اخلاق و توصیه‌ها
ابن عباس روایت می‌کند:
مَرَّ رسولُ اللّهِ صلى الله علیه و آله على رَجُلٍ واضِعٍ رِجلَهُ على صَفحَةِ شاةٍ و هُو یُحِدُّ شَفرَتَهُ، و هی تَلحَظُ إلَیهِ بِبَصَرِها، قالَ: أ فلا قَبلَ هذا؟ أ وَ تُریدُ أن تُمیتَها مَوتَتَینِ؟!
رسول خدا صلى الله علیه و آله مردى را دید که پایش را روى سینه گوسفندى گذاشته و مشغول تیز کردن کارد خود است و گوسفند به او خیره شده است. حضرت فرمودند: نمى‌توانستى قبلاً کاردت را تیز کنى؟ نکند مى‌خواهى جان این حیوان را دوبار بستانى؟!
الترغیب و الترهیب: ج ۲، ص ۱۵۶
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
لِلدَّابَّةِ عَلَى صَاحِبِهَا سِتُّ خِصَالٍ یَعْلِفُهَا إِذَا نَزَلَ وَ یَعْرِضُ عَلَیْهَا اَلْمَاءَ إِذَا مَرَّ بِهِ وَ لاَ یَضْرِبْهَا إِلاَّ عَلَى حَقٍّ وَ لاَ یُحَمِّلْهَا مَا لاَ تُطِیقُ وَ لاَ یُکَلِّفْهَا مِنَ اَلسَّیْرِ إِلاَّ طَاقَتَهَا وَ لاَ یَقِفْ عَلَیْهَا فُوَاقاً.
حیوان شش حقّ به گردن صاحب خود دارد: هر گاه از آن پیاده شد علفش دهد، هرگاه از آبى گذشت آبش دهد، به ناحقّ آن را نزند، بیشتر از قدرتش آن را بار نکند، بیشتر از توانش آن را راه نبرد و مدت زیادى روى آن درنگ نکند.
مستدرک الوسایل، ج ۸، ص ۲۵۸
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
إِنَّ اَللَّهَ یُحِبُّ اَلرِّفْقَ وَ یُعِینُ عَلَیْهِ فَإِذَا رَکِبْتُمُ اَلدَّوَابَّ اَلْعُجْفَ فَأَنْزِلُوهَا مَنَازِلَهَا فَإِنْ کَانَتِ اَلْأَرْضُ مُجْدِبَةً فَانْجُوا عَنْهَا وَ إِنْ کَانَتْ مُخْصِبَةً فَأَنْزِلُوهَا مَنَازِلَهَا.
خداوند ملایمت و مدارا کردن را دوست دارد و بر انجام آن کمک مى‌کند. پس، هرگاه چارپایان لاغر را سوار شدید، آنها را در منزلهایشان فرود آورید. اگر زمین خشک و بى گیاه بود با شتاب از آن بگذرید و اگر سرسبز و پر علف بود، آنها را در آن جا استراحت دهید.
الکافی، ج 2، ص 120
در روایتی از پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله نقل شده است:
غُفِرَ لامْرأةٍ مُومِسَةٍ مرَّتْ بکلبٍ على رأسِ رَکِیٍّ یَلْهَثُ کادَ یَقْتُلُهُ العَطَشُ، فنَزَعَتْ خُفَّها فأوْثَقَتْهُ بخِمارِها فنَزَعَتْ لَهُ مِن الماءِ، فغُفِرَ لَها بذلکَ.
زنى بدکاره سگى را دید که بر سر چاهى له له مى‌زند و کم مانده است از تشنگى بمیرد. او کفش خود را درآورد و آن را به روسرى خود بست و به وسیله آن از چاه آب کشید [و به آن حیوان داد]؛ و به سبب این کار آمرزیده شد.
کنز العمّال: ح 43116