نویسنده: مارتین گریفیتس
مترجم: علیرضا طیب
مترجم: علیرضا طیب
هرگاه جمعیت های قومی در قلمروهای تحت کنترل گروه های قومی رقیب در اقلیت باشند ممکن است از زمین های خود بیرون رانده یا (در موارد نادری) به شکل اصولی ریشه کن شوند. گروه اکثریت می تواند با بیرون راندن گروه قومی اقلیت، برای دولت ملی خودش قلمرویی یکپارچه تر، به هم پیوسته تر و بزرگ تر فراهم سازد. اصطلاح «پاکسازی قومی» در بستر تجزیه یوگسلاوی در دهه 1990 سکه زده شد. این اصطلاح، ترجمه ای تحت اللفظی از عبارت صربی-کرواتی etnicko cisceje است. به دشواری بتوان ریشه دقیق این اصلاح را مشخص ساخت. در گزارش های رسانه ها از «سرزمین های پاکسازی شده از قومیت ها» در کوزوو پس از 1981 سخن به میان می رفت. در آن زمان این مفهوم به مسائل اداری و غیرخشونت بار باز می گشت و عمدتاً به رفتار کوزوویی های آلبانیایی تبار در قبال اقلیت صرب این خطه اشاره داشت.
اصطلاح پاسکازی قومی معنای فعلی خود را در جریان جنگ در بوسنی هرزگوین (1995-1992) به دست آورد. از آن جا که افسران ارتش خلقی یوگسلاوی سابق نقش اصلی را در تمامی این رویدادها داشتند می توان نتیجه گرفت که ریشه این مفهوم به واژگان نظامی باز می گردد. «پاکسازی منطقه» تعبیری است که در مورد دشمنان به کار می رود و عمدتاً در مرحله پایانی نبرد به منظور به دست آوردن کنترل کامل مناطق فتح شده انجام می شود.
نباید تحلیل پاکسازی قومی را به محدود به نمونه مشخص یوگسلاوی سابق کرد. این سیاست می تواند در هر سرزمینی که دارای جمعیتی ناهمگون باشد به ویژه به منزله تلاشی برای تغییر مرزها و بازتعریف حقی که بر سرزمین های مشخص وجود دارد به اجرا درآید و عواقبی وحشتناک به بار آورد. در پاکسازی قومی منطق جدیدی از ستیز در کار است که به جای جنگ در مفهوم سنتی آن یعنی جنگ میان نیروهای مسلح، بر اقدامات خشونت بار بر ضد جمعیت غیرنظامی دشمن تکیه دارد.
باید تأکید کرد که سیاست پاکسازی قومی اساساً نمایان گر نقض حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه بین المللی است. تنها زمانی که ابزارها و شیوه های اجرای سیاست های پاکسازی قومی را بتوان با اقدام به نسل کشی یکی دانست و آمیزه ای از عناصر مختلف حکایت از در میان بودن قصد نابودسازی یک گروه قومی داشته باشد چنین اقداماتی می تواند نمایان گر نسل کشی باشد.پاکسازی قومی برخلاف نسل کشی، تعریف حقوقی دقیقی ندارد هر چند این اصطلاح در قطعنامه های مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد، اسناد گزارشگران ویژه و جزوات سازمان های غیردولتی به شکل گسترده به کار رفته است.
برخی افراد پاکسازی قومی را صرفاً حسن تعبیری برای نسل کشی می دانند. اما به نظر می رسد که این دو تفاوت مهمی با هم داشته باشند. در پاکسازی قومی، هدف «پاکسازی» یا «تصفیه» یک سرزمین از یک گروه قومی با توسل به ارعاب، تجاوز جنسی و قتل به منظور متقاعد ساختن ساکنان سرزمین یادشده به ترک آن است. اما در نسل کشی، هدف نابودساختن آن گروه با بستن مرزها برای جلوگیری از فرار آن هاست. نباید این سخن را بدان معنی گرفت که پاکسازی قومی یک جنایت وحشیانه بین المللی نیست. به یقین، پاکسازی قومی به مثابه یکی از جنایات علیه بشریت قابل مجازات است.
ـــ جنگ داخلی؛ ستیز قومی؛ قومیت
-2004 Mann,M.The Dark Side of Democracy:Explaning Ethnic Clensing,Cambridge:Cambridge University press.
-2002 Naimark,N,fires of hatred: Ethnic Clenasing inTwentieth Century Europe,Boston,MA:Harvard University Press.
مارتین گریفیتس
منبع مقاله: گریفیتس، مارتین؛ (1388)، دانشنامه روابط بین الملل و سیاست جهان، ترجمه ی علیرضا طیب، تهران: نشر نی، چاپ دوم1390.
اصطلاح پاسکازی قومی معنای فعلی خود را در جریان جنگ در بوسنی هرزگوین (1995-1992) به دست آورد. از آن جا که افسران ارتش خلقی یوگسلاوی سابق نقش اصلی را در تمامی این رویدادها داشتند می توان نتیجه گرفت که ریشه این مفهوم به واژگان نظامی باز می گردد. «پاکسازی منطقه» تعبیری است که در مورد دشمنان به کار می رود و عمدتاً در مرحله پایانی نبرد به منظور به دست آوردن کنترل کامل مناطق فتح شده انجام می شود.
نباید تحلیل پاکسازی قومی را به محدود به نمونه مشخص یوگسلاوی سابق کرد. این سیاست می تواند در هر سرزمینی که دارای جمعیتی ناهمگون باشد به ویژه به منزله تلاشی برای تغییر مرزها و بازتعریف حقی که بر سرزمین های مشخص وجود دارد به اجرا درآید و عواقبی وحشتناک به بار آورد. در پاکسازی قومی منطق جدیدی از ستیز در کار است که به جای جنگ در مفهوم سنتی آن یعنی جنگ میان نیروهای مسلح، بر اقدامات خشونت بار بر ضد جمعیت غیرنظامی دشمن تکیه دارد.
باید تأکید کرد که سیاست پاکسازی قومی اساساً نمایان گر نقض حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه بین المللی است. تنها زمانی که ابزارها و شیوه های اجرای سیاست های پاکسازی قومی را بتوان با اقدام به نسل کشی یکی دانست و آمیزه ای از عناصر مختلف حکایت از در میان بودن قصد نابودسازی یک گروه قومی داشته باشد چنین اقداماتی می تواند نمایان گر نسل کشی باشد.پاکسازی قومی برخلاف نسل کشی، تعریف حقوقی دقیقی ندارد هر چند این اصطلاح در قطعنامه های مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد، اسناد گزارشگران ویژه و جزوات سازمان های غیردولتی به شکل گسترده به کار رفته است.
برخی افراد پاکسازی قومی را صرفاً حسن تعبیری برای نسل کشی می دانند. اما به نظر می رسد که این دو تفاوت مهمی با هم داشته باشند. در پاکسازی قومی، هدف «پاکسازی» یا «تصفیه» یک سرزمین از یک گروه قومی با توسل به ارعاب، تجاوز جنسی و قتل به منظور متقاعد ساختن ساکنان سرزمین یادشده به ترک آن است. اما در نسل کشی، هدف نابودساختن آن گروه با بستن مرزها برای جلوگیری از فرار آن هاست. نباید این سخن را بدان معنی گرفت که پاکسازی قومی یک جنایت وحشیانه بین المللی نیست. به یقین، پاکسازی قومی به مثابه یکی از جنایات علیه بشریت قابل مجازات است.
ـــ جنگ داخلی؛ ستیز قومی؛ قومیت
خواندنی های پیشنهادی
-2002 Carmichael,c.Ethnics Clensing in the Balkans: Nationalism and the Destruction of tradition,london:Routledge.-2004 Mann,M.The Dark Side of Democracy:Explaning Ethnic Clensing,Cambridge:Cambridge University press.
-2002 Naimark,N,fires of hatred: Ethnic Clenasing inTwentieth Century Europe,Boston,MA:Harvard University Press.
مارتین گریفیتس
منبع مقاله: گریفیتس، مارتین؛ (1388)، دانشنامه روابط بین الملل و سیاست جهان، ترجمه ی علیرضا طیب، تهران: نشر نی، چاپ دوم1390.
/م
