0
ویژه نامه ها

عاقل از دیدگاه امام علی علیه السلام

از امام علی علیه السلام پرسیدند: عاقل کیست؟ حضرت فرمودند:
هُوَ الَّذى یَضَعُ الشَّىْءَ مَواضِعَهُ؛

عاقل کسى است که هرچیزى را در جاى خود قرار مى دهد.

نهج البلاغه، حکمت 235.
شرح حدیث:
درباره مفهوم و معناى عقل، سخن بسیار گفته اند؛ امّا جمله کوتاه فوق، از بهترین تعبیرهایى است که در این زمینه گفته شده است.

عقل چیزى جز این نیست که هرچیزى را در جاى خود نهند؛ هر شخصى را در محلّ شایسته و مناسب خود در اجتماع قرار دهند، غم و شادى، دوستى و دشمنى، نرمش و خشونت، محبّت وشدّت عمل، عبادت، کسب و کار و تفریح سالم، و خلاصه هر کار دیگر را در جاى خود و در وقت خود انجام دهند.

انسانى که داراى چنین صفتى است، نه تنها «عاقل» محسوب مى شود، که «عادل» نیز هست، چراکه چنین تعریفى براى «عدل» نیز گفته شده است.{1}

اهمیّت عقل
روایات اسلامى درباره اهمیّت عقل، فوق حدّ احصا و شمارش است. مرحوم کلینى در جلد اوّل اصول کافى احادیث فراوان و پرمایه اى دراین باره از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم السلام) نقل کرده که شرح بسیارى از آن ها در مباحث سابق گذشت.

ابن ابى الحدید بخشى از آن ها را در شرح نهج البلاغه خود ذیل همین کلام حکمت آمیز نقل کرده است، ازجمله این که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:
«ما قَسَمَ اللهُ لِلْعِبادِ اَفْضَلُ مِنَ الْعَقْلِ، فَنَوْمُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ الْجاهِلِ، وَ فِطْرُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ صَوْمِ الْجاهِلِ، وَ اِقامَةُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ شُخُوصِ الْجاهِلِ، وَ ما بَعَثَ اللهُ رَسُولاً حَتّى یَسْتَکْمِلَ الْعَقَلَ وَ حَتّى یَکُونَ عَقْلُهُ اَفْضَلَ مِنْ عُقُولِ جَمیعِ اُمَّتِه؛{2}

خداوند هیچ نعمتى را برتر از نعمت عقل در میان بندگانش تقسیم نکرده است. خواب عاقل از شب زنده دارى جاهل (و عبادت شبانه او) برتر، و روزه نگرفتنش از روزه (مستحبّى) جاهل پرارزش تر، و توقّفش از سفر جاهل (براى اطاعت پروردگار یا جهاد) مهم تر است. و خداوند هیچ پیامبرى را مبعوث نکرد مگر این که عقلش کامل شد و عقل او برتر از عقول تمام امّتش بود».{3}


پی‌نوشت‌ها:
1. یکصد و پنجاه درس زندگى، ص 107، ح 97.
2. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 18، ص 309.
3. پیام امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)، ج 12، ص 343 و 344.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!
هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!

هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!

سقوط مرگبار!
سقوط مرگبار!

سقوط مرگبار!

عوامل تضعیف سیستم ایمنی
عوامل تضعیف سیستم ایمنی

عوامل تضعیف سیستم ایمنی

هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان
هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان

هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان

حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم
حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم

حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم

کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»
کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»

کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»

پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری
پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری

پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری

ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره
ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره

ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره

کلاه گشاد بر سر ایران...!
کلاه گشاد بر سر ایران...!

کلاه گشاد بر سر ایران...!

خیرین سلامت
خیرین سلامت

خیرین سلامت

خیره اشتغال زایی برای توان خواهان
خیره اشتغال زایی برای توان خواهان

خیره اشتغال زایی برای توان خواهان

خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)
خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)

خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)

تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)
تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)

تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)

عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی
عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی

عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی

بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری
بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری

بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری

شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض
شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض

شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض

استوری/ بی تو جان می کند دلم
استوری/ بی تو جان می کند دلم

استوری/ بی تو جان می کند دلم

۹ راز سلامتی..!
۹ راز سلامتی..!

۹ راز سلامتی..!

چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟
چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟

چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟

داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل
داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل

داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل