ولایت مقیده یا نظریه ی دولت در دولت

نظریه ی «دولت در دولت» زمانی مطرح می شود که حکومت در دست امام معصوم و یا زمامدار عادلی نباشد و حکومت جور و طاغوت استقرار داشته باشد. در این حالت برای آن که امور حکومتی به کلّی در اختیار حاکم غاصب و
يکشنبه، 15 دی 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
ولایت مقیده یا نظریه ی دولت در دولت
 ولایت مقیده یا نظریه ی دولت در دولت

 






 

پرسشی از محضر علامه مصباح یزدی

پرسش:

نظریه «دولت در دولت» یا ولایت مقیّده چیست؟

پاسخ:

نظریه ی «دولت در دولت» زمانی مطرح می شود که حکومت در دست امام معصوم و یا زمامدار عادلی نباشد و حکومت جور و طاغوت استقرار داشته باشد. در این حالت برای آن که امور حکومتی به کلّی در اختیار حاکم غاصب و ستمگر قرار نگیرد و مردم تا آنجا که ممکن است در امور حکومتی به افراد صالح و شایسته مراجعه نمایند؛
در اسلام برای چنین مواردی بدل اضطراری قرار داده شده و بیان شده که اگر امام معصوم حضور داشت اما بسط ید نداشت تا حکومت تشکیل دهد و یا حضور نداشت و حکومت در اختیار جانشینان صالح و عادل او نیز نبود مردم می توانند در حد امکان و در موارد محدود در ارتباط با امور حکومتی به کسی مراجعه کنند که شباهت بیشتری به معصوم داشته باشد.
بی تردید همواره در جامعه بر سر مسائل شخصی، خانوادگی، اجتماعی، و در ارتباط با اموال و معاملات و دادوستدها و شرکت ها اختلافات و مشاجراتی رخ می دهد، مثلاً دو شریک بر سر سهم خود اختلاف می کنند و یا وُرّاث بر سر میراث نزاع می کنند و یا زن و شوهر با هم درگیر می شوند و بدون شک برای رفع این امور و حل و فصل آنها مردم نیاز به اعمال حکومت دارند و باید به مراجع قانونی رجوع کنند تا به اختلافات و مرافعات رسیدگی کند. در دوران حاکمیت جائران و ستمگران مردم نباید به این بهانه که حکومت حق وجود ندارد و امام معصوم و یا حاکم عادل در رأس حکومت نیست، به حکومت طاغوت رضایت دهند و هرچه آن حکومت گفت انجام دهند و تدبیری نیندیشند؛ بلکه اگر در موارد خاص و محدود امکان مراجعه به کسی را دارند که حکم صحیح اسلامی را بیان و اجرا کند، لازم است که به او مراجعه کنند. از این رو ائمّه ی معصومین برای چنین شرایط و وضعیت هایی طرحی ارائه داده اند که در اصطلاح جدید از آن به «تشکیل دولت در دولت» تعبیر می شود.
معنای نظریه «دولت در دولت» این است که در زمان سیطره وسیع دولت غاصب، دولت های کوچک و محدودی تشکیل شوند که مردم در محدوده های خاصی مشکلات حکومتی خود را به آنها ارجاع دهند، در فرهنگ اسلامی ما از چنین حکومتی به «ولایت مقیده» تعبیر می گردد. ولایتی که حتی در زمان معصومان، ‌فقها از آن برخوردار بودند و با اجازه معصوم در موارد خاصی اجازه قضاوت بین دادخواهان و صدور امر و نهی داشتند و در دوران غیبت نیز همواره فقها، گرچه بسط ید و مجال تشکیل حکومت نداشتند، اما در موارد محدودی در مرافعات، درگیری ها و اختلافات و امور ضروری و بر زمین مانده که در فقه ما از آنها به «امور حسبیه» تعبیر می شود حکومت می کردند. این فقها کسانی هستند که گرچه معصوم نیستند اما در مکتب اهل بیت تربیت شده اند و از نظر تقوا و علوم الهی در عالی ترین سطح قرار دارند و مقام علمی و اخلاقی آنها از سایرین به مقام معصوم نزدیک تر است.
بی شک «ولایت مقیده» هم از نظر شکلی و هم از نظر محتوا و دامنه اختیارات تفاوت چشمگیری با «ولایت مطلقه فقیه» دارد، و در طول تاریخ تشیع «ولایت مقیده» از سوی فقها اعمال می شده است و شیعیان با رضایت خاطر و اطمینان پاره ای از امور اجتماعی و تخاصمات و اختلافات خود را به آنان ارجاع می دادند و راه حل صحیح را از آنان می طلبیدند. شاید به دلیل این پیشینه تاریخی و عینیت یافتن این ولایت در گذر تاریخ و ضرورت آن برای هر دوره ای است که از سوی نظریه پردازان کمتر درباره آن تشکیک می شود و چندان مقاومتی در برابر آن صورت نمی گیرد. اما در مقابل، «ولایت مطلقه فقیه» به دلیل نداشتن پیشینه کهن تاریخی و تحقق نیافتن آن در ادوار گذشته و نیز به دلیل تنگ ساختن عرصه بر بدخواهان و بیگانه پرستان و جلوگیری از منافع نامشروع آنها، مورد تشکیک و تهاجمی ناجوانمردانه قرار گرفته است.
منبع مقاله :
مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1391)، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات مؤسسه ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم