خود را از اغتشاشگران جدا کردند
نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی: مردم استان صف خود را از اغتشاشگران جدا کردند

نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی: مردم استان صف خود را از اغتشاشگران جدا کردند

۸۰ درصد رضایت از «ستایش۳» / «گیله‌وا» در رتبه دوم

۸۰ درصد رضایت از «ستایش۳» / «گیله‌وا» در رتبه دوم

بهترین مسیریاب های وطنی
بهترین مسیریاب های وطنی

بهترین مسیریاب های وطنی

رئیس دستگاه قضا: ملامت‌کنندگان ما را دلسرد نمی‌کنند/استفاده از قضات اهل‌سنت در مناطق سنی‌نشین
رئیس دستگاه قضا: ملامت‌کنندگان ما را دلسرد نمی‌کنند/استفاده از قضات اهل‌سنت در مناطق سنی‌نشین

رئیس دستگاه قضا: ملامت‌کنندگان ما را دلسرد نمی‌کنند/استفاده از قضات اهل‌سنت در مناطق سنی‌نشین

ویژه‌نامه طرح مدیریت مصرف سوخت سایت راسخون منتشر شد
ویژه‌نامه طرح مدیریت مصرف سوخت سایت راسخون منتشر شد

ویژه‌نامه طرح مدیریت مصرف سوخت سایت راسخون منتشر شد

لغو هفته هجدهم لیگ برتر فوتسال
لغو هفته هجدهم لیگ برتر فوتسال

لغو هفته هجدهم لیگ برتر فوتسال

یک بام و دو هوای سردمداران «تروریسم اقتصادی» علیه ایران

یک بام و دو هوای سردمداران «تروریسم اقتصادی» علیه ایران

صحبت های جنجالی حسن عباسی در خصوص خارج کردن اینترنت از مدیریت آذری جهرمی!
صحبت های جنجالی حسن عباسی در خصوص خارج کردن اینترنت از مدیریت آذری جهرمی!

صحبت های جنجالی حسن عباسی در خصوص خارج کردن اینترنت از مدیریت آذری جهرمی!

اعلام وصول استیضاح وزیر جهاد کشاورزی
اعلام وصول استیضاح وزیر جهاد کشاورزی

اعلام وصول استیضاح وزیر جهاد کشاورزی