چهارشنبه، 26 آذر 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

معنای «نزول» و «تجلی» قرآن

پرسش :

«نزول» و «تجلی» قرآن به چه معناست؟


پاسخ :
امیرالمؤمنین(علیه ‏السلام) می فرماید: «فَتَجَلَّى لَهُمْ سُبْحَانَهُ فِی کِتَابِهِ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَکُونُوا رَأَوْه‏‏»(1) یعنی، خدای تعالی در این کتاب برای بندگانش تجلی کرده و آنان کتاب خدا را می‏ نگرند و می ‏خوانند، امّا خدا را نمی‏ بینند. یکی از بهترین و ظریفترین تعبیرات در فرهنگ اسلامی، همان تعبیر ظریف تجلّی است. معنای تجلّی در قرآن و روایات چنین است که خدای سبحان، حقیقتی را از جهان غیب تنزّل داده، پایین آورد تا برای ما تبیین کند. تجلّی غیر از تجافی است. قرآن در ماه رمضان نازل شد؛ اما نه به گونه ‏ای که باران از بالا می ‏بارد؛ چون وقتی باران نازل می شود، به صورت تجافی است؛ یعنی چون بالا هست در پایین نیست و وقتی پایین آمد دیگر در بالا نیست. اما وقتی خدای سبحان می فرماید: «در ماه مبارک رمضان قرآن را نازل کردیم»، نزول قرآن مانند بارش باران نیست که وقتی پیش خداست، دیگر در دست ما نباشد و وقتی به زمین آمد دیگر پیش خدا نباشد.

معنای «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ»(2) و نیز معنای «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ»(3) چنین است که قرآن در این ماه تنزّل کرد نه نزول؛ یعنی این حقیقت که نزد خدا بود و الآن هم هست و همیشه خواهد بود، رقیق شد؛ تنزل کرد؛ به صورت لفظ در آمد تا انسان بتواند آن را بگوید، بشنود، بنویسد و بخواند. مجتهد فقیه یا حکیم الهی نیز مطلبی منقول یا معقول را که جزء معارف بلند اسلامی است در عاقله خود می ‏پروراند، آنگاه برای اینکه قابل استفاده دیگران هم باشد آن معنای بلند نقلی یا عقلی را تنزّل می دهد و به صورت لفظ یا نقش کتاب در می ‏آورد که با زبان بگوید یا به نوشتاری تبدیل کند، این بدان معنا نیست که دیگر در عاقله و فکر او اثری نباشد. مطالب فقهی را به صورت مسئله ساده در می ‏آورد که هر منطقی بخواند و بفهمد در حالی که ملکه اجتهاد در جان و روح بلند او هست؛ زیرا آن ملکه اجتهاد را پایین نیاورده؛ بلکه آن حقیقت را تنزل داده و بر اساس همان حقیقت، الفاظ و معانی و مفاهیمی را به دیگران القا کرده است.

صحیفه سجادیه امام سجاد(علیه ‏السلام) از کتابهای ارزشمند امامیه است و در کنار قرآن کریم و نهج البلاغه حضور دارد. حضرت سجاد(علیه ‏السلام) در دعای «ختم قرآن» که پس از فراغت از تلاوت قرآن خوانده می شود از عظمت قرآن و برکات آن برای قاری سخن گفته است تا آنجا که به خدای سبحان عرض می کند: «تَجَلَّى مَلَکُ الْمَوْتِ لِقَبْضِهَا مِنْ حُجُبِ الْغُیُوبِ، وَ رَمَاهَا عَنْ قَوْسِ الْمَنَایَا بِأَسْهُمِ وَحْشَةِ الْفِرَاق‏»(4) روزی که فرشته مرگ، عزرائیل(سلام‏ الله‌ علیه) از پشت پرده‏ های غیب برای قبض ارواح متجلّی شود، در آن روز به ما رحم کن. در اینجا از نازل شدن عزرائیل(سلام‏ الله‌ علیه) به عنوان تجلی یاد شده است که فرشته مرگ برای محتضر، تجلّی می کند. چنانکه اصطلاح تجلی در قرآن، در ماجرای موسای کلیم(علیه‏ السلام) نیز آمده است: «فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسی‏ صَعِقاً»(5)؛ (آنگاه که نور تجلی خدا بر کوه تابش کرد، آن را متلاشی ساخت و موسی بی ‏هوش افتاد ...).

پی‌نوشت‌ها:
(1). نهج البلاغة، شریف الرضى، محمد بن حسین‏، محقق / مصحح: صبحی صالح، هجرت‏، قم‏، ‏1414 قمری، چاپ: اول، ص 204، (خطبه 147).
(2). سوره قدر، آیه 1.
(3). سوره بقره، آیه 185.
(4). صحیفه سجادیه، امام على بن الحسین(علیه السلام)، دفتر نشر الهادى‏، قم،‏ 1376 شمسی، چاپ: اول‏، ص 180، (دعای 42).
(5). سوره اعراف، آیه 143.

منبع: حکمت عبادات، جوادی آملی، عبدالله، محقق: شفیعی، حسین، مرکز نشر اسراء، قم، 1388 شمسی، چاپ: پانزدهم، ص 199.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد