0
ویژه نامه ها
مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

چهارشنبه، 30 بهمن 1398
سبک زندگی فاطمی

سبک زندگی فاطمی

يکشنبه، 6 بهمن 1398

راهکارهای و رویکردهای کارآمدی حوزه های علمیه در عرصه اجتماعی

حوزه های علمیه در جامعه اسلامی علاوه بر نقش علمی- آموزشی و فعالیت های علمی و پژوهشی، در محورهای مختلف فرهنگی و اجتماعی نیز وظایف و مسئولیت هایی بر عهده دارند که این نوشتار بیان برخی از این وظایف را بر عهده دارد.
راهکارهای و رویکردهای کارآمدی حوزه های علمیه در عرصه اجتماعی

درآمد

حوزه های علمیه در کنار دانشگاه ها، یکی از دو نهاد علمی جامعه می باشند. نهادی که با تعداد زیادی محقق و طلبه و علمای بزرگی که عمر خود را وقف علوم دینی نموده اند، به حیات خود ادامه می دهد.

هرچند در حوزه های علمیه مباحث و رویکردهای نوظهور علمی نیز وجود دارد و همچنین محققان و متفکران متعددی هستند که در کنار علوم و مسائل دینی و سنتی، مباحث نوظهور علمی را نیز ورود پیدا می کنند و در پژوهش ها و تحققیات خود مورد تاکید قرار می دهند ولی ناگفته پیداست که اهم مباحث و رویکردهایی که در حوزه های علمیه وجود دارد، ناظر به علوم دینی می باشد؛ از فقه و اخلاق گرفته تا مباحث اعتقادی و کلامی، اهم مباحث حوزه های علمیه را پوشش می دهند.

در کنار مباحث و رویکردهای علمی، حوزه های علمیه باید در مسائل و مباحث اجتماعی نیز به صورت مفید و کارآمد ورود داشته باشند و بخشی از چالش ها و ناهنجاری های اجتماعی را دغدغه و وجهه همت خود قراردهند و مرتفع نمایند. سوال مهمی که وجود دارد این است که حوزه ی علمیه مطلوب، هم در عرصه های علمی و هم در عرصه های اجتماعی به چه کم و کیفی باید باشد که پاسخ به این سوال را این نوشتار بر عهده می گیرد.
 

حضور فعال اجتماعی

هرچند طلاب علوم دینی و حوزه های علمیه اساسا تاکید بر مباحث و رویکردهای علمی دارند و طلاب، برآمده از یکی از نهاد های علمی می باشند ولی ناگفته پیداست که تاکید بر مباحث و رویکردهای علمی به معنای نادیده گرفتن وظایف و مسئولیت های اجتماعی نمی باشد و به همین ترتیب حوزه های علمیه و طلاب نیز از این مسئلویت و تکلیف دینی و اجتماعی خود غافل نبوده اند و در تمام ادوارِ حوزه های علمیه شاهد این بوده ایم که شخصیت های دینی و حوزه های علمیه، منشاء اثر و تحولات اجتماعی بوده اند و نقش قابل ملاحظه ای در مرتفع نمودن چالش های اجتماعی داشته و دارند.

در این بین، آن چه که ضرورت دارد این است که طلاب به این جریان اصیل و کارآمد در حوزه های علمیه اهتمام داشته باشند و این مسیر را ادامه دهند و از حضور فعال و کارآمد در عرصه های اجتماعی غافل نباشند. علاوه بر تمام نکات یاد شده باید بیان کرد که علاّمۀ طباطبائى معتقد بودند که اسلام راستین در اروپا و آمریکا نرفته است[1] و به همین جهت، طلاب و حوزه های علمیه لازم است که اهداف متعالی جهانی نیز برای خود ترسیم کنند.
حوزه های علمیه همواره در موضوعاتی مانند آگاهى دادن به مردم و ایجاد وحدت اسلامى و حفظ نظام نقش بسزایی داشته اند که شایسته است چنین فعالیت هایی که پذیرش اجماعی این نهاد و طلاب عزیز را افزایش می دهد مورد تاکید قرارگیرد.


الهام بخش بودن

یکی از ضرورت هایی که برای حوزه های علمیه و طلاب وجود دارد این است که جامعه و گروه های اجتماعی را مدیریت و ساماندهی نمایند و الهام بخش برای جامعه باشند. حوزه ی علمیه و طلبه ای که نتواند ایده و آموزه های خود را در میان آحاد مردم نهادینه سازد، یعنی در عمل نتوانسته کاربست های عملیاتی ایده های خود را در جامعه طراحی نماید و این به معنای خلل در فرآیند و اهدافی می باشد که حوزه های علمیه برای خود ترسیم کرده اند.

الهام بخش بودن حوزه های علمیه در سطوح مختلف اجتماعی را باید در حوزه های مختلف اخلاقی، اعتقادی و علمی مشاهده کرد و شخصیت های حوزه باید بتوانند الگوها و اسوه های اخلاقی، علمی و اعتقادی برای جامعه باشند و در تصمیم گیری های کلان اجتماعی نقش تعیین کننده داشته باشند و مردم نیز در این تصمیم گیری ها، نگاه خود را به شخصیت های دینی، حوزوی و طلاب معطوف کنند و در صورت تحقق چنین هدفی، می توان این ادعا را داشت که حوزه علمیه توانسته است اهداف اجتماعی خود را در سطح مطلوبی محقق کند.

یکی از نکات و ایده هایی که همواره در مورد حوزه های علمیه مورد تاکید قرارگرفته است، تقویت حوزه های علمیه می باشد[2] که پر واضح است که این تقویت از رهگذر نکات و ایده های مذکور محقق می شود. تشکیل حوزه‌هاى علمیّه یک مصداق امر به معروف و نهى از منکر و واجب مؤکّد می باشد[3] و این نکته، تاکیدی دیگر بر این باور است که حوزه های علمیه در موضوعات اجتماعی و الهام بخشی به جامعه باید پیشرو و الگوی جامعه باشند.
 

پذیرش اجتماعی

یکی از ضرورت های مهم اجتماعی که باید حوزه های علمیه مورد تاکید قراردهند و به آن اهتمام ویژه ای داشته باشند، پذیرش اجتماعی می باشد.

با توجه به گرایش های ضد دینی که در جوامع مختلف صورت گرفته است و رسانه های معاند نیز به آن دامن می زنند، در برخی گروه های اجتماعی و رده های سنی، گرایش هایی که مخالفت با شخصیت های دینی دارند شکل گرفته است که در این بین، آن چه که برای حوزه های علمیه و طلاب ضرورت دارد این است که درصدد تثبیت وجهه اجتماعی خود باشند و احیانا اگر قصور و تقصیری در این موضوع شکل گرفته است، درصدد احیا و بازیابی پذیرش اجتماعی خود باشند؛ چرا که بدون پذیرش اجتماعی و اقبال مردم به ایشان، پر واضح است که امکان تعامل مردم با ایشان منتفی خواهد بود و آن گونه که باید، ایده ها و برنامه های ایشان در مردم نفوذ و رسوخ نخواهد کرد.

حوزه های علمیه باید مفید و ثمربخش باشد[4] که مهمترین و کارآمدترین رویکردها و روش ها برای مفید و ثمربخش بودن حوزه های علمیه، نکات و رویکردهایی است که اشاره شد. حوزه های علمیه همواره در موضوعاتی مانند آگاهى دادن به مردم و ایجاد وحدت اسلامى و حفظ نظام نقش بسزایی داشته اند[5] که شایسته است چنین فعالیت هایی که پذیرش اجماعی این نهاد و طلاب عزیز را افزایش می دهد مورد تاکید قرارگیرد.

پی نوشت ها: 
[1] ‏محمدحسین حسینی طهرانی، مهر تابان: یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه عالم ربانی علامه سید محمدحسین طباطبائی تبریزی (طبع قدیم)، ج 1 (قم - ایران: باقر العلوم (علیه السلام)، بی‌تا)، ص45.
[2] ‏عبد الکریم موسوی اردبیلی، همپای انقلاب ( خطبه های نماز جمعه آیت الله موسوی اردبیلی )، ج 1 (قم - ایران: دانشگاه مفید، ۱۳۸۵)، ص486.
[3] ‏حسین مظاهری، محمد صادق حسینی سرشت، و علی‌اصغر بیگی، شهروند مسیول: تبیین فریضه امر به معروف و نهی از منکر در بیانات حضرت آیت الله العظمی مظاهری (مد ظله العالی)، ج 1 (شهرکرد - ایران: سدرة المنتهی، ۱۳۸۸)، ص46.
[4] ‏پرویز اذکایی، فهرست ما قبل الفهرست (آثار ایرانی پیش از اسلام)، ج 1 (مشهد مقدس - ایران: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامى، ۱۳۷۵)، ص16.
[5] ‏نمایندگی ولی فقیه در نزسا. معاونت سیاسی، حدیث ماندگاری، ج 1 (ایران -: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. نیروی زمینی. نمایندگی ولی فقیه. معاونت سیاسی، ۱۳۷۸)، ص100.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
پنجشنبه، 24 بهمن 1398
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: محمدصادق ذوقی
موارد بیشتر برای شما
سازمان بهداشت جهانی از وجود دارویی برای درمان کرونا خبر داد
سازمان بهداشت جهانی از وجود دارویی برای درمان کرونا خبر داد

سازمان بهداشت جهانی از وجود دارویی برای درمان کرونا خبر داد

ظریف در پیامی توئیتری بر اعتراف ترامپ به نفرت ایران از داعش تاکید کرد
ظریف در پیامی توئیتری بر اعتراف ترامپ به نفرت ایران از داعش تاکید کرد

ظریف در پیامی توئیتری بر اعتراف ترامپ به نفرت ایران از داعش تاکید کرد

تحریم ۱۳ شخص و شرکت مرتبط با ایران، کره شمالی و ترکیه  از سوی آمریکا
تحریم ۱۳ شخص و شرکت مرتبط با ایران، کره شمالی و ترکیه از سوی آمریکا

تحریم ۱۳ شخص و شرکت مرتبط با ایران، کره شمالی و ترکیه از سوی آمریکا

روحانی:همه دستورات ستاد ملی مبارزه با کرونا را امر لازم تلقی کنند/ از روز شنبه همه روال‌ها به صورت عادی خواهد بود
روحانی:همه دستورات ستاد ملی مبارزه با کرونا را امر لازم تلقی کنند/ از روز شنبه همه روال‌ها به صورت عادی خواهد بود

روحانی:همه دستورات ستاد ملی مبارزه با کرونا را امر لازم تلقی کنند/ از روز شنبه همه روال‌ها به صورت عادی خواهد بود

تلاش یک جوان 19 ساله برای منفجر کردن خودرو داخل پارکینگ پنتاگون

تلاش یک جوان 19 ساله برای منفجر کردن خودرو داخل پارکینگ پنتاگون

فشار حداکثری با کلیدواژه کرونا/ بستن مرزها و دروغ پردازی در مورد پنهانکاری ایران نقشه راه جدید است
فشار حداکثری با کلیدواژه کرونا/ بستن مرزها و دروغ پردازی در مورد پنهانکاری ایران نقشه راه جدید است

فشار حداکثری با کلیدواژه کرونا/ بستن مرزها و دروغ پردازی در مورد پنهانکاری ایران نقشه راه جدید است

شهردار «سانفرانسیسکو» به دلیل نگرانی از گسترش کرونا اعلام وضعیت اضطراری کرد
شهردار «سانفرانسیسکو» به دلیل نگرانی از گسترش کرونا اعلام وضعیت اضطراری کرد

شهردار «سانفرانسیسکو» به دلیل نگرانی از گسترش کرونا اعلام وضعیت اضطراری کرد

چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود
چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود

چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود

روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی
روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی

روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی

نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد
نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد

نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد

مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی
مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی

مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی

حدیث کساء با نوای حجت الاسلام و المسلمین شهیدی
حدیث کساء با نوای حجت الاسلام و المسلمین شهیدی

حدیث کساء با نوای حجت الاسلام و المسلمین شهیدی

چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم
چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم

چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم

قرص های بدون نیاز به نسخه برای درمان اسهال

قرص های بدون نیاز به نسخه برای درمان اسهال

از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین
از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین

از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین

معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون
معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون

معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون

آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون
آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون

آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون

نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه
نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه

نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه

راهنمایی برای هوش مصنوعی

راهنمایی برای هوش مصنوعی

بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها
بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها

بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها

مقدر بودن امور خوشایند و ناخوشایند
مقدر بودن امور خوشایند و ناخوشایند

مقدر بودن امور خوشایند و ناخوشایند