به ياد سيد اشرف الدين حسيني

چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟

عده اي بر اين باورند که يک روحاني فقط از طريق وعظ و خطابه بايد جاي خود را در ميان مردم باز کرده، خوبي ها را نشان داده و کژي ها را به تعريف کشد تا مردم را به طريق صواب سوق دهد و از انحراف باز دارد.
دوشنبه، 29 دی 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟
چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟

 

نويسنده: اکبر رضي زاده
منبع: راسخون




 

به ياد سيد اشرف الدين حسيني

عده اي بر اين باورند که يک روحاني فقط از طريق وعظ و خطابه بايد جاي خود را در ميان مردم باز کرده، خوبي ها را نشان داده و کژي ها را به تعريف کشد تا مردم را به طريق صواب سوق دهد و از انحراف باز دارد.
شايد « سيد اشرف الدين حسيني » شاعر نامدار معاصر از معدود وعاظي باشد که از طريق شعر و شاعري با ظلم و ستم به ستيز برخاسته، افراد را از کژي ها بازداشته و راه صحيح را به آنها نشان داده است. آن هم باز شيوه ي طنز. شيوه اي که دست زدن به آن کار هر کسي نيست. زيرا عده اي « طنز » را متأسفانه همان « هَزل » يا « هجو » يا « فکاهه » مي دانند. غافل از اينکه طنز قبل از اينک بخنداند، مي گرياند!...
سر دبير روزنامه ي مردمي « نسيم شمال » معروف به « گيلاني » فرزند سيد احمد قزويني در سال 1287 قمري در شهر قزوين به دنيا آمد و بعد از عمري مبارزه با ظلم و ستم پادشاهان قاجار و حمايت از مردم محروم کوچه و بازار ، در نهايت فقر و تنگدستي و آوارگي، در سال 1352 قمري چشم از جهان فرو بست و به معشوق دست يافت.
« دست مَزَن! - چشم، ببستم دو دست / راه مرو! - چشم، دو پايم شکست/ حرف مَزَن!- قطع نمودم سخن/ نطق مکن! - چشم، ببستم دهن/ هيچ نفهم! - اين سخن عنوان مکن/ خواهش نافهمي انسان مکن/ لال شوم، کور شوم، کر شوم/ ليک مُحال است که من خر شوم/ چند روي هم چو خران زير بار؟/ سر ز فضاي بشريت بر آر!... »
حتماً با خواندن شعر فوق دريافتيد که « سيد » واقعاً طنز مي سروده، نه مشتي واژه هاي موزون که فقط قصد خندان مخاطب را دارد، نه بفکر واداشتن او را.
هر هفته هنگامي که هفته نامه ي « نسيم شمال » به دست مردم انقلابي مي رسيد - مردمي که اساساً سيد را به نام نسيم شمال مي شناختند- آن را دست به دست مي گرداندند و در قهوه خانه ها، يا گذرگاه هاي عمومي حلقه مي زدند و منتظر بودند که فردِ با سوادي پيدا شود تا اشعار جديد سيد را براي آنها بخواند. و گوشِ دل را مي سپردند به کلام نغز و شيرين سيد.
نمي دانم چگون حکومت مردان به خود جرأت مي دادند سيد اشرف الدين را که ديگر زندان و رنج و شکنجه بر او اثري نداشت « مجنون » بخوانند و او را که در نهايت فقر و تنگدستي به سر مي برد، به تيمارستان بَرَند و بعد از چند سال بيماري و آزار و اذيت بگويند که سيد اشرف الدين حسيني به علت بيماري و کهولت سن، دار فاني را وداع نموده است.
هر چند که برنده ي زندگي مدير هفته نامه ي نسيم شمال در سال 1352 قمري بسته شد، ولي فوت او آغازي بود براي ايجاد روحيه ي انقلابي در ميان آحاد مردم مسلمان آن روزگار.
قالب هاي اکثرِ اشعار حسيني مسمط، ترجيع بند و تصنيف بود که جهت برانگيختن احساسات مردم براي مبارزه با رژيم استبدادي، بسيار مناسب بود:
« اي فَعله، تو هم داخل آدم شدي امروز؟/ بي چاره، چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟/ در مجلس اعيان به خدا راه نداري/ زيرا که زر و سيم به همراه نداري/ در سينه ي بي کينه به جز آه نداري/ چون پيرِ نود ساله چرا خَم شدي امروز؟/ بي چاره، چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟/ هرگز نکند فعله به ارباب، مساوات!/
هرگز نشود صاحب املاک، دمکرات/ بي پول تقلاّ مزن، اي بُلهوسِ لات!/ زيرا که تو در فقرِ مسلّم شدي امروز/ بي چاره، چرا ميرزا قشمشم شدي امروز؟!...»
شعرهاي سيد اشرف الدين هر چند که به بلنداي سخن گويندگان کلاسيک نمي رسد، ولي بر بسياري از اشعار فکاهي و سياسي عصر مشروطيت برتري دارد . دفاع از استقلال ايران و دشمني با تجاوزکاران بيگانه ي روس و انگليس، بزرگترين هدف هنري او بوده است که همه را در قالب اشعار گرم و آتشين، بيان مي کرد. و با متون طنز دلنشينش، وطن فروشان، دشمنان آزادي، مخالفان با دين مبين اسلام، ريا کاران و دولتمردانِ بي وطن را، به باد تمسخر و انتقاد مي گرفت.
سر دبير هفته نامه نسيم شمال با مستزاد طنز پر محتواي « آخ عجب سرماست امشب اي ننه! » تا مدتها توجه همگان را به خود جلب کرده بود. چند بيت از اين شعر زيبا فرجام مناسبي است جهت حُسن خِتام اين مقال. يادش گرامي باد:
« آخ عجب سرماست امشب اي ننه / ما که مي ميريم در هاذا السّنه/ تو نگفتي مي کنم امشب الو؟ / تو نگفتي مي خوريم امشب پلو؟/ نه پلو ديديم امشب، نه چلو/ سخت افتاديم اندر منگنه/ آخ عجب سرماست امشب اي ننه !/ نيست اصلاً فکر اطفال فقير/ نه وکيل و نه وزير و نه امير / اي خدا داد فقيران را بگير / سير را نَبَود خبر از گرسنه/ آخ عجب سرماست امشب اي ننه!... »

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم