آوارگی Diaspora

بررسی موارد آوارگی در جهان، از حوزه های رو به رشد مطالعات دانشگاهی است. که به هیچ یک از رشته های علوم اجتماعی محدود نمی شود. بررسی جابه جایی های فیزیکی گروهها در گرداگرد جهان که زمانی تنها در دل بررسی های یهودیان و داستان مهاجرات ایالات متحده انجام می شد اکنون چینی ها، کره ای ها، مردمان امریکای لاتین، هندی ها و تعداد بی شماری از گروه های فرهنگی را که بیرون از میهن اصلی خود به سر می برند در بر می گیرد. از مشخصه های مطالعات آوارگی، بررسی پیوستگی ها و سازگاری جویی های فرهنگی است که خاص این گونه جابه جایی به شمار می آید. پژوهشگران اساساً علاقه مند دریابند که گروه های آواره تا چه حد فرهنگ مادری خود را حفظ می کنند و در روند جذب و هضم شدن در فرهنگی دیگر چه اندازه از آن را از دست می دهند. در دوران ملت گرایی، جهانی شدن و افزایش سیل مهاجران و پناهندگان (-پناهنده)، می توان انتظار داشت که موارد آوارگی بیش از آن چه تاکنون شاهد بوده ایم در بررسی روابط بین الملل مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.
اصطلاح «آوارگی» نخستین بار برای توصیف وضع و حال یهودیانی سکه زده شد که پس از تبعید از بابل در بیرون از فلسطین به سر می بردند. از آن زمان به بعد، دامنه شمول ایناصطلاح گسترده تر شد و هرگروهی را که دور از میهن اصلی خود پراکنده شده باشد در بر می گیرد؛ البته در این میان بیش از همه فرزندان افریقاییانی مورد توجه هستند که در سده هفدهم به زور از آفریقا بیرون برده و به عنوان برده به دنیایی نو آورده شدند.
با توجه به گوناگونی تجربه آوارگی، پافشاری بر ارائه تعریفی جامع و مانع برای آن بی فایده خواهد بود. به جای آن، توجه به وجود گونه های متفاوت آوارگی کارگشاتر، و تمایز قائل شدن میان آن ها حائز اهمیت است. آوارگی سه نوع اصلی دارد. نخست، می توان آوارگی های قربانیان مانند یهودیان، ارمنیان، و افریقاییان را مشخص کرد. این گروهها تاریخی آکنده از سرکوب نظام مند دارند که طی آن یا از میهن خود گریخته و یا به زور از آن رانده شده اند. دوم، آوارگی های کارگران و امپریالیست ها را داریم که نمونه آن به ترتیب هندیان و انگلیسیان هستند. بسیاری از گروهها در نتیجه تاریخ امپریالیسم از زادگاه خود جابه جا شده و جوامعی را در خارج از میهن خویش تشکیل داده اند. در مورد انگلیسیان آواره باید گفت که آنان غالباً فرزندان کارکنان تشکیلات استعماری انگلستان هستند که به جای بازگشت به میهن در مستعمرات سابق آن کشور باقی مانده اند. سرانجام، آوارگی های تجاری مانند چینی ها و لبنانی های مقیم خارج را داریم. این ها گروه هایی هستند که مهارت کار آفرینی شان آنان را قادر ساخته است در بیرون از میهن اصلی شان به اوج موفقیت دست یابند.
با توجه به این گوناگونی آیا می توان دربار موارد آوارگی حکم کلی سودمندی صادر کرد؟ در واقع پاسخ منفی است. آن چه می توان گفت این است که در همه موارد‌آوارگی، مشکل مشترک هویت فرهنگی مشاهده می شود که البته آوارگان به شیوه های بسیار متفاوتی به آن پاسخ می دهند. هویت آوارگان نگاه به دو سو دارد: زادگاه اصلی آن ها و محل سکونت شان. اعضای گروه های آواره اغلب هرگز در میهن اصلی شان به سر نبرده اند و این در حالی است که تجربه جذب و هضم شدن در میهن تازه شان بر خلاف آن چه پنداشته می شد به جای درمان و تشکیل احساس حاشیه ای بودن می تواند به آن دامن بزند. بدین ترتیب، شرایط آوارگی نوعی جالب توجهی از پادر هوا بودن آن است. آوارگان به ندرت تابعیت ثابت یا مسجلی دارند. برعکس، آنان نماینده شکل های از سازمان یابی اجتماعی-فرهنگی هستند که از دولت فراتر می رود و حتی از دولت که خود یکی از شکل های تازه سازمان یابی سیاسی از حدود چهار صد سال پیش تا امروز است قدمت بیش تری دارد.
ــــ پناهنده؛ جهانی شدن؛ دولت ملی

خواندنی های پیشنهادی

-1997 Brah,A.cartographies of Diaspora: contesting Identities london Routledge.
- 2003 Braziel,J.E.and Mannur,A.Theorizing Diaspora:A Reader,oxford:Blackwell.
-1997 Cohen,R.Global Diasporas:An inrotduction,seattle,WA:university of washington press.
-2003 Friedman,J.and Randeria,s.worlds on the Move,London: I.B.Tauris.
-1999 okpewho,I.Davis,c.and Mazrui,A.(eds)
The African Diaspora,Bloomington,IN: Indiana University press.
مارتین گریفیتس
منبع مقاله :
گریفیتس، مارتین؛ (1388)، دانشنامه روابط بین الملل و سیاست جهان، ترجمه ی علیرضا طیب، تهران: نشر نی، چاپ دوم1390