تاریخچه‌ی ارتداد

گرچه از نظر شرعی متون تاریخی حجیت شرعی نداشته و نمی‌توان به آن به عنوان حجت شرعی نگریست و دلیلی بر حجیت تاریخ برای اثبات حکم یا موضوع شرعی وجود...

دوشنبه، 18 بهمن 1395

مهدورالدّم و مصادیق آن

«مهدورالدّم» و «محقون‌الدّم» دو اصطلاح فقهی است که در مقابل هم قرار می‌گیرند. «محقون‌الدّم» به کسانی گفته می‌شود که حفظ خون آنها ضروری و از نظر...

دوشنبه، 18 بهمن 1395

مصادیق مرتد از نگاه فقها

حنابله می‌گوید: مرتد کسی است که از دین اسلام به کفر برگردد. محمد ابوزهره می‌گوید: مرتد در اصطلاح فقها و عرف اسلامی هر آن کسی است که پس از مسلمان...

دوشنبه، 18 بهمن 1395

بررسی معنای ارتداد در لغت و اصطلاح

«ابن فارس» در مقاییس‌اللغة می‌گوید: «راء و دال»، ریشه‌ی یک واژه‌اند که در قالب‌های مختلف ریخته می‌شوند و معنای رجوع و بازگشت می‌دهند.

دوشنبه، 18 بهمن 1395

مدرن سازی فقه

دیدگاهی كه درباره‌ی ظرفیت فقه موجود وجود دارد و بر امتناع ظرفیت فقه موجود تأكید ورزیده، از لزوم تحوّل بنیادین و مدرن شدن فقه سخن می‌گوید. از...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

فقه سیاسی در عصر غیبت

فقه اسلامی در معنایی عام عبارت است از معرفت به احكام و تكالیف شرعیه بر اساس ادلّه‌ی تفصیلی كه از طریق كتاب و سنت حاصل می‌شود. فقه سیاسی بخشی...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

دیدگاه مهدی حائری یزدی درباره‌ی فقه سیاسی

اگر امثال مجتهد شبستری جایگاه معقولی برای فقه سیاسی در گذشته قایل شده‌اند، ولی در شرایط امروزی فاقد بستر عقلایی می‌دانند، شیخ مهدی حائری یزدی...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

بررسی و نقدِ دیدگاهِ مجتهد شبستری درباره‌ی فقه سیاسی

آیا ارجاع مسائل سیاست و حكومت به فقه اسلامی عقلایی و منطقی است؟ آیا انتظار شنیدن پاسخ به مسائل سیاسی از جانب فقه اسلامی معتدل است؟ به عبارت دیگر،...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

مكلّف كیست؟

علامه حلی (648- 726 ق) گفته است: «و موضوعه أفعال المكلَّفین من حیث الاقتضاء و التخییر» (علامه حلّی، 1420: 32/1). شیخ مرتضی انصاری (1214- 1281...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

امام خمینی و ولایت مطلقه‌ی فقیه

تعبیر «ولایت مطلقه‌ی فقیه» از امام خمینی (رحمة الله علیه) جدید است؛ حتی، چنین تعبیری از ایشان در مباحث ولایت فقیه پیش از دوره‌ی رهبری ابراز نشده...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

دولت مكلّف در قرآن كریم

گرچه تعلّق خطاب تكلیفی شارع مقدس به دولت بدیهی است و صِرف تصوّر چنین خطابی موجب تصدیق آن می‌شود، دلایل بسیاری را می‌توان از كتاب و سنت ذكر كرد...

سه‌شنبه، 12 بهمن 1395

نقش فیلسوفان حوزوی در برخورد با گفتمان جمهوری اسلامی (1)

در میان معارف بشری, «فلسفه» به منزله اشرف علوم به جهت نقش زیربنایی و مبنایی آن در میان همه دانش‌ها, اهمیت ویژه‌ای در تعامل با قدرت و مشروعیت...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

نقش فیلسوفان حوزوی در برخورد با گفتمان جمهوری اسلامی (2)

فعالیت‌های علمی و فلسفی جوادی در سال‌های 57-68, بیشتر معطوف به تدریس متون کلاسیک فلسفی و عرفانی و تربیت شاگردان فراوانی در حوزه علمیه قم است؛...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

نقش روحانیت در برون‌رفت از چالش تغییر- ثبات (1)

انقلاب اسلامی ایران موجب تحولی عمیق در ساختارهای سیاسی, فرهنگی و اجتماعی ایران گردید. همین ویژگی سبب شد نظم سیاسی‌ای که 2500 سال بر گستره ایران...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

نقش روحانیت در برون‌رفت از چالش تغییر- ثبات (2)

ویژگی مهم این دوره, شکل‌گیری ساختارهای حقوقی و سیاسی بر اساس قانون اساسی تدوین و تصویب شده در آذر 58 است. اولین نهادی که پس از قانون اساسی شکل...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

روحانیت و تجربه نظارت شرعی بر قانون‌گذاری

از نخستین متن قانونی که در ایران به تصویب رسید تاکنون بیش از یکصدسال می‌گذرد. از نظر تاریخی, اولین قانون - به معنای مکتوب مصوب مجلس- در ایران...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

استقلال مالی حوزه‌های علمیه

حوزه‌های علمیه به مثابه نهادی دینی متصدی امری‌اند که با وابستگی مالی به نهادهای دیگر در تعارض است. آن امر عبارت از ابلاغ پیام وحیانی قرآن به...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

درآمدی بر گفتمان روشنفکری حوزوی

در بازکاوی گفتمان روشنفکری دینی حوزوی - با عنایت به مسئله تبارشناسی روشنفکری حوزوی مضافاً به انقطاع و گسست کوتاه‌مدت پیش آمده بین پیشینه (اسدابادی...

يکشنبه، 3 بهمن 1395

روحانیت و اسلام سیاسی (2)

در این بین, نفی‌کنندگان رابطه دین و سیاست و همچنین قایلان به استقلال نهاد دین (روحانیت) و نهاد سیاست (دولت) به شکلی با عرفی‌گرایی نسبت پیدا می‌کنند....

يکشنبه، 3 بهمن 1395

روحانیت و اسلام سیاسی (1)

در نسبت سنجی دین و سیاست -همچنین نهاد دین و نهاد سیاست- نظریه‌های مختلفی در اسلام به چشم می‌خورد. یکی از این نظریه‌ها اسلام سیاسی است که خود...

يکشنبه، 3 بهمن 1395