روش های تقویت فن بیان

خوب صحبت کردن یک هنر است و برای شکوفا کردن این هنر باید تلاش کنید. خوب صحبت کردن باعث جلب توجه و احترام دیگران نسبت به شما می‌شود. 
 

 یکى از موهبت هاى الهى به انسان، توفیق انتقال پیام هاى او از طریق زبان است. انسان ها از ابتداى آفرینش، پیغام هاى خود را به همنوعان خود انتقال مى داده اند و یکى از مهم ترین ابزارهاى اطلاع رسانى آنان، زبان بوده است. «اَلرَّحْمَنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الاِْنْسَانَ عَلَّمَهُ الْبَیَانَ؛ «خداوند رحمان، قرآن را تعلیم فرمود، انسان را آفرید، و به او بیان را آموخت ارزشمند ترین دارایی انسان ذهن او است.[1]  و یکی از گران بها ترین مهارت‌های شما خوب فکر کردن و بیان واضح منظورتان است. این مهارت بیش از هر مهارت دیگری به کسب منافع بیشتر و پیشرفت شما کمک می‌کند. خوب صحبت کردن یک هنر است و برای شکوفا کردن این هنر باید تلاش کنید. خوب صحبت کردن باعث جلب توجه و احترام دیگران نسبت به شما می‌شود. 
 

سخنرانی فن و هنری است که از راه ارائه دلیل و برانگیختن عواطف، بر مخاطبان و شنوندگان خود تاثیر می‌گذارد و آنان را به سوی موضوع و هدفی خاص راهنمایی و برای آن زمینه سازی می‌کند. فن بیان یعنی این که بتوانید از تمام اجزای ارتباطی خود آنچه مورد بهترین پیام را به مخاطبان ارسال کنید و دقیقا نیازتان است را دریافت کنید.
 

یک نکته ای که باید توجه کافی نسبت به آن داشت این است که، سخنرانی شما دارای نظم و هدف خاصی باشد. سخنرانی بدون هدف، خانه ساختن بدون نقشه است. نباید به گونه‌ ای سخنرانی کنید که شنوندگان شما پس از پایان سخنرانی تان بگویند: «سخنانش زیبا و جالب بود، اما نفهمیدیم چه هدف و مقصودی از بیان آنها داشت و چه چیزی را ی خواست بگوید». یکی از علت های چنین امری، داشتن معلومات بدون نظم و انسجام است که هرچه زودتر باید آنها را از نظمی منطقی و انسجامی درخور برخوردار سازید. 

 اگر شما هدف خود از سخنرانی را مشخص کرده اید، مخاطبان خود را می شناسید، موضوع تان را با دقت و علاقه و متناسب با شنوندگان تان انتخاب کرده اید، دانش کافی در خصوص آن دارید، متن سخنرانی خود را اصولی طراحی و تمرین کرده اید، برای چالش های احتمالی روز سخنرانی از قبل برنامه ریزی نموده اید، شروع جذابی را برای آغاز سخنان تان در نظر گرفته و آن را چندین بار تمرین کردهاید، به هیچ عنوان جای نگرانی وجود ندارد زیرا نتیجه ای جز موفقیت در انتظارتان نیست.[2]
 

چنانچه احساس می‌کنید که جرات سخن گفتن در برابر جمعیت های بسیار را ندارید، مدتی در برابر جمعیت های اندک سخنرانی نمایید تا این جرات در وجود شما جوانه بزند. به طور نمونه، ابتدا در مهمانی ها، میان دوستان و خویشاوندان، و جلسات خانگی، سخنرانی کنید تا بتوانید در دانشکده‌ها، دانشگاه ها، مساجد، حسینیه‌ها، مدارس و مراسم مذهبی و سیاسی و اجتماعی سخنوری نمایید. 
 

هیچ کس نمی‌تواند سخن گفتن در جمع را بیاموزد مگر اینکه در جمع سخن بگوید، همانطور که هیچ کس شنا کردن را یاد نخواهد گرفت مگر آنکه وارد آب شود. شما می‌توانید هر کتابی که درباره ی سخنرانی و فن بیان نوشته شده است از جمله این کتاب را بخوانید و باز هم نتوانید جلوی دیگران یک کلمه هم حرف بزنید. فرصت سخن گفتن فراوان است. به سازمان های مختلف بپیوندید و هر جا که از شما می‌خواهند سخنرانی کنید. داوطلب شوید و از جا برخیزید و در مقابل جمع خودی نشان دهید حتی اگر ثانیه ای بیشتر نباشد. [3]  

 به نظر «افلاطون»، استعداد فطرى، آموزش و تمرین، سه عامل اساسى براى توانایى در سخنورى است. از نظر او، هدف از سخنرانى فقط اقناع به معناى ظن غالب نیست؛ بلکه سوق دادن روح انسان به سوى فضیلت است؛ از این رو شناخت روح و مباحث روان شناسى، از مباحث ضرورى در این فن است. [4] 

ما سعی کردیم در این نوشته کوتاه به بخش‌های مختلفی از فن سخنوری اشاره کنیم و در آخر نوشته را با جملات برایان تریسی تمام می کنم. برای اینکه سخنران برجسته ای شوید باید این چهار ویژگی را داشته باشید:

1. اشتیاق؛ قبل از هر چیزی باید برای خوب صحبت کردن اشتیاق مفرط و آتشین داشته باشید. اگر اشتیاق تان به اندازه کافی قوی باشد و واقعا بخواهید سخنران مسلطی شوید، هیچ چیزی نمی‌تواند شما را از هدف تان باز دارد. اما اشتیاق تان به تنهایی کافی نیست.

2. تصمیم؛ باید همین حالا تصمیم بگیرید و تلاش کنید بر موانع غلبه کنید و برای رسیدن به برتری هر کاری انجام دهید. 

3. نظم؛ باید با نظم و ترتیب برنامه ریزی کنید، آماده شوید و چندین بار سخنرانی کنید تا مهارت کسب کنید. در مسیر دشوار پرورش یک مهارت ضروری، راه میانبر وجود ندارد. 

4. اراده؛ در نهایت، باید اراده لازم برای مقاومت و پافشاری در مقابل شکست ها، موانع یا اضطراب های کوتاه مدتی را که ممکن است تجربه کنید، داشته باشید. [5] 

پی نوشت :
[1] قرآن کریم، سوره الرحمن، آیات 1 تا 4.
[2] زهرا ممشلو، آشتی با غول سخنرانی( یک دو سه آزمایش میشه)، تهران: هدف، خرداد 1395، صفحه 9.
[3] دیل کارنگی، آیین سخنرانی
[4] آئین سخنوری و نگرشی بر تاریخ آن ، علی اکبر ضیایی، تهران: انتشارات صابرین، صفحه 105.
[5] تریسی برایان، قدرت بیان حرف بزن تا برنده شوی، مترجم پروین آقایی، قم: اشکذر، 1388، صفحه 22.