دوشنبه، 24 خرداد 1400
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

آیا امامان معصوم داراى غلام بودند؟

پرسش :

اگر برده فروشى و برده دارى مورد مخالفت خداوند و دین اسلام قرار گرفته؛ چرا در برخى آیات به کنیز یا آزاد کردن برده جهت کفاره روزه اشاره شده است و یا این که امامان معصوم علیهم السلام داراى غلام بودند؟! به چه دلیل پیشوایان معصوم علیهم السلام این فرهنگ را اجرا مى‌کردند؟ (گر چه آن‌ها با غلامان مهربان و غلامان نیز غیر مسلمان بودند) لطفاً توضیح دهید.


پاسخ :
این که قرآن کریم در برخى آیات به کنیز و یا آزاد کردن برده جهت کفاره روزه و... اشاره مى‌کند در راستاى مبارزه با برده دارى و استثمار انسان‌ها و تبعیض نادرست است و خداوند متعال به این وسیله انسان‌ها را به آزاد کردن بردگان و غلامان تشویق مى‌کند تا به تدریج نظام برده دارى بر چیده شود؛ زیرا اگر خداوند طبق یک فرمان عمومى دستور مى‌داد که همه بردگان را آزاد کنند، چه بسا بیش‌تر آن‌ها تلف مى‌شدند و زندگى آن‌ها با توجه به این که نه کارى داشتند و نه مسکن و مأوایى، با خطر روبرو مى‌شد و مشکلاتى از این قبیل به وجود مى‌آمد؛ این بود که به مناسبت‌هاى مختلف، مردم را تشویق به آزاد کردن بردگان کرد، از جمله: یکى از مصارف هشت گانه زکات در اسلام، خریدن بردگان و آزاد کردن آن‌ها مى‌باشد.1 و.... پیشوایان اسلام نیز به کم‌ترین بهانه‌اى بردگان را آزاد مى‌کردند، تا آن جا که یکى از بردگان امام باقر علیه السلام کار نیکى انجام داد. امام باقر علیه السلام فرمود: «برو تو آزادى که من خوش ندارم مردى از اهل بهشت را به خدمت خود درآورم.»2 چنانکه در پاسخ پیشین به دلایلى که اسلام در آغاز به‌طور صریح با نظام برده دارى و برده فروشى مخالفت نکرد اشاره شد.

برخى از دلایلى که پیامبر و امامان معصوم علیهم السلام حاضر مى‌شدند که بردگان را به کار گیرند عبارتند از:
1. آثار تربیتى و اخلاقى؛ امامان معصوم علیهم السلام گرچه بردگان را به خدمت گرفتند؛ ولى آثار تربیتى و اخلاقى بر آنان مى‌گذاشتند و حتى بسیارى از آنان مسلمان مى‌شدند و به این وسیله به آنان درس‌هاى علمى و عملى فراوانى مى‌آموختند و هر کدام از آنان را به یک دانشمند اسلامى تبدیل مى‌کردند؛ مانند قنبر غلام حضرت على علیه السلام که در خانه آن حضرت فضایل بسیارى کسب کرد.3

2. خدمت براى کنیزان و بردگان در خانه پیامبر و امامان علیهم السلام افتخار بزرگى بود از این رو بسیارى از آنان به هیچ وجه حاضر نمى‌شدند خدمت گذارى پیامبر و امامان معصوم علیهم السلام را ترک کنند. یکى از این نمونه‌ها یکى از غلامان امام سجاد علیه السلام بود که پس از آن که امام آن را به شخصى فروخت و آن غلام به علت این که از خدمت گذارى امام زین العابدین علیه السلام محروم شد، دعا کرد خدا مرگ او را برساند و چنین شد.

3. با توجه به این که کنیزان و بردگان در جامعه آن روز فراوان بود، از بهترین راه آزادى آنان این بود که پیشوایان معصوم علیهم السلام آنان را بخرند و محترمانه آزاد کنند، که از این راه هزاران برده آزاد شدند و آنان بعد از آموزش‌هاى لازم اعتقادى، اخلاقى، سیاسى و... در حضور پیشوایان معصوم علیهم السلام فرهنگ اسلام را ترویج مى‌کردند و شأن برخى کنیزان که در خدمت پیشوایان معصوم علیهم السلام بودند، تا جایى بالا مى‌رفت که حتى برخى از آنان، افتخار مادرى برخى امامان معصوم علیهم السلام پیدا مى‌کردند مانند:
مادر حضرت امام زین العابدین علیه السلام و..4


پی‌نوشت‌ها:
(1). توبه/ 60
(2). تفسیر نمونه، ج 21، ص 416-423؛ وسائل‌ الشیعه، شیخ حر عاملى، ج 1، ص 361
(3). ر. ک: منتهى‌الامال، شیخ عباس قمى، ج 1، ص 392
(4). ر. ک: کافى، کلینى، ج 1، ص 463

منبع: پرسمان قرآنی فلسفه احکام، سید علی هاشمی نشلجی، نشر جمال، 1390.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
play_arrow
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
play_arrow
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
play_arrow
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
play_arrow
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
play_arrow
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
play_arrow
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
play_arrow
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب