0

بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش اول)

تجمل گرایی در زندگی انسان می تواند آثار و پیامد منفی ایجاد کند، از جمله آن می توان به تباهی سرمایه های مادی، گسترش فقر در جامعه، تبدیل ارزش به ضد ارزش ها و زمینه سازی برای گناهان اشاره کرد. با ما همراه باشید.
بررسی پیامد های تجمل گرایی (بخش اول)
پرداختن به تجملات، زمینه های پیدایش فقر را فراهم می آورد. در یک زندگی اقتصادی و سالم، درآمد شخص یا جامعه از هزینۀ آن کمتر نیست و یا دست کم با آن برابر است.
 

پی آمدهای تجمل گرایی

همه می دانیم که هر پدیدۀ اجتماعی آثار و نتایجی را به دنبال خود می آورد و در بعضی موارد، بر کنش ها و واکنش های نسل آیندۀ جامعه تأثیر می گذارد. زیان های تجمل گرایی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در کوتاه مدت یا دراز مدت در جامعه بر جای خواهد ماند، بسیار است. اینک با در نظر گرفتن آیات قرآن کریم و سخنان امامان معصوم علیهم السلام و اشاره به برخی رخدادهای تاریخی در این زمینه، مهم ترین آفت ها و پیامدهای منفی این پدیده را یادآور می شویم:
 

۱. تباهی سرمایه های مادی

تجمل گرایی سبب می شود فرد بیش تر از آنچه تولید می کند، مصرف نماید. بدین ترتیب، در سطح وسیع تر، جامعه ای که در راه تجمل طلبی گام نهاده است، جامعه ای مصرف زده خواهد شد؛ یعنی با مصرف شدن بیش تر منابع و امکانات آن، دیگر در تولید و سرمایه گذاری قدرت کافی نخواهد داشت. اسلام از گرایش فطری بشر به زیبایی ها آگاه است. به همین دلیل برآوردن این نیاز طبیعی و فطری را در محدودۀ شریعت و عقل مورد تأیید قرار می دهد؛ ولی فراتر از آن را نهی کرده است.

مصرف بیش از اندازه، پرداختن به تجملات، ناآگاهی، نبود تخصص و مهارت در مدیریت مالی، بی توجهی به مسائل زندگی، گرایش به صوفی منشی، سهل انگاری در به کارگیری اموال و امثال آن. به تباهی سرمایه های زندگی، اختلال در انجام دادن مسئولیت های خانوادگی و اجتماعی و تزلزل در حرکت معنوی انسان می انجامد؛ زیرا سیر و عروج معنوی در این جهان با ابزار مادی و شرایط طبیعی صورت می گیرد. در حدیث مشهور نبوی صلی الله علیه وآله آمده است: « فَلَوْ لَا الْخُبْزُ مَا صَلَّیْنَا وَ لَا صُمْنَا...؛۴ اگر نان نباشد، نه می توانیم نماز بخوانیم و نه روزه بگیریم.»

قرآن کریم نیز دربارۀ حفظ اموال و تباه نکردن آن می فرماید: «وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاء أَمْوَالَکُمُ الَّتِی جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِیَاماً»؛۵ «اموال خود را که خدا مایۀ پایداری و برپا بودن شما قرار داده است، به دست سفیهان نسپارید!»
خداوند در جمله «الَّتِی جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِیَاماً» می خواهد بفرماید که قوام زندگانی و اجتماعتان به سرمایه های شما است و بدون آن نمی توانید کمر راست کنید، پس آن را به دست سفیهان نسپارید. از این تعبیر، اهمیتی که اسلام برای مال و حفظ آن قائل است، به خوبی روشن می شود.
 

۲. زمینه سازی برای گناهان

تجمل گرایی، زمینه را برای انجام بسیاری از گناهان مانند: غرور، حسد، طمع، شهوت پرستی و کینه توزی آماده می سازد. خدای متعال می فرماید: «همانا بدانید که زندگانی دنیا بازیچه و سرگرمی کودکانه است و آرایش، تفاخر، خودستایی با یکدیگر و حرص افزودن بر مال و فرزندان است... دنیا جز متاع فریب و غرور چیزی نیست.»۶ آدمی هنگام سرگرم شدن به تجملات با بسیاری از وسوسه های شیطانی روبه رو می شود.

اسلام، مصرف هر کالایی را به انگیزه های فخرفروشی و خودنمایی به دیگران یا برای رقابت و چشم و هم چشمی، ناپسند می داند. داشتن چنین انگیزه هایی در مصرف تا آنجا محکوم است که پیشوایان الهی مردم را از مصداق های پیش پا افتاده و سادۀ آن نیز نهی کرده اند. امیرالمؤمنین علی علیه السلام در تفسیر آیۀ: «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِینَ لَا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا»؛۷ «آن خانه آخرت را برای کسانی قرار می دهیم که نمی خواهند در زمین برتری جویی و تبه کاری کنند.» فرموده است: اگر کسی از اینکه بند کفش او بهتر از بند کفش دوستش باشد، خرسند شود، داخل در عنوان این آیه می شود. (و از کسانی به شمار می رود که خواهان برتری اند)».۸ در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آمده است: «مَنْ لَبِسَ ثَوْباً فَاخْتَالَ فِیهِ خَسِفَ اللَّهُ بِهِ مِنْ شَفِیرِ جَهَنَّمَ وَ کَانَ قَرِینَ قَارُونَ؛۹ هر کس لباسی بپوشد و در آن اظهار بزرگی کند، خداوند به وسیله آن او را از لب دوزخ فرو می کشد و او همراه قارون خواهد بود.» این دو روایت، افرادی را در برمی گیرد که به انگیزۀ تفاخر یا تجمل، چنین کنند.
 

۳. گسترش فقر در جامعه

پرداختن به تجملات، زمینه های پیدایش فقر را فراهم می آورد. در یک زندگی اقتصادی و سالم، درآمد شخص یا جامعه از هزینۀ آن کمتر نیست و یا دست کم با آن برابر است. امام علی علیه السلام دربارۀ عدم اندازه نگه داشتن در خرج زندگی و زیاده روی کردن در مصرف می فرماید: «سَبَبُ الْفَقْرِ الْإِسْرَافُ؛۱۰ زیاده روی (در معیشت)، سبب فقر (و نیازمندی انسان) می شود.» چه بسیارند افرادی که با رنج و زحمت، اشرافی گری پیشه می کنند و به زیاده روی در مصرف روی می آورند. چنین افرادی پس از مدتی به سبب این زیاده روی و ترک اندازه در معیشت، محتاج دیگران گشته، به فقر مبتلا می شوند و دیگران را نیز گرفتار فقر و کمبود سرمایه می کنند.
 

۴. تبدیل ارزش به ضد ارزش

تبدیل باورها و ارزش های دینی و مذهبی به ضد ارزش، یکی دیگر از پیامدهای تجمل گرایی است. با گسترش تجمل گرایی، ارزش هایی که دین بر آن تأکید کرده و هر انسان عاقلی آن را می پذیرد، و حتی تجربۀ پیشینیان آن را به اثبات رسانده و در تار و پود جامعۀ دینی و مذهبی ریشه دوانده است، دستخوش نابودی شده، به عنوان ضد ارزش قلمداد می گردد. در جامعه ای که تمام تلاش اعضای آن، دست یابی به تجملات بی حد و حصر باشد، دیگر مفاهیمی چون: زهد، قناعت، انفاق و ایثار هیچ جایگاهی نخواهند داشت؛ زیرا تمام این ارزش ها مخالف خواست و میل آنان است و هیچ کدام برای آنها ارزشی ندارند. تجمل پرستی در میل درونی انسان به اندوختن مال و زینت های مادی ریشه دارد. خداوند در قرآن می فرماید: «وَ قالَ مُوسى رَبَّنا إِنَّکَ آتَیْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زینَةً وَ أَمْوالاً فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا رَبَّنا لِیُضِلُّوا عَنْ سَبیلِکَ رَبَّنَا اطْمِسْ على أَمْوالِهِم»؛۱۱ «موسی علیه السلام گفت: پروردگار ما! تو فرعون و اشراف وابستۀ او را در زندگی دنیا زیور و دارایی داده ای که با آن، قوم ما را از راه تو گمراه کنند. خدایا! دارایی آنان را نابود ساز!»

امام رضا علیه السلام دربارۀ این گونه افراد فرموده است: «لَا یَجْتَمِعُ الْمَالُ إِلَّا بِخِصَالٍ خَمْسٍ بِبُخْلٍ شَدِیدٍ وَ أَمَلٍ طَوِیلٍ وَ حِرْصٍ غَالِبٍ وَ قَطِیعَةِ الرَّحِمِ وَ إِیثَارِ الدُّنْیَا عَلَى الْآخِرَةِ؛۱۲ مال دنیا جمع نمی شود، مگر با پنج خصلت: بخل بسیار، آرزوهای دراز، چیرگی آزمندی (بر انسان)، ترک صله رحم (و رسیدگی به بستگان تنگ دست) دنیاپرستی و فراموش کردن آخرت.»

ادامه دارد...

منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره۱۶۳
مقالات مرتبط

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
چهارشنبه، 1 خرداد 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 149
موارد بیشتر برای شما
حسین سفینه النجاه
حسین سفینه النجاه

حسین سفینه النجاه

خوشنویسی یا عباس (ع)
خوشنویسی یا عباس (ع)

خوشنویسی یا عباس (ع)

یا قمر بنی هاشم
یا قمر بنی هاشم

یا قمر بنی هاشم

از این کار به آن کار پریدن
از این کار به آن کار پریدن

از این کار به آن کار پریدن

یا حسین شهید (ع)

یا حسین شهید (ع)

قمر بنی هاشم علیه السلام
قمر بنی هاشم علیه السلام

قمر بنی هاشم علیه السلام

انی احامی ابداً عن دینی
انی احامی ابداً عن دینی

انی احامی ابداً عن دینی

و‌اعباساه
و‌اعباساه

و‌اعباساه

یا لثارات الحسین (ع)
یا لثارات الحسین (ع)

یا لثارات الحسین (ع)

عکس هوایی زیبای حرم الحسین (ع)
عکس هوایی زیبای حرم الحسین (ع)

عکس هوایی زیبای حرم الحسین (ع)

ضریح علمدار کربلا
ضریح علمدار کربلا

ضریح علمدار کربلا

گنبد مبارک حضرت سیدالشهدا (ع)
گنبد مبارک حضرت سیدالشهدا (ع)

گنبد مبارک حضرت سیدالشهدا (ع)

چلچراغ حرم سیدالشهدا
چلچراغ حرم سیدالشهدا

چلچراغ حرم سیدالشهدا

زائران شیدای حسین (ع)

زائران شیدای حسین (ع)

شش گوشه امام حسین (ع)
شش گوشه امام حسین (ع)

شش گوشه امام حسین (ع)

درب ورودی حرم امام حسین (ع)
درب ورودی حرم امام حسین (ع)

درب ورودی حرم امام حسین (ع)

اربعین حسینی
اربعین حسینی

اربعین حسینی

سیاه پوشی حرم حسین
سیاه پوشی حرم حسین

سیاه پوشی حرم حسین

سقای نوجوان زائران حسین

سقای نوجوان زائران حسین

کتاب و کتاب خوانی
کتاب و کتاب خوانی

کتاب و کتاب خوانی

امیری حسین و نعم الامیر
امیری حسین و نعم الامیر

امیری حسین و نعم الامیر