شناسنامه تفسیر
نام معروف: تفسیر المعینمؤلف: مولی نورالدین محمد بن مرتضی کاشانی
وفات: پس از ۱۱۱۵ ق
مذهب: شیعه اثنی عشری
زبان: عربی
تاریخ تألیف: 1090 ق
تعداد مجلدات: ۳ جلد
مشخصات نشر: قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق، تصحیح و تنقیح حسین درگاهی و اشراف سید محمود مرعشی، قطع وزیری.
معرفی مفسر و تفسیر
مولی نورالدین محمد کاشانی، معروف به اخباری، از احفاد برادر مرحوم فیض کاشانی، صاحب تفسیر صافی و اصفی است که در زمینه های مختلف علوم اسلامی تألیف و تصنیف دارد و ادیبی محدث، عارفی بحاث و محققی کثیر التألیف بوده است. در خانواده علم، تربیت یافته و از خدمت اساتید و بزرگی چون پدرش مولی بهاء الدین محمد، و عموی پدرش، فیض کاشانی و علامه مجلسی استفاده برده و از آنها اجازه نقل حدیث گرفته است. وی به دلیل سرسختی در برابر اصولین آن زمان و تلاش زیاد علیه آنان معروف به اخباری شده است. مؤلف، افزون بر این تفسیر، تفسیر دیگری به همین نام به زبان فارسی دارد که احتمالا ترجمه همین تفسیر باشد.تفسیر معین، از تفاسیر بسیار موجز تمام آیات قرآن کریم است که عمدتا به معنا کردن واژه ها و آوردن برخی توضیحات پرداخته است. از این جهت، شبیه تفاسیری چون تفسیر کوچک شبر و تفسیر مبین محمدجواد مغنیه است، با این تفاوت که وی، متأثر از فرهنگ و گرایش عمومی قرن یازدهم و دوازدهم علمای شیعه در توجه فوق العاده به حدیث در برابر روش تفسیر اجتهادی و فکر عقلگرا و اصولی برخی دیگر از علمای آن دوران است.
بنابراین، تفسیر معین به ضبط و ثبت احادیث اهل بیت (علیهم السلام) و آوردن آن در تفسیر و کتاب های دیگر اهمیت می داده و در این تفسیر نیز، در حد بسیار خوبی این روایات را آورده است. از آنجا که تفسیر صافی را برای خواننده، مفصل میدیده، به اندیشه تلخیص آن برآمده است.
مؤلف در مقدمه تفسیر، مباحثی در باب اهمیت قرآن و لزوم تمسک به آن و روش تفسیری خود، به صورت کوتاه آورده و انگیزه نگارش را ارائه تفسیری میداند فشرده که خواننده در حد اجمال به معانی کلمات آشنا گردد و این توضیح مختصر در فهم آیات به خواننده کمک کند.
البته اگر این تفسیر، مانند تفسیر جلالین و شبر و برخی دیگر از تفاسیر، در حاشیه قرآن چاپ می گردید بهتر بود و نیاز به حجمی در حد سه جلد نبود.
منبع: شناخت نامه تفاسیر، سید محمدعلی ایازی، چاپ اول، نشر علم، تهران، 1393ش، صص 530-529
