دعا از منظر قرآن

اگر آیاتی از قرآن را که پیرامون دعا نازل شده مرور کرده و با کمی تفکر و تأمل قرائت کنیم به یقین به این نتیجه خواهیم رسید که مقوله دعا یکی از مهمترین وظایفی است که خداوند از بندگان خود خواسته و به آن ترغیب نموده و تضمین کرده که حوائج بندگان را به اجابت برساند.خداوند کسانی را که زندگی خود را از ارتباط عاطفی با او و سخن گفتن و نجوا کردن و درخواست کردن از او خالی نموده اند و اهل دعا و نیایش با او نیستند را نه تنها مذمت می کند بلکه آنها را لایق و شایسته توجه و عنایت خود نمی داند .
قل ما یَعبأُبِکُم رَبّی لولا دُعائکم1 پیامبر بگو اگر دعا و نیایش شما نباشد پروردگارم به شما اعتنا نمی کند. البته شاید منظور آیه شریفه عنایت و توجه خاص و ویژه الهی باشد چرا که در بعضی آیات و روایات و ادعیه به این نکته اشاره شده که رحمت و فیض الهی همه چیز را در برگرفته و رحمتی وسعت کلَّ شیء2 .و نیز دعای ماه رجب که از ناحیه امام صادق (علیه السلام) به ما رسیده به ما اینگونه می آموزد کسانی که خدا را نمی خوانند و حتی او را نمی شناسند مشمول لطف و عطای او واقع می شوند.
یامَن ارجوهُ لکلّ خیرو ... یامَن یعطی مَن لم یَسئَله و مَن لم یَعرفه تحنناً منه و رحمةً ای که برای هر خیری به او امید دارم ... ای که عطا کنی به کسی که از تو نخواهد و نه تو را بشناسد از روی نعمت بخشی و مهر ورزی در اهمیت دعا از منظر قرآن همین بس که خدا بندگانی که اهل دعا و التجاء نیستند را مستکبر نامیده و به آنان وعده عذاب داده و قالَ رَبُّکُم اُدعونی أستَجِب لکم إنَّ الَّذین یستکبرون عن عبادتی سَیَدخُلُون جهنم و اخرین3 « و خدای شما فرمود که مرا بخوانید تا دعای شما را مستجاب کنم و آنان که از دعا و عبادت من اعراض کنند زود باشد که با ذلّت و خواری در دوزخ وارد شوند».
خداوند به ما یادآوری می کند که همه فقیر و محتاج در خانه اوئیم .یا ایها الناس انتم الفقراء الی الله 4 و از این روی به ما امر کرده که بر درخانه او که غنی مطلق و بالذات است برویم و برآوردن حاجات را تضمین نموده اُدعُونی أَستَجِب لَکم5 بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را .آنچه دانستنش برای بشر محتاج و نیازمند لازم است آنست که بداند پروردگارش به او نزدیک است و هر جا و هر زمان که او را بخواند به او پاسخ می دهد پس شرط بندگی هم این است که به دعوت او لبیک گوئیم و به وعده او ایمان داشته باشیم. و إذا سألَکَ عِبادی عَنّی فَإنّی قَریبٌ أُجیبُ دَعوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعان فَلیَستَجیبُوا لی و لیُؤمِنُوا بی6 و هنگامی که بندگانم از تو درباره من سؤال کنند (بگو) من نزدیکم دعای دعا کننده را به هنگامی که مرا می خواند پاسخ می دهم پس باید دعوت مرا بپذیرید و به من ایمان بیاورید.

پی نوشتها:

1.فرقان 77
2. مؤمن 60
3.فاطر 15
4.مؤمن (غافر)60
5. بقره 186