0
ویژه نامه ها

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

در ابتدا لازم است بدانید که نقدیندگی یا نقدشوندگی یعنی قابلیت تبدیل شدن به پول نقد در کمترین زمان. متعاقباً ریسک نقدشوندگی نیز ریسکی است در مورد فروش و نقد کردن یک سهم وجود دارد. هر چه این ریسک برای یک سهام کمتر باشد ما می توانیم آن سهام را راحت تر به پول نقد «مطابق با قیمت دلخواهمان» تبدیل کنیم.
ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity)

دنیای بورس هر روز در حال بزرگتر شدن است، طبیعتاً این بزرگ شدن موجب رونق بازار و استقبال بیشتر از آن می شود. طبیعیست که در این بازار بزرگ موفقیت توسط افرادی کسب می شود که آشنایی بیشتری با جزئیات این بازار دارند. در این مطلب قصد داریم تا شما را با ریسک نقدینگی آشنا کنیم که یکی از مفاهیم کاربردی در بورس است و بسیاری از فعالان و معامله گران توجهی به آن نمی کنند، اما دانستن آن کمک زیادی به موفقیت شما در بورس می کند. پس با ما باشید تا در ادامه ی این مطلب شما را بیشتر با ریسک نقدینگی آشنا کنیم.

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

ریسک نقدشوندگی در چه مواقعی ظاهر می شود؟

برای شروع لازم است بدانید که نقدینگی اصطلاحی است که برای اشاره به چگونگی خرید یا فروش دارایی ها یا اوراق بهادار در بازار استفاده می شود. فاکتور نقدینگی یک دارایی اساساً توضیح می دهد که چقدر سریع می توان آن را به پول نقد تبدیل کرد. به طور کلی دو نوع نقدینگی در بازار وجود دارد که اولین مورد نقدینگی مربوط به بودجه و دومین مورد نقدینگی مربوط به بازار است.

نوسان نقدی در اثر فاکتور های مختلف موجب ایجاد مفهومی به نام ریسک نقدینگی می گردد. در واقع اگر شرایطی پیش بیاید که شما در آن نتوانید سهام خودتان را به ارزش واقعی خودش و در زمانی کوتاه بفروشید، ریسکی به نام ریسک نقدشوندگی را به جان خریده اید. این ریسک اشاره به این دارد که شما برای فروش سهم خودتان به قیمت واقعی اش چقدر زمان لازم دارید. اگر دارایی یا سهام شما برای فروش با قیمت مورد نظرتان به زمان بسیار زیادی احتیاج دارد، ریسک نقدشوندگی یا نقدینگی دارایی شما بالاست. 

در طرف مقابل هم اگر شما بتوانید راحت و سریع سهام یا دارایی خودتان را به قیمت واقعی اش بفروشید، ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی سهام شما بسیار پایین خواهد بود.

افزایش این ریسک سهام را تحت تاثیر قرار می دهد چرا که سرمایه گذاران تلاش خواهند کرد تا هر چه سریعتر سهام خودشان را بفروشند. به همین میزان عرضه به شدت بالا می رود که این اتفاق موجب می شود تا شکاف قیمت خرید فروش به وجود بیاید. در این شرایط هر کسی قصد دارد تا به هر قیمتی که شده سهامش رو بفروشد، به همین دلیل قیمت سهام به شدت کاهش می یابد.

پس می توان اینگونه گفت که افزایش ریسک نقدشوندگی، افزایش عرضه و کاهش شدید قیمت ها را به دنبال دارد؛ در سمت مقابل کاهش ریسک نقدشوندگی موجب بالا رفتن تقاضا و متعاقباً بالا رفتن قیمت ها می شود.

توجه داشته باشید که شکاف قیمت خرید و فروش و زمان لازم برای فروش، فاکتورهای اساسی در میزان ریسک نقدشوندگی به حساب می آیند. (1)
 
ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

انواع مختلف ریسک نقدشوندگی

 
  • ریسک نقدینگی در بودجه
ریسک نقدینگی در بودجه اشاره به نگرانی اصلی خزانه دار یک شرکت دارد که دائم از خود می پرسد آیا شرکت قادر به تامین بدهی های خود هست یا نه؟ در واقع اگر به یک باره همه سهامداران تصمیم به فروش بگیرند آیا شرکت می تواند با اتکا به بودجه اش بدهی های جاری خودش را جبران کند یا خیر؟ در واقع به ریسکی که مربوط به توان شرکت در جبران بدهی هایش است، ریسک نقدینگی بودجه می گویند.

این ریسک به عوامل مختلفی از جمله اندازه شرکت بستگی دارد، چرا که هرچقدر اندازه شرکت بزرگتر باشد، توان جبران بدهی ها نیز بیشتر خواهد شد و در نتیجه ریسک نقدینگی پایین خواهد آمد. (2)

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟
 
  • ریسک نقدینگی در بازار
ریسک نقدینگی در بازار، ریسکی است که مربوط به کاهش احتمالی ارزش یک دارایی در هنگام فروش است. این اتفاق به دلیل عدم انعطاف و توانایی شرکت یا سهام در خارج شدن از یک موقعیت است. برای مثال فرض کنید شما خانه ای به ارزش ده هزار دلار دارید، شرایطی را فرض کنید که در آن وضعیت معاملات ملکی بسیار خراب، و نیاز شما به پول بسیار زیاد است!

مسلماً در این شرایط آتش به مالتان خواهید زد! شما در این شرایط ملک خودتان را زیر ۱۰ هزار دلار خواهید فروخت، در شرایطی که ارزش واقعی آن ۱۰ هزار دلار است اما به سبب عجله شما برای فروش و کاهش تقاضا برای خرید، ریسک نقد شوندگی به وجود می آید و شما قادر نخواهید بود ملکتان را به قیمت واقعی خودش بفروشید. در نتیجه ی این اتفاقات شما برای فروش و نقد کردن دارایی خودتان دچار ضرر و زیان خواهید شد. (2)
 

دلایل و عوامل موثر بر ریسک نقدینگی

برای شروع لازم است بدانید که شکاف قیمت خرید و فروش وقتی اتفاق می افتد که یک سهام قیمتی درخواستی پایین تر و یا بالاتری نسبت به قیمت پیشنهادی فروشنده دارد. شکاف قیمت خرید و فروش در واقع اختلاف بین «بالاترین قیمت پیشنهادی یک خریدار برای پرداخت بابت یک سهم» و «پایین ترین قیمت پیشنهادی یک فروشنده برای یک سهم» است.

در این بین بدیهی است که خریدار به دنبال پرداخت قیمت پیشنهادی و خودش و فروشنده نیز به دنبال دریافت قیمت پیشنهادی خودش باشد. حال اگر شکاف قیمت خرید و فروش کم باشد و فاصله ی بین دو مولفه تعیین کننده میزان شکاف نزدیک باشد«یعنی قیمت پیشنهادی خریدار بالاتر از فروشنده باشد»، این برداشت برای فروشنده به وجود می آید که سهام در آینده ای نزدیک دچار افزایش قیمت خواهد شد و او برای سهم خودش مبلغ بالاتری را درخواست خواهد کرد که این موضوع نشانگر کاهش ریسک نقدینگی آن سهم است؛ یا به طور ساده می توان گفت که آن سهم توانایی بالایی برای تبدیل به پول نقد دارد. (3)

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

علاوه بر شکاف قیمت خرید و فروش، عمق بازار نیز یکی از فاکتورهای موثر بر ریسک نقدینگی است. در واقع عمق بازار به توانایی بازار برای جذب میزان غیر منتظره ای از فروش یا خروج یک سرمایه گذار از بازار سهامداری اشاره می کند. برای مثال وقتی یک سهامدار کوچک کمپانی اپل اقدام به فروش سهام می کند اتفاق خاصی برای قیمت آن سهم نمی افتد، اما در طرف مقابل وقتی که یک سرمایه دار بزرگ اقدام به فروش تمامی های خودش می کند روند عرضه و تقاضا را به هم می زند، طبیعتاً با این کار او میزان عرضه بالا می رود و این اتفاق موجب افزایش ریسک نقدینگی می گردد.

اندازه یک شرکت مهم در میزان ریسک نقدینگی تأثیرگذار است، چرا که شرکت های بسیار بزرگ در اثر فروش بخشی از سهام شان کمتر تحت تاثیر قرار می گیرند.

البته باید این موضوع را در نظر داشته باشید که این قیمت ها موقتی خواهند بود و پس از مدتی به حالت عادی باز می گردند. در این بین باید آگاه باشید که به توانایی بازار در بازگشت از قیمت های موقت نادرست انعطاف پذیری می گویند. انعطاف پذیری نیز ارتباط تنگاتنگی با اندازه شرکت دارد.

افق زمانی فروشنده هم تاثیر بسیار زیادی روی جابجایی ریسک نقدینگی دارد، چرا که اگر فروشنده ای برای فروش سهام خودش از نظر زمانی عجله داشته باشد به طرز فزاینده ای خطر کاهش نقدینگی را افزایش می دهد، در حالی که اگر فروشنده یا فروشندگان یک سهم زمانی صبور باشند خطر کاهش نقدینگی آن ها را تهدید نمی کند. (4)

در کنار تمام معیارهایی که بیان کردیم، حجم معاملات نیز یکی از معیارهای پرکاربرد برای محاسبه ریسک نقدینگی است اما در حال حاضر این فاکتور یک شخص ناقص به حساب می آید به طور کلی می توان گفت که حجم بالای خرید یا فروش در یک تجارت لزوماً به معنی بالا یا پایین رفتن ریسک نقدینگی نیست.
 
ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

نحوه محاسبه ریسک نقدینگی

در این مورد می توان به جرات گفت که محاسبه خطر نقدینگی یک هنر است. پس از محاسبه ی فاکتر VaR، باید آن را در محاسبات و پیش بینی های خودمان قرار دهیم. برای این کار معمولاً از یک روش افزودنی VaR استفاده می شود. این فرآیندها Var یا داده های در خطر را بعد از در نظر گرفتن عوامل نقدینگی تنظیم می کنند. در اثر این فرآیند، پارامترهای مختلف ما اصلاح می شوند.

باید بدانید که گاهی اوقات این فرآیند، اصلاح پارامترهای مدل VaR مانند سطح اطمینان، میزان دوره والبته حساسیت ورودی ها را شامل می شود. از طرفی محققان نیز تمایل دارند تا رویکردهای مختلفی را در یک مدل اقتصادی امتحان کنند تا برایشان اطمینان حاصل شود که میزان ریسک نقدینگی با دقت اندازه گیری می شود. اما در این بین همه ی کارشناسان معتقدند که ریسک نقدینگی بیش از هر چیزی به شکاف قیمت بستگی دارد. (5)
 

تاثیر ریسک نقدینگی بر بازار سهام

جالب است بدانید که قبل از بحران مالی جهانی خطر نقدینگی از طرف بسیاری از سهامداران و معامله گران، فاکتوری با اهمیت به شمار نمی رفت. اما پس از بحران بزرگ مالی در جهان همه متوجه تاثیر فاکتور نقد شوندگی روی پروژه های مالی کوتاه مدت و سیستم های بانکی و سهام شدند و همین موضوع باعث شد تا بسیاری از اقتصاددان ها دست به اصلاح مدل های مالی بزنند؛ چرا که آن ها بعد از بحران بزرگ مالی جهان دریافتند که همه موسسات کوچک و بزرگ مالی و حتی دولت ها به طور جدی می توانند تحت تاثیر ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی قرار بگیرند.

از نظر علمی، فقدان نقد شوندگی برای سهام، ریسک نقدشوندگی را بالا می برد؛ چرا که دارندگان یک سهم خاص با فهمیدن این موضوع که ممکن است در صورت تاخیر در فروش درگیر زیان های بزرگ شوند، سریعاً اقدام به فروش سهام می کنند. همین موضوع میزان عرضه برای یک سهام به شدت بالا برده و میزان تقاضا را نزدیک به صفر می کند، این موضوع منجر به افت شدید قیمت سهام می شود. 

نباید فراموش کرد که این اتفاقات در کشورهایی که در حال توسعه هستند باشدت بیشتری رخ می دهد، چراکه معامله کنندگان در این کشورها پتانسیل تصمیمات احساسی بسیار بالایی دارند و ممکن است با ایجاد صف فروش در یک سهم موجب شکسته شدن قیمت آن بشوند. (6)

ریسک نقدینگی یا نقدشوندگی (risk liquidity) چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟
 
نتیجه گیری و جمع بندی
آگاهی نسبت به نکات ریز و تاثیرگذار می تواند سرنوشت ما در بازار بورس را تغییر دهد. اهمیت ریسک های مختلف در بازار بورس معمولاً دست کم گرفته می شود و ذهن سرمایه گذاران و علاقه مندان در بازار بورس صرفاً روی مفهوم ریسک معمولی متمرکز می شود. این در حالی است که مفاهیمی مانند ریسک نقدینگی و ریسک قانونی نیز دارای اهمیت بالایی هستند.

همانطور که در این مطلب اشاره کردیم، ریسک نقدینگی را می توان به دو بخش ریسک نقدینگی بودجه و ریسک نقدینگی بازار تفکیک نمود.
 مطمئناً با دانستن مفهوم ریسک نقدینگی و تأثیر آن روی جریان بازار سهام، درک بهتری از روند بازار خواهیم داشت و این درک صحیح موجب تصمیم گیری های خوب می گردد.

نتیجه این فرایند نیز سود کردن در بازار بورس است که این روزها همه به دنبال آن هستیم. در انتها امیدواریم که از این مطلب اطلاعات مفیدی را دریافت کرده باشید تا با آگاهی بیشتر، قدم های مهمی را برای رسیدن به موفقیت بردارید.


پی نوشتها
  1. www.sid.ir
  2. www.investopedia.com
  3. www.medium.com
  4. www.investopedia.com
  5. www.medium.com
  6. www.eghtesadi1.ir
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران دوره پهلوی اول و دوم
تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران دوره پهلوی اول و دوم

تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران دوره پهلوی اول و دوم

چگونه انگیزه ورزش پیدا کنیم؟
چگونه انگیزه ورزش پیدا کنیم؟

چگونه انگیزه ورزش پیدا کنیم؟

اعتماد به نفس خود را با یادگیری این مهارت ها بالا ببرید
اعتماد به نفس خود را با یادگیری این مهارت ها بالا ببرید

اعتماد به نفس خود را با یادگیری این مهارت ها بالا ببرید

چه چیزهایی در زندگی از پول درآوردن مهم‌ترند
چه چیزهایی در زندگی از پول درآوردن مهم‌ترند

چه چیزهایی در زندگی از پول درآوردن مهم‌ترند

عادات مخربی که خلاقیتتان را نابود می‌کند
عادات مخربی که خلاقیتتان را نابود می‌کند

عادات مخربی که خلاقیتتان را نابود می‌کند

عاداتی ساده برای شروع یک روز خوب
عاداتی ساده برای شروع یک روز خوب

عاداتی ساده برای شروع یک روز خوب

برای پذیرفتن یک پیشنهاد شغلی اول این سؤال‌ها را از خودتان بپرسید
برای پذیرفتن یک پیشنهاد شغلی اول این سؤال‌ها را از خودتان بپرسید

برای پذیرفتن یک پیشنهاد شغلی اول این سؤال‌ها را از خودتان بپرسید

عاداتی که اغلب افراد دوست دارند در خودشان تغییر دهند
عاداتی که اغلب افراد دوست دارند در خودشان تغییر دهند

عاداتی که اغلب افراد دوست دارند در خودشان تغییر دهند

درس های ماندگار از سبک زندگی فاطمه معصومه(سلام الله علیها)
درس های ماندگار از سبک زندگی فاطمه معصومه(سلام الله علیها)

درس های ماندگار از سبک زندگی فاطمه معصومه(سلام الله علیها)

احساس ارزشمندی و راه کار هایی برای افزایش آن
احساس ارزشمندی و راه کار هایی برای افزایش آن

احساس ارزشمندی و راه کار هایی برای افزایش آن

وفات حضرت فاطمه معصومه (س) | کجایی ببینی که مهمانت / حاج میثم مطیعی
وفات حضرت فاطمه معصومه (س) | کجایی ببینی که مهمانت / حاج میثم مطیعی

وفات حضرت فاطمه معصومه (س) | کجایی ببینی که مهمانت / حاج میثم مطیعی

تغییر شغل بعد از 30 سالگی
تغییر شغل بعد از 30 سالگی

تغییر شغل بعد از 30 سالگی

نماهنگ | از کریمان / حاج مهدی رسولی
نماهنگ | از کریمان / حاج مهدی رسولی

نماهنگ | از کریمان / حاج مهدی رسولی

حکمت | از گناه دست بکش، خدا برات جبران می‌کنه / استاد مومنی
حکمت | از گناه دست بکش، خدا برات جبران می‌کنه / استاد مومنی

حکمت | از گناه دست بکش، خدا برات جبران می‌کنه / استاد مومنی

خطوط راهنمای تدوین برنامه هفتم
خطوط راهنمای تدوین برنامه هفتم

خطوط راهنمای تدوین برنامه هفتم

روضه | وفات حضرت فاطمه معصومه (س) / حاج مهدی آینه
روضه | وفات حضرت فاطمه معصومه (س) / حاج مهدی آینه

روضه | وفات حضرت فاطمه معصومه (س) / حاج مهدی آینه

هم دختر موسی و هم خواهر سلطانی/ جواد مقدم
هم دختر موسی و هم خواهر سلطانی/ جواد مقدم

هم دختر موسی و هم خواهر سلطانی/ جواد مقدم

ترس از آینده و راه کار هایی برای مقابله با آن
ترس از آینده و راه کار هایی برای مقابله با آن

ترس از آینده و راه کار هایی برای مقابله با آن

استوری موشن | وفات حضرت فاطمه معصومه (س)
استوری موشن | وفات حضرت فاطمه معصومه (س)

استوری موشن | وفات حضرت فاطمه معصومه (س)

تاثیر بیماری های جدید در فسخ نکاح
تاثیر بیماری های جدید در فسخ نکاح

تاثیر بیماری های جدید در فسخ نکاح

پلاک‌های غیربومی تهرانی‌ها جریمه نمی‌شود
پلاک‌های غیربومی تهرانی‌ها جریمه نمی‌شود

پلاک‌های غیربومی تهرانی‌ها جریمه نمی‌شود