جمعه، 19 بهمن 1397
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

فدک و ماهیّت حقوقی آن

پرسش :

فدک کجاست و ماهیّت حقوقی آن چیست؟


پاسخ :
پاسخ اجمالی:
فدک سرزمین حاصل خیزی بود که از طرف یهودیان با صلح و سازش در اختیار پیامبر(ص) قرار گرفت و طبق قرآن از آنِ شخص پیامبر(ص) مى باشد. از طرفی قرآن پیامبر(ص) را موظف کرد که حق ذى القربى را بپردازد و نزدیک ترین فرد به رسول خدا(ص) فاطمه(س) بود، از این جهت فدک را به او بخشید.

پاسخ تفصیلی:
سرزمین آباد و حاصل خیزى که در نزدیکى خیبر قرار دارد و فاصله آن تا مدینه حدود 140 کیلومتر است، «فدک» نامیده مى شود.(1)

از نظر قوانین اسلامى، سرزمین هایى که از طریق جنگ و نبرد فتح مى شوند متعلق به عموم مسلمانان است، و به وسیله حاکمان اسلامى تحت عنوان «مفتوحة عنوة» اداره مى شود؛ ولى سرزمینى که بدون نیروى نظامى، از طریق صلح و سازش در اختیار پیامبر قرار گیرد، «انفال» و یا «فى‏ء» و به اصطلاح امروزى «املاک خالصه» نامیده مى شود و از آنِ شخص پیامبر مى باشد و از درآمد آن نیازمندى هاى مسلمانان را برطرف مى کند.

در سال هفتم هجرى که ارتش اسلام دژهاى مستحکم خیبر را محاصره کرد، همه آنها با قدرت نظامى فتح گردید، جز «فدک» که مردم آنجا از در صلح و مسالمت وارد شدند و اراضى آنان به صورت املاک خالصه درآمد، و در اختیار رسول خدا(صلى الله علیه وآله) قرار گرفت. 

آنچه گفته شد، مورد اتفاق فقیهان اسلامى و مطابق با حکم قرآن مجید مى باشد، آنجا که مى فرماید: «وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَیْهِ مِنْ خَیْلٍ وَ لا رِکابٍ وَ لکِنَّ اللَّهَ یُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى‏ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ».(2)
(آنچه را خدا از آنان (یهود) به رسولش بازگردانیده چیزى است که شما براى به دست آوردن آن زحمتى نکشیدید نه اسبى تاختید، و نه شترى، امّا خداى، فرستادگانش را بر آنچه خواهد چیره مى گرداند، که خداوند بر همه چیز تواناست).

از سوى دیگر، قرآن پیامبر را موظف مى سازد که حق «ذى القربى» را بپردازد. چنان که مى فرماید: «وآتِ ذَا الْقُربى حقّه»(3)؛ (حق خویشاوندان را بپرداز).

نزدیک ترین فرد به رسول خدا(صلى الله علیه وآله) دخت گرامى او فاطمه(علیها السلام) بود، از این جهت «فدک» را به او بخشید و تا زمانى که پیامبر(صلى الله علیه وآله) زنده بود، کارگران حضرت زهرا(علیها السلام) آنجا را اداره مى کردند.

خلاصه اینکه :
1- فدک سرزمین حاصل خیزی بود که از طرف یهودیان با صلح و سازش در اختیار پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) قرار داده شده بود .
2- به چنین املاکی «انفال» و یا «فى‏ء» و به اصطلاح امروزى «املاک خالصه» گفته مى شود و از آنِ شخص پیامبر مى باشد و اختیار آن در دست ایشان می باشد.
3- قرآن پیامبر را موظف کرد که حق «ذى القربى» را بپردازد. چنان که مى فرماید: «وآتِ ذَا الْقُربى حقّه»؛ (حق خویشاوندان را بپرداز).
4- نزدیک ترین فرد به رسول خدا(صلى الله علیه وآله) دخت گرامى او فاطمه(علیها السلام) بود، از این جهت «فدک» را به او بخشید.

پی نوشت:
(1). معجم البلدان، ماده «فدک».
(2). سوره حشر، آیه 6.
(3). سوره اسراء، آیه 26.

منبع: راهنماى حقیقت، شیخ جعفر سبحانی، انتشارات امام صادق(ع)، ص 419 – 428.

مطالب مرتبط:

کوثر به چه معناست؟ و وجه تسمیه حضرت زهرا (سلام الله علیها) به آن چیست؟

خطبه غراء حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در مسجد مدینه در چه شرایطی بیان شد؟

شبهه: اقدام برای دفن مخفیانه حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها و مخفی گذاشتن قبرش هیچ دلیلی نداشته است.

آیا حضرت زهرا(س) از زمان شهادتش آگاه بود؟

چرا به حضرت زهرا (س) برترین بانوی جهان می گویند؟

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین