دوشنبه، 13 مرداد 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

ضرورت پرهیز از بدگمانی

امام علی علیه‌ السلام فرمودند:
لَا تَظُنَّنَّ بِکَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَحَدٍ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِی الْخَیْرِ مُحْتَمَلًا.

به حرفی که از دهان کسی بیرون می آید گمان بد مبر در حالی که احتمال نیکی بر آن داری.

نهج البلاغه: حکمت 352
شرح حدیث:
حمل به صحت سیره مومنین است تا مادامی که دلیل قانع کننده بر خلاف افراد نداشته باشد قضاوت نمی کنند چرا که قرآن فرموده است:
وَلَا تَقْفُ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ کُلُّ أُولَئِکَ کَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا؛
چیزی که درباره آن آگاهی نداری دنبال مکن زیرا که گوش و چشم و دل همگی مورد مواخذه و سوال قرار خواهند گرفت.(1)

به ویژه که احتمال صحت و نیکی در اعترافات و گفتار افراد داده شود و به طور کلی دور از انصاف و عدل است که به صرف گمان درباره اشخاص قضاوت کردن. البته در مواردی که از افراد دروغ و خلاف شنیده ایم و بارها در آزمایش رد شده حق با ماست که گمان بد به وی داشته باشیم.

امام علیه السلام در نامه اش به مالک اشتر می نویسند:
إِنَّ أَحَقَّ مَنْ سَاءَ ظَنُّکَ بِهِ لَمَنْ سَاءَ بَلاَؤُکَ عِنْدَهُ؛
سزاوارترین کسی که به او بدبین باشی شخصی است که نزدت بد امتحان داده باشد.(2)

معیار اعتماد به افراد گفتار و عمل آنهاست وقتی انسان از کسی بدقولی و بدرفتاری ببیند حق دارد که اعتمادش از او سلب شود و اگر بار دگر وعده و وعیدی داد به او اعتماد نکند.

امام علیه السلام در نامه خود به مالک اشتر از وی می خواهند به دشمن اعتماد نکند چون معمولا آنها از سر فریب و خدعه به گفتگو و عمل وارد می شوند.

اَلْحَذَرَ کُلَّ اَلْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ فَإِنَّ اَلْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اِتَّهِمْ فِی ذَلِکَ حُسْنَ اَلظَّنِّ؛
بعد از صلح با دشمنت از او سخت برحذر باش زیرا گاه دشمن خود را به تو نزدیک می کند تا غافلگیرت سازد پس دوراندیش و محتاط باش و به دشمن خوش بین مباش.(3)

مومن باید هوشیار و زیرک باشد که فریبکاران فریبش ندهند به ویژه نسبت به اشخاصی که سوء سابقه دارند و امتحان بد داده اند. امام صادق علیه السلام حتی توصیه می فرماید که صحیح نیست به برادران ایمانی خود اعتماد کامل کنید. مثلا بدون مدرک و گرفتن امضاء و سند مالی را در اختیار او بگذاری البته این سخن حقیر است اما فرمایش امام علیه السلام این است:

لا تثِقَنَّ بِاَخیکَ کُلَّ الثِّقَهِ فَاِنَّ صَرعَهَ الاِستِرسالِ لا تُستَقالُ؛
به برادرت اعتماد کامل و تمام مکن زیرا زمین خوردن ناشی از اطمینان کردن قابل عفو نیست.(4)

شرح ابن میثم
یعنى: تا وقتى که براى کلام دیگرى راه حمل و تأویلى مى توانى پیدا کنى مبادا گمان بد ببرى، زیرا نفس هاى سالم به خداوند از نفوس دیگر نزدیک‌ترند. و او در جمله، حالیه است.(5)

پی‌نوشت‌ها:
1- سوره اسرا، آیه 30
2- نهج البلاغه، نامه 53
3- همان.
4- تحف العقول، ص 357
5- ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 708

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت، 1390.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
play_arrow
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
play_arrow
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
play_arrow
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
play_arrow
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
play_arrow
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
play_arrow
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
play_arrow
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
play_arrow
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
play_arrow
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
play_arrow
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
play_arrow
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی
play_arrow
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان