0
ویژه نامه ها
پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

شنبه، 14 ارديبهشت 1398
سال 1398، سال رونق تولید

سال 1398، سال رونق تولید

پنجشنبه، 1 فروردين 1398

نقدی بر احمد فردید

دوقطبی‌اندیشی (قسمت دوم)

تمام تاریخ و همه سنت های نظری، فرهنگها و تمدن ها به دو گونه متافیزیکی و غیر متافیزیکی و تمام نظام های وجودشناختی و معرفت شناختی به دو قطب حصولی و حضوری مفهومی و غیر مفهومی تقسیم می شوند.
دوقطبی‌اندیشی (قسمت دوم)
همین وصف دوقطبی اندیشی، در مواجهه فردید با متافیزیک نیز کاملا آشکار است تا آنجا که در فلسفه تاریخ فردید، ظهور متافیزیک نقشی آن چنان بنیادین و محوری می یابد که تمام تاریخ، حیات بشر و همه سنتهای نظری تاریخی برحسب این مفهوم و در قیاس با سنت نظری متافیزیک یونانی بررسی و ارزیابی می شود. به این اعتبار، در فلسفه تاریخ فردید، تاریخ را می توان به سه دوره ماقبل متافیزیک، متافیزیک و مابعد متافیزیک تقسیم بندی کرد. به تعبیر دیگر، تمام تاریخ و همه سنت های نظری، فرهنگها و تمدن ها به دو گونه متافیزیکی و غیر متافیزیکی و تمام نظام های وجودشناختی و معرفت شناختی به دو قطب حصولی و حضوری (مفهومی و غیر مفهومی) تقسیم می شوند. این گونه دوقطبی کردن سرتاسر تاریخ بشری، ما را از توجه به وجود امکانات گوناگون و متکثر و انحای متنوع و کثیری از ترکیبها و پیوندهای این امکانات و نیز از درک صیرورتها و تحولاتی که در پدیدارهای تاریخی شکل گرفته و همچنین از درک طیفی بودن این پدیدارها باز می دارد. برای مثال، مطابق با تفکر دوقطبی فردید، انحای گوناگون اندیشه هایی که در اساطیر، مذهب شمنی، زنده پنداری، ادیان بدوی، ادیان عبری و ... وجود دارند جملگی غیر متافیزیکی هستند. همچنین، مطابق فلسفه تاریخ فردید، تفکر زرتشت ایرانی، ادیان خاور دور و مکاتبی چون آیین تائو و آیین لائوتسه و نیز ادیان هندی همچون آیین بودا و آیین جین و آیین هندو، و ... جملگی باید از جنس تفکرات غیر متافیزیکی تلقی شوند. اما به خوبی پیداست که قرار دادن همه این شیوه های گوناگون تفکر ذیل مفهوم تفکر غیرمتافیزیکی در عین حال که از جهتی درست است و همه آنها به اعتبار تقابل با سنت متافیزیکی نوعی وحدت دارند تا چه حد می تواند ما را از درک تنوع، گستردگی و تمایزات بنیادینی که میان خود آنها وجود دارد باز دارد. فهم سنت های نظری تاریخی حول دو قطب متافیزیک و غیرمتافیزیک به ما امکان فهم تقاربها و تباعدهای این سنت های گوناگون با یکدیگر و نیز با سنت متافیزیک یونانی را نمی دهد. برای مثال، می توان پرسید آیا دین زرتشت ایرانی یا آیین بودا به همان اندازه غیرمتافیزیکی اند که ادیان چینی و ژاپنی هستند، یا همه این سنت ها در نسبتشان با سنت و تفکر متافیزیک یونانی طیفی بسیار گسترده و متنوع را شکل می دهند.
 
به هر تقدیر، سنت متافیزیک یونانی، درست همچون مذهب شمنی، زنده پنداری ادیان شرک و سپس ادیان توحیدی، بخشی از تاریخ سیر رشد روح و آگاهی بشر بوده است؛ و در تاریخ، آگاهی و حیات بشر طفره وجود ندارد. سنت متافیزیک بخشی ضروری از تاریخ حیات بشری است، اما وصف دوقطبی اندیشی در تفکر فردید، مواجهه وی با سنت متافیزیک و انکار مطلق این سنت را به مواجههای ایدئولوژیک تقلیل میدهد. عباراتی همچون «این تاریخ [متافیزیک] که با مسیلمہ کذاب سقراط و کاتب مسیلمہ کذاب، که به اعتباری افلاطون است، شروع شود» یا «متافیزیک و فلسفه غربی نیز به هر صورت یورش و ایلغاریت شیطانی است»، به خوبی نمایان کننده مواجهه ای کاملا یکسویه و تقلیل گرایانه با سنت تاریخی متافیزیک است.
ما را از توجه به وجود امکانات گوناگون و متکثر و انحای متنوع و کثیری از ترکیبها و پیوندهای این امکانات و نیز از درک صیرورتها و تحولاتی که در پدیدارهای تاریخی شکل گرفته و همچنین از درک طیفی بودن این پدیدارها باز می دارد. برای مثال، مطابق با تفکر دوقطبی فردید، انحای گوناگون اندیشه هایی که در اساطیر، مذهب شمنی، زنده پنداری، ادیان بدوی، ادیان عبری و ... وجود دارند جملگی غیر متافیزیکی هستند. نکته قابل توجه دیگر این است که انکار مطلق و یک سویه متافیزیک، با تفکر هایدگر و حتی با تفکر علم الاسمایی خود فردید نیز در تعارض است. از نظر هایدگر خود متافیزیک، یک پاره معین و مرحله قابل توجه و قابل تأمل از تاریخ وجود است». این اصلی بنیادین است که در مورد همه سنن، فرهنگ ها و تمدنها، از جمله در مورد تاریخ متافیزیک و تاریخ غرب و خود تکنولوژی و مدرنیته، صادق است. به تعبیر دیگر، تمام تاریخ و همه مراحل و مواقف آن، مطابق تفکر هایدگر و نیز بر اساس تفکر علم الاسمایی خود فردید، تاریخ وجود است و هر یک از مراحل و مواقف تاریخ، درست همچون خود وجود حقیقت دارای وصف دوگانه ظهور و خفا است. به تعبیر ساده تر، تمام مراحل و منازل تاریخی و هر یک از سنتهای تاریخی، به منزله بخشی از تاریخ وجود، اوصافی از هستی را آشکار و اوصاف دیگری را پنهان می سازند و ما حق نداریم به انکار مطلق هیچ یک از سنت های نظری تاریخی بپردازیم.

مخلص کلام آنکه، نگاه انتقادی، رادیکال و در همان حال پدیدارشناسانه هایدگر به تاریخ متافیزیک، در فردید، به سبب همین وصف دوقطبی اندیشی تفکر وی، به مواجههای ایدئولوژیک و تئولوژیک با متافیزیک تنزل می یابد. فردید هرگز درنیافت که میان طرفین تقابل هایی که وی مطرح می کند نظیر «سنت و مدرنیته»، «غرب و شرق» و «متافیزیک و غیرمتافیزیک»، به هیچ وجه نمی توان مرزی دقیق و روشن کشید، زیرا هر یک از دو طرف این قطبها به نحوی تکمیل کننده دیگری بوده، با یکدیگر، در کنار یکدیگر و در رابطهای متقابل و دیالکتیکی معنادار می گردند و هیچ کدام نمی توانند، موجودیتی کامل، مستقل و مجزا از دیگری داشته باشند.
 
منبع: هایدرگر در ایران، بیژن عبد الکریمی، چاپ دوم، مؤسسه پژوهشی حکمت فلسفه ایران، تهران1394
مقالات مرتبط

طرح فلسفه تطبیقی حقیقی

پنجشنبه، 29 فروردين 1398

دوقطبی‌اندیشی (قسمت اول)

شنبه، 31 فروردين 1398

سخن گفتن از تفکر آینده

پنجشنبه، 29 فروردين 1398

محدودیت در تفکر فردید (قسمت اول)

پنجشنبه، 29 فروردين 1398
ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
شنبه، 31 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 81
موارد بیشتر برای شما
جشن عروسی بابام
جشن عروسی بابام

جشن عروسی بابام

علائئم سرطان حنجره چه می باشد و درمان آن چیست؟
علائئم سرطان حنجره چه می باشد و درمان آن چیست؟

علائئم سرطان حنجره چه می باشد و درمان آن چیست؟

مرغ پر حنا
مرغ پر حنا

مرغ پر حنا

شب قدر از منظر بزرگان (بخش اول)
شب قدر از منظر بزرگان (بخش اول)

شب قدر از منظر بزرگان (بخش اول)

بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش دوم)

بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش دوم)

بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش اول)
بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش اول)

بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش اول)

ماه رمضان در اسناد تاریخی
ماه رمضان در اسناد تاریخی

ماه رمضان در اسناد تاریخی

لحظه انفجار ظرف سوپ در صورت خدمتکار
لحظه انفجار ظرف سوپ در صورت خدمتکار

لحظه انفجار ظرف سوپ در صورت خدمتکار

همدلی دو ملت ایران و عراق در ماه رمضان
همدلی دو ملت ایران و عراق در ماه رمضان

همدلی دو ملت ایران و عراق در ماه رمضان

روند تاسیس شرکت‌ها و اخذ مجوزها تسهیل می‌شود
روند تاسیس شرکت‌ها و اخذ مجوزها تسهیل می‌شود

روند تاسیس شرکت‌ها و اخذ مجوزها تسهیل می‌شود

گزارش تصویری از برپایی 30 شب سفره افطار ضیافت الهی در آستان مقدس امامزاده سید علی قم
گزارش تصویری از برپایی 30 شب سفره افطار ضیافت الهی در آستان مقدس امامزاده سید علی قم

گزارش تصویری از برپایی 30 شب سفره افطار ضیافت الهی در آستان مقدس امامزاده سید علی قم

تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ چهارشنبه 1 خرداد 1398
تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ چهارشنبه 1 خرداد 1398

تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ چهارشنبه 1 خرداد 1398

تربیت دینی تربیت الهی است
تربیت دینی تربیت الهی است

تربیت دینی تربیت الهی است

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: زلف شب را به سراپای سحر می ریزم

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: زلف شب را به سراپای سحر می ریزم

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: شأن تو در اندیشه ما جا شدنی نیست
گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: شأن تو در اندیشه ما جا شدنی نیست

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: شأن تو در اندیشه ما جا شدنی نیست

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: خواندیم ولی نوشته می شد
گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: خواندیم ولی نوشته می شد

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: خواندیم ولی نوشته می شد

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: گفتند بهشتی که نباشی برهوت است
گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: گفتند بهشتی که نباشی برهوت است

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: گفتند بهشتی که نباشی برهوت است

فلسفه  شناخت
فلسفه شناخت

فلسفه شناخت

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: بیهوده نیست همسفر آماده می کنند

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: بیهوده نیست همسفر آماده می کنند

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آسمان اشک شوق می بارید
گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آسمان اشک شوق می بارید

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آسمان اشک شوق می بارید

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آمدُم بُگُم که گدا نِمِخِی(لهجه مشهدی)
گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آمدُم بُگُم که گدا نِمِخِی(لهجه مشهدی)

گلچین مولودی 98/ صابر خراسانی: آمدُم بُگُم که گدا نِمِخِی(لهجه مشهدی)