دنیا جای داد و ستد

امام علی علیه السلام فرمودند:

الدُّنْیَا دَارُ مَمَرٍّ لَا دَارُ مَقَرٍّ وَ النَّاسُ فِیهَا رَجُلَانِ رَجُلٌ بَاعَ فِیهَا نَفْسَهُ فَأَوْبَقَهَا وَ رَجُلٌ ابْتَاعَ نَفْسَهُ فَأَعْتَقَهَا.

دنیا خانه عبور است نه خانه ماندن و مردم در دنیا دو گونه اند: یکی آنکه خود را فروخت و خویش را به تباهی کشاند و دیگری آنکه خود را خرید و ازاد کرد.

نهج البلاغه، حکمت 128

دنیا جای داد و ستد است آنکه در مرحله نخست فهمید که دنیا به قول وجود نازنین سیدالشهدا علیه السلام جز پل عبوری بیش نیست. دل به آن نمی بندد و خود را برای عبور از آن آماده می کند و در مراحل بعد می اندیشد خود را به دنیا و دنیاداران نفروشد تا تباه شود بلکه خود را از بردگی دنیا آزاد کرده و زندگی شرافتمندانه ای را چون احرار و ازادگان برمیگزیند.

باور کنیم اکثر مردم اسیر پوچی ها و برده زرق و برق زودگذر دنیایند. چنان زنجیرهای گران بر دست و پای روح و قلب خویش بسته اند که هیچ راه فراری برای خود نگذاشته اند. آنکه اسیر شهوت دنیاست یا زنجیری ریاست دنیا و یا دربند ثروت همه و همه چون کرم ابریشم در تنیده های خویش بالاخره می میرند و راه نفس کشیدن برای خویش نمیگذارند و اگر خود را آزاد می کردند گرفتار این اختناق و خفقان نمی شدند.

امام علیه السلام در جای دیگر فرمود:
مَن عَرَفَ نَفسَهُ لَم یُهنِها بِالفانِیّات (1)
کسی که جایگاه خویش را در آفرینش بشناسد به چیزهای فانی شدنی خود را زبون نمی کند.

مَن عَرَفَ شَرَفَ مَعَناهُ صانَهُ عَن دِنائَهِ شَهوَتِهِ
هر که بلندی وش رف گوهر وجود خویش را بشناسد آن را از پستی شهوترانی حفظ می کند.

ای بیخبر بکوش که صاحب خبر شوی***تا راهرو نباشی کی راهبر شوی
گر نور عشق حق به دل و جانت اوفتد***بالله کز آفتاب فلک خوبتر شوی
از پای تا سرت همه نور خدا شود ***در راه ذوالجلال چو بی پا و سر شوی
بنیاد هستی تو چو زیر و زبر شود***در دل مدار هیچ که زیر و زبر شوی
گر در سرت هوای وصال است حافظا ***باید که خاک درگه اهل هنر شوی

پی نوشت:
1- غرر الحکم 710 و 619

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت،1390.