آشنایی با اختلالات غده هیپوفیز

غده هیپوفیز بخشی از سیستم درون‌ریز بدن است. وظیفه‌ی اصلی این غده، ترشح هورمون‌ها به جریان خون است. غده هیپوفیز روی سایر غدد و اعضای بدن به‌ویژه روی تیروئید، اندام‌های تولیدمثل، غدد آدرنال یا فوق‌کلیوی و… هم اثر می‌گذارد؛ گاهی‌اوقات از غده هیپوفیز به‌عنوان غده رئیس هم یاد می‌کنند، زیرا در بیشتر فرایندهای بدن دخالت دارد.
دوشنبه، 21 تير 1400
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: لیلا معصومی
موارد بیشتر برای شما
آشنایی با اختلالات غده هیپوفیز

آناتومی غده هیپوفیز

غده هیپوفیز از سه لوب پسین (خلفی) و پیشین (قدامی) و میانی تشکیل شده است که عملکرد این بخش‌ها تحت اثر هورمون‌ها و دستورات غده هیپوتالاموس است.

با وجود انجام مطالعات فراوان، متخصصین هنوز نقش هیپوفیز میانی را در انسان یافت نکرده‌اند. اما این بخش در برخی مهره‌داران وظیفه ترشح هورمونی به نام هورمون محرک ملانوسیت را بر عهده دارد که در تغییر رنگ جانور نقش دارد. برای مثال این هورمون باعث می‌شود راسوها در فصل زمستان به رنگ سفید دربیایند و در فصل تابستان رنگ تیره به خود بگیرند.1
 

مشکلات غدد هیپوفیز چیست؟

مشکلات جسمانی مختلفی می‌توانند روی غده هیپوفیز اثر بگذارند. مثلا ممکن است تومورهایی در این غده یا اطراف آن ایجاد شود و روی ترشح هورمون‌ها اثر بگذارد. نمونه‌ای از اختلالات غده هیپوفیز به شرح زیر است:
 
تومورهای هیپوفیز
تومورهای هیپوفیز معمولا غیرسرطانی هستند و معمولا در روند ترشح هورمون‌ها دخالت می‌کنند و با فشار آوردن به سایر بخش‌های مغزی، مشکلاتی نظیر سردرد و اختلال در بینایی ایجاد می‌کنند.
 
هیپوفونکسیون
این مشکل هم باعث می‌شود که ترشح هورمون‌های هیپوفیز قطع یا کم شود. درنتیجه عملکرد سیستم رشد و تولیدمثل دچار اختلال می‌شود.
 
آکرومِگالی
در این وضعیت، هورمون رشد بیش‌ازحد لازم ترشح می‌شود و دست‌وپاها بیش‌ازحد رشد می‌کنند. این مشکل با تومورها هم در ارتباط است.
 
دیابت بی‌مزه
این مشکل با ترشح واسوپرسین رخ می‌دهد و معمولا نتیجه آسیب دیدن سر، جراحی یا تومور مغزی است. افراد دچار این مشکل، مقدار زیادی ادرار آبکی دفع می‌کنند. ضمن اینکه ممکن است احساس میل به نوشیدن آب و سایر مایعات در آنها زیاد باشد.
 
نشانگان کوشینگ
هیپوفیز در این وضعیت مقدار زیادی آدرنوکورتیکوتروپین ترشح می‌کند. درنتیجه بدن به‌راحتی کبود می‌شود و افزایش فشار خون، ضعف و اضافه وزن به وجود می‌آید. این مشکل معمولا به‌خاطر وجود تومور در خودِ غده هیپوفیز یا اطراف آن شکل می‌گیرد.
 
هایپرپرولاکتینمی
در این وضعیت، خون حاوی مقدار بیش‌ازحدِ پرولاکتین می‌شود و درنتیجه، ناباروری و کاهش میل جنسی ایجاد می‌شود.
 
ضربه‌ی مغزی
ضربه‌ی ناگهانی و شدید به مغز موجب آسیب دیدن غده هیپوفیز و اختلالات در حافظه، ارتباطات و رفتار می‌شود.1

آشنایی با اختلالات غده هیپوفیز

راه‌های تشخیص ابتلا به تومورهای غده هیپوفیز

وجود سه یا تعداد بیشتری از علائم زیر ممکن است نشانگر وجود تومور هیپوفیز باشد.
 
  •  مشکلات بینایی (تاری یا دو دید، افتادگی پلک)
  •  سردرد در ناحیه پیشانی
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • اختلال در حس بویایی
  • اختلال عملکرد جنسی
  • افسردگی
  • خستگی
  • ناباروری
  • مشکلات رشد
  • پوکی استخوان
  • افزایش وزن بدون دلیل
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • کبودی آسان
  • درد مفاصل
  • سندرم تونل کارپ
  • اختلال در قاعدگی
  • یائسگی زودرس
  • ضعف عضلانی
  • گالاکتوره (جریان خود به خودی شیر مادر که با زایمان یا شیردهی نوزاد مرتبط نیست).2
 

تومور هیپوفیز چه زمانی شکل می گیرد؟

رایج ترین نوع تومور های غده هیپوفیز، آدنوم یا همان ورم هیپوفیز است؛ یک تومور غیر سرطانی که بر روی غده مذکور شکل می گیرد.

انواع دیگری از تومور ها نیز وجود دارند که ممکن است شکل بگیرند، اما آدنوم یکی از شایع ترین انواع آن ها به حساب می آید.

آدنوم های غده هیپوفیز در حالت های مختلفی دسته بندی می شوند. آن ها ممکن است خوش خیم (غیر سرطانی)، تهاجمی و یا سرطانی هستند.

این تومور ها ممکن است ترشحی باشند (secretory tumors) به این معنا که هورمون های خاصی را تولید می کنند یا شاید هم تولید نکنند.

اگر آن ها در اندازه یک سانتی متر یا بیشتر باشند، به آن ها ماکروآدنوم می گویند. اما اگر کوچک تر از یک سانتی متر باشند به آن ها میکرو آدنوم می گویند.

انواع دیگری از تومور ها نیز ممکن است در این ناحیه شکل بگیرند اما اکثر آن ها نادر هستند و عمل جراحی ای که روی آن ها انجام می شود شبیه به آدنوم های معمولی غده هیپوفیز می باشد.3
 

توصیه‌هایی برای حفظ سلامت غده هیپوفیز

توصیه‌هایی که درادامه درباره‌ی غده هیپوفیز مطرح می‌شود، مطالعه کنید. هر چند این موارد نمی‌توانند به‌طور دقیق باعث جلوگیری از مشکلات غده هیپوفیز بشوند، اما در حفظ سلامت عمومی جسم نقش دارند:

آشنایی با اختلالات غده هیپوفیز
 
۱. رعایت رژیم غذایی سالم و متعادل
رژیم غذایی متعادل باعث سلامت بدن و بهبود عملکرد هورمون‌ها می‌شود. مثلا کودکانی که تغذیه‌ی خوبی ندارند، متناسب با سن‌شان رشد نمی‌کنند. برای داشتن رژیمی متعادل به موارد زیر توجه کنید:

مصرف زیاد میوه‌ها و سبزیجات که منابع غنی از فیبر، مواد معدنی و ویتامین ها هستند؛

انتخاب منابع چربی مفید مانند مواد حاوی اسیدهای چرب امگا۳ و چربی تک‌سیرنشده؛

استفاده از حبوبات کامل به‌جای نمونه‌های فراوری‌شده؛

کاهش مصرف نمک؛

پرهیز از مصرف مواد قندی فراوری‌شده؛

نوشیدن ۴ تا ۶ فنجان آب در طول روز.
 
۲. کاهش استرس
استرس مداوم باعث ترشح کورتیزول می‌شود. کورتیزول اضافی باعث مشکلاتی می‌شود:

بی خوابی؛

افزایش وزن؛

اضطراب؛

افسردگی.

انجام تفریحات و سرگرمی‌های آرامش‌بخش و ۳۰ دقیقه ورزش کردن در روز هم به بهبود عملکرد غده هیپوفیز کمک می‌کند.4
 

عوارض ناشی از تومورهای هیپوفیز بر بدن

تومورهای هیپوفیز معمولا رشد و گسترش زیادی ندارند. با این حال، آنها می‌توانند افراد را تحت تأثیر قرار دهند و منجربه بروز مشکلات زیر شوند:
 
کاهش بینایی
تومور هیپوفیز می‌تواند به اعصاب بینایی فشار وارد کند.
 
 کمبود دائمی هورمون
وجود تومور هیپوفیز یا از بین بردن آن ممکن است به طور دائمی میزان هورمون بدن را تغییر دهد، که ممکن است لازم باشد با داروهای هورمونی جایگزین شود.
 
آپوپلکسی هیپوفیز
یک عارضه نادر اما بالقوه جدی تومور هیپوفیز ، آپوپلکسی هیپوفیز است که خونریزی ناگهانی در تومور اتفاق می‌افتد و با یک سر درد شدید همراه است. آپوپلکسی هیپوفیز به درمان فوری نیاز دارد و معمولا با کورتیکواستروئیدها (corticosteroids) و جراحی رفع می‌شود.2

آشنایی با اختلالات غده هیپوفیز

چه زمانی عمل جراحی هیپوفیز ضروری می شود؟

آدنوم های غده هیپوفیز بسیار رایج هستند و از هر 6 فرد حدود یک نفر در طول زندگی خود یک آدنوم بر روی غده هیپوفیز خود خواهد داشت.

خوشبختانه یک آدنوم که مشکلات سلامتی برای فرد ایجاد کند به ندرت در افراد اتفاق می افتد و طبق آمار های منتشر شده از هر هزار آدنوم فقط یک مورد می تواند منجر به بروز علائم گردد.

بسیاری از بیماران که مشکل آدنوم غده هیپوفیز و یا دیگر تومور های خوش خیم را دارند می توانند از انجام عمل جراحی اجتناب کنند.

در واقع برای بیماری که آدنوم هیپوفیز هیچ مشکلی ایجاد نمی کند و دارویی نیاز ندارد، انجام عمل جراحی یک درمان غیر ضروری حساب می شود. دیگر بیماران می توانند با مصرف داروهایی که تغییرات هورمونی مربوط به تومور هیپوفیز را مدیریت می کنند از انجام عمل جراحی اجتناب کنند.

معمولا تنها کسانی کاندیدای انجام عمل جراحی هستند که بدنشان پاسخ خوبی به درمان دارویی نمی دهد و یا به دلیل بروز تومور مشکلات جدی را تجربه می کنند. از جمله این مشکلات می توان به ایجاد تغییرات و یا از دست رفتن بینایی، سردردهای شدید و یا دیگر مشکلات مربوط به عدم تعادل هورمونی اشاره کرد.3

پینوشتها
1.www.resaa.net
2.www.drvahabaghai.com
3.www.drabdolhoseinpour.com
4.www.chetor.com
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم