مَصالِح مُرْسَله

مأخذ استنباط از نظر اكثریت اهل تسنن «مصالح مرسله» است كه گاهی از آن به «استصلاح» و زمانی به «استدلال» تعبیر می‌شود. غزالی در تعریف آن می‌گوید:...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُطْلَق و مُقَّیَد

مطلق در لغت به معنای رها و شایع، و مقیّد در لغت به معنای گرفتار است. و در اصطلاح مطلق كلمه‌ای است كه دلالت كند، بر معنایی كه دارای افرادی باشد....

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُشْتَقّ

مشتق در اصطلاح ادبا (علم صرف و نحو) در مقابل جامد است، و آن لفظی است كه از لفظ دیگر گرفته شده، و حروف مشتقّ منه را داشته باشد. مثل، افعال، اسم‌های...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مَرَّه و تَكرار

«امر» دلالت بر نسبت طلبیه می‌كند، و نهی دلالت بر بازداشتن و زجر. از جمله مباحثی كه در مبحث «امر» و «نهی» مطرح است اینكه آیا صیغه‌ی «امر» یا «نهی»...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُسْتَقلاتِ عَقْلیّه

دلیل عقلی بر دو قسم است: 1.استلزامات عقلیه. 2.مستقلات عقلیه: مقصود از مستقلات عقلیه آن است كه عقل انسان رأساً و بدون كمك گرفتن از نصّ قانون شرع،...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُرَجِّح

چیزی است كه دلیلی را بر دلیل دیگر ترجیح داده و باعث از بین رفتن تعارض بین دو دلیل گردد. مرجّح بر سه نوع است: الف. مرجّحات باب تعارض؛ ب.مرجّحات...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُخَصِّص

هر عبارتی كه دامنه عام را محدود كند، «مخصّص» نام دارد. مثال:‌ اصل 82 قانون اساسی می‌گوید: «استخدام كارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است. مگر...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُحْكَم و مُتَشابه

در معنای محكم و متشابه اختلاف است. فاضل تونی می‌گوید: عبارتی كه ظاهرش مقصود باشد «محكم» است و اگر غیر ظاهر مراد باشد «متشابه» است.

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

قِیاس

قیاس از نظر لغت به معنای اندازه‌گیری، سنجش و برابری است. و در اصطلاح علم اصول هرگاه در دو موضوع مشابه حكم یكی معلوم و حكم دیگری مجهول باشد، و...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

مُجمل و مُبَیّن

به كلمه یا كلامی مجمل گویند، كه معنای آن معلوم نبوده و مردّد بین دو یا چند احتمال باشد، و ندانیم كدام یك مراد گوینده است. مثلاً كلمه قرء (بضمّ...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

قول لغوی

از مباحث مطروحه در علم اصول این است كه آیا «قول لغوی» (لغت‌دان) حجت است یا خیر؟ مثلاً در تشخیص معنای «صعید» كه در قرآن به كار رفته می‌توان استناد...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

قَطْع

قطع در لغت انكشاف كامل و مرادف علم و یقین است، و در اصطلاح نیز دارای همان معنای لغوی است. مكلف و مجتهد در مقام تشخیص وظیفه یا قطع و یقین خواهد...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

مشاهده فیلم و عکس‌های مبتذل چه حکمی دارد؟

مشاهده تصاویر و فیلم‌های غیراخلاقی در صورتی که موجب تحریک شده و شهوت‌انگیز باشند، طبق نظر همه فقها و علمای دینی حرام است، اما اگر این کار به...

چهارشنبه، 8 ارديبهشت 1395

کشاکش بر سر زبان بهشت

از میانه‌ی سده‌ی سوم ق، زبان فارسی رو به شکوفایی و پویایی نهاد و نوعی رسمیت یافت. اما این زبان، در مسیر تکامل خود بر سنگلاخی ناهنجار که در هر...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

راه شهادت بر اعمال

قرآن کریم برای تربیت صحیح بشر پیامبر گرانقدر اسلام را اسوه و مورد اقتدای مردم قرار داد و خطوط کمالی این مقتدا را تبیین و راه رسیدن به کمال را...

سه‌شنبه، 4 اسفند 1394

انبیاء شاهدین اعمال امت

قرآن کریم برای تربیت و هدایت بشر، رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و اسوه و قدوه و مورد اعتماد قرار داد، آنچه را که وحی آسمانی فرمود در...

سه‌شنبه، 4 اسفند 1394

ضرورت معاد از جنبه‌ی حکمت نظری

ضرورت معاد گذشته از جنبه‌ی حکمت نظری که برهان بر آن اقامه می‌شود، و عقل نظری را شکوفا می‌کند از جهت حکمت عملی هم نتایج فراوانی دارد که عقل عملی...

سه‌شنبه، 4 اسفند 1394

ضرورت معاد از راه حرکت تکاملی جهان

قرآن کریم برای تحقق هدف رسالت، که تهذیب جان بشر است آشنایی به جریان قیامت و مسئله‌ی معاد را ضروری و لازم می‌داند، و فراموشی قیامت را مهم‌ترین...

سه‌شنبه، 4 اسفند 1394

آفرینش هدف دارد گرچه آفریدگار بی‌نیاز از هدف است

بحثی که از نظر قرآن کریم در پیرامون معاد مطرح شد اهمیت اعتقاد به قیامت، در تهذیب جان را به خوبی روشن کرد. یعنی تهآیب روح، که هدف والای رسالت...

سه‌شنبه، 4 اسفند 1394

قیامت به هرگونه اختلاف و باطل خاتمه می‌دهد

چون مهم‌ترین برنامه‌ی پیام‌آوران الهی تهذیب جان و پرورش روح است و عامل مؤثر تهذیب جان، یاد معاد می‌باشد، زیرا فراموش قیامت و غفلت از معاد بزرگ‌ترین...

دوشنبه، 3 اسفند 1394