0
ویژه نامه ها
و هو العلی - ویژه نامه عید سعید غدیر خم

و هو العلی - ویژه نامه عید سعید غدیر خم

شنبه، 3 شهريور 1397
مولودی های عید سعید غدیر خم

مولودی های عید سعید غدیر خم

پنجشنبه، 24 مرداد 1398

کودتای نوژه در نوپایی انقلاب اسلامی

انقلاب نوپای اسلامی مردم ایران هنوز سال های اول پیروزی را تجربه می کرد که عده ای از افسران بازمانده از رژیم پهلوی، در گروهی با نام «نقاب» گردهم آمده و کودتایی را برای دستیابی به سه هدف همده تدارک دیدند: قتل امام خمینی (ره)، بازگرداندن شاپور بختیاری و نابودی نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران. آغاز و به نوعی مرکز عملیات این کودتای نافرجام، از پایگاه شهید نوژه همدان تعیین شده بود و به همین لحاظ این کودتا به «کودتای نوژه» معروف شد.
کودتای نوژه در نوپایی انقلاب اسلامی
تیر 1359 یادآور یکی از دیگر از اقدامات خباثت آمیز آمریکا و مزدوران آن بر علیه  انقلاب اسلامی و ملت عزیز  ایران اسلامی است که با عنوان «کودتای نوژه» شهرت یافته است.
 
انقلاب نوپای اسلامی مردم ایران هنوز سال های اول پیروزی را تجربه می کرد که عده ای از افسران بازمانده از رژیم پهلوی، در گروهی با «نقاب» گردهم آمده کودتایی را برای دستیابی به سه هدف همده تدارک دیدند: قتل امام خمینی (ره)، بازگرداندن شاپور بختیاری و نابودی نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران. آغاز و به نوعی مرکز عملیات این کودتای نافرجام، از پایگاه شهید نوژه همدان تعیین شده بود و به همین لحاظ این کودتا به «کودتای نوژه» معروف شد.
 

گروه نقاب

شاپور بختیار، آخرین نخست وزیر رژیم پهلوی که به پاریس فرار کرده بود، در دی ماه 1358 سازمانی با نام «نقاب» (مخفف «نجات قیام ایران بزرگ») تاسیس کرد. این سازمان دارای شاخه ها و مسئولانی شامل مسئول تهران، مسئول امور شهرستان ها، مسئول امور وزارتخانه ها، مسئول امور دانشگاه ها، انتشارات و تبلیغات، مسئول امور ایلات و مسئول امور چریکی بود.[1]
 

طراحی کودتا

اقدام نافرجام این سازمان طراحی و اجرای کودتا علیه جمهوری اسلامی ایران بود. سازمان نقاب، سرهنگ بنی عامری ـ از افسران ارشد ژاندارمری در رژیم پهلوی ـ را به عنوان مهره اصلی کودتا تعیین[2] و سه کمیته نظامی، مالی و سیاسی تعیین گردید. طبق برخی گزارشات، سران کودتا با برخی از ایلات تماس گرفته و با پرداخت مبالغی، ایشان را برای شورش در مناطق مختلف ترغیب کردند.[3]
 
 
پایگاه شهید نوژه همدان به دلائل مختلفی، برای آغار و مدیریت عملیات کودتا انتخاب گردید. آیت محققی ـ از عوامل دستگیر شده کودتا ـ در اعترافات خود چهار دلیل برای انتخاب پایگاه نوژه ذکر می کند: عدم حضور مردم، وجود هواپیماهای کافی، نزدیکی به تهران، فعالیت برخی سران کودتا ـ نظیر محققی، سعید مهدیون، سروان حمید نعمتی، سروان ایرج ایران نژاد و تعداد دیگر از عوامل اصلی کوتا ـ در پایگاه شهید نوژه و اشراف لازم بر اماکن و پرسنل پایگاه. [4]
 

عملیات  کودتا

پایگاه نوژه در اختیار نیروهای کودتا قرار نداشت و اولین اقدام، برنامه ریزی و عملیات برای تصرف پایگاه نوژه بود. از همین رو یکصد نفر از تیپ نوهد و چند صد نفر از فریب خوردگان ایل بختیاری، در قالب 12 تیم سازماندهی شده و بنا شد افرادی از داخل پایگاه راهنمایی کودتاچیان را بر عهده داشته باشند. ضمنا 30 خلبان در داخل پایگاه منتظر ملحق شدن تعدادی دیگر از خلبانان به سرپرستی سرتیپ «آیت محققی» بودند که شمار آنها حدود 20 نفر بیان شده است. بنا بود بعد از تصرف پایگاه، محققی، با استقرار در اتاق فرماندهی، سرپرستی عملیات هوایی را بر عهده داشته باشد. خلبان تحت امر محققی، بنا بود با در اختیار گرفتن هواپیماهای F-4  و F-5  در سحرگاه 19 تیر 1359 مراکز مهم جمهوری اسلامی را بمب باران کنند؛ مدرسه فیضیه قم، ستاد دادگاه انقلاب، دفتر نخست وزیری، مرکز اطلاعات سپاه پاسداران، چند مرکز فرماندهی سپاه و کمیته های انقلاب، باندهای پرواز نیروی هوایی در پایتخت و چند شهر دیگر و از همه مهمتر بیت امام خمینی (ره) از جمله اهدافی ذکر شده است که بنا بود هدف حملات هوایی کودتاچیان قرار بگیرد.
 
شکستن دیوار صوتی تهران، نشانه رمزی بود که سرهنگ ایزدی و نیروی های تابعه در تهران، منتظر شنیدن آن بودند تا عملیات زمینیِ تصرف مراکزی چون مرکز تلویزیون و رادیو را به بهانه حفاظت در برابر کودتا آغاز کنند. عده ای از زبده ترین این نیروها مامور بودند بعد از بمب باران بیت امام، به محل وارد شده از صورت زنده مانده امام، ایشان را به شهادت برسانند.[5] کار نیروهای غیر نظامی گروه نقاب، بعد از تسخیر رادیو و تلویزیون آغاز می شد و می بایست ایشان با اعلام حکومت نظامی، زمینه را برای آغاز فعالیت دیگر گروه های کودتاچی در سراسر کشور فراهم می کردند. همچنین بنا بر این بود که بعد از کنترل کامل پایتخت توسط نیروهای نظامی، کودتاچیان غیر نظامی با استفاده از رادیو و تلوزیون برنامه هایی را با هدف تثبیت کودتا پخش نمایند.[6] در نهایت باید نیروهای کودتا زمینه را فراهم می کردند تا شاپور بختیار به ایران بازگشته و دولت موقت تشکیل دهد.
 

زمینه های شکست کودتا

 مسلما هوشیاری نیروهای وفادار به انقلاب و عدم همراهی بخش اعظمی از ارتش با کودتا، دو عامل اصلی شکست کودتا به شمار می روند. مسئولان امنیتی جمهوری اسلامی مدت ها قبل از کودتا اطلاعاتی را دریافت کرده بودند که نشان از انجام کودتا در آیندۀ نزیک داشت اما از جزئیات دقیق آن بی خبر بودند. با توجه به برخی اطلاعات رسیده، تیمی از طرف نخست وزیری در رکن دوم ارتش مستقر و به تحقیق درباره اطلاعات رسیده می پردازد و نتایج تحقیقات نشان از کودتایی در شُرُف وقوع دارد. برخی اعضای انجمن اسلامی پایگاه، به شهید فکوری اطلاعاتی دال زمزمه های کودتا ارائه داده بود.
 
محسن رضایی، مسئول وقت اطلاعات سپاه با آیت الله خامنه ای که در آن روزها نمایندگی امام در ارتش را بر عهده داشتند ملاقات کرده و خبر از کودتایی قطعی و البته بدون اطلاع دقیق از زمان وقوع آن می دهد. چند روز بعد آیت الله خامنه ای با رضایی تماس گرفته و خبر از افشاگری یک خلبان می دهد. خلبانی که هرگز هویت او فاش نشد، اطلاعات ارزشمندی در اختیار مسئولان امنیتی قرار می دهد و فاش می کند که دقائقی از شروع کودتا گذشته است. با توجه به اهمیت زمان و حساسیت موضوع، بلافاصله سپاه همدان و اطلاعات سپاه خود را به درب پایگاه نوژه رسانده و مستقر می شوند. هنوز شب 18 تیر ماه سال 59 به نیمه نرسیده بود که بانگ الله اکبر پاسداران و عناصر انقلابی دشت های اطراف پایگاه نوژه را می لرزاند و کودتاچیان آماده حمله به پایگاه را غافلگیر می کند. با توجه به اعترافات دستگیر شدگان، عده ای دیگر از عده ای دیگر از خلبان هایی که در پارک لاله برای انتقال به پایگاه نوژه تجمع کرده بودند دستگیر و برخی متواری می شوند. سرهنگ بنی عامری، سرگرد آذرتاش و برخی دیگر از عوامل اصلی کودتا در میان دستگیر شدگان هستند.[7] سپهبد محققی و سپهبد مهدیون ـ که از وی به عنوان فرمانده عملیات کودتا نام برده شده ـ و سایر عوامل محوری و اصلی دستگیر می شوند [8]و بدین سان کودتایی که برخی خائنان به انقلاب و وطن، با همراهی تعدادی از فریب خوردگان نظامی و ایلاتی و به سرپرستی سازمان سیای آمریکا، مدت ها برای آن تدارک دیده بودند به شکست انجامید و به برگ سیاهی دیگر در کارنامه دشمنی آمریکا و اذناب آن بر علیه انقلاب اسلامی و مردم سربلند ایران اسلامی تبدیل شد.
 
پی نوشت:
[1] . موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، کودتای نوژه، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، 1384صفحه 201
[2]. همان، ص304
[3] .  Mark Gasiorowski, The Nuzhih Plot and Iranian Politics, Middle East Stud, Cambridge University Press, Nov. 2002
[4] . کودتای نوژه، ص208
[5] .  Mark Gasiorowski, Ibid
[6] . کودتای نوژه، ص219
[7] . رک کودتای نوژه، ص272
[8] . کیهان، 21 تیر 1359
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
سه‌شنبه، 18 تير 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 377
پدیدآورنده: حسین سعدآبادی
موارد بیشتر برای شما
رکوردشکنی نیروهای پلیس در خودکشی
رکوردشکنی نیروهای پلیس در خودکشی

رکوردشکنی نیروهای پلیس در خودکشی

همخوانی زیبای «یا امام الصبر»
همخوانی زیبای «یا امام الصبر»

همخوانی زیبای «یا امام الصبر»

واشنگتن پست: ارزش پول ملی بعد از سقوط پهپاد آمریکایی افزایش یافت/ایران با اصلاحات ارزی به جنگ آمریکا رفت
واشنگتن پست: ارزش پول ملی بعد از سقوط پهپاد آمریکایی افزایش یافت/ایران با اصلاحات ارزی به جنگ آمریکا رفت

واشنگتن پست: ارزش پول ملی بعد از سقوط پهپاد آمریکایی افزایش یافت/ایران با اصلاحات ارزی به جنگ آمریکا رفت

آمار و ارقام ترک تحصیل‌ کرده های ایران چقدر است؟
آمار و ارقام ترک تحصیل‌ کرده های ایران چقدر است؟

آمار و ارقام ترک تحصیل‌ کرده های ایران چقدر است؟

بر بخش‌های پیشران اقتصاد باید تکیه شود

بر بخش‌های پیشران اقتصاد باید تکیه شود

از حواشی و مسائل فرعی پرهیز کنید
از حواشی و مسائل فرعی پرهیز کنید

از حواشی و مسائل فرعی پرهیز کنید

پیش به سوی خوبی‌ها/قسمت سوم
پیش به سوی خوبی‌ها/قسمت سوم

پیش به سوی خوبی‌ها/قسمت سوم

در محرم و صفر چه سریال‌هایی از تلویزیون پخش خواهدشد؟
در محرم و صفر چه سریال‌هایی از تلویزیون پخش خواهدشد؟

در محرم و صفر چه سریال‌هایی از تلویزیون پخش خواهدشد؟

«بیمه سلامت» برای تمام افراد فاقد پوشش بیمه‌ الزامی اعلام شد
«بیمه سلامت» برای تمام افراد فاقد پوشش بیمه‌ الزامی اعلام شد

«بیمه سلامت» برای تمام افراد فاقد پوشش بیمه‌ الزامی اعلام شد

برای دفاع از خود به کسی وابسته نمی شویم
برای دفاع از خود به کسی وابسته نمی شویم

برای دفاع از خود به کسی وابسته نمی شویم

رئیس جمهور فرانسه: پیشنهادات جدیدی به ایرانی‌ها درباره تحریم‌ها ارائه می‌کنم
رئیس جمهور فرانسه: پیشنهادات جدیدی به ایرانی‌ها درباره تحریم‌ها ارائه می‌کنم

رئیس جمهور فرانسه: پیشنهادات جدیدی به ایرانی‌ها درباره تحریم‌ها ارائه می‌کنم

شرط بامزه افسانه پاکرو برای ازدواج!
شرط بامزه افسانه پاکرو برای ازدواج!

شرط بامزه افسانه پاکرو برای ازدواج!

افت قیمت خودرو به دنبال بازداشت مدیران خودروساز/ کاهش قیمت‌ها ادامه دارد
افت قیمت خودرو به دنبال بازداشت مدیران خودروساز/ کاهش قیمت‌ها ادامه دارد

افت قیمت خودرو به دنبال بازداشت مدیران خودروساز/ کاهش قیمت‌ها ادامه دارد

مالک نفت‌کش انگلیسی با وزیر امور خارجه دیدار کرد

مالک نفت‌کش انگلیسی با وزیر امور خارجه دیدار کرد

مداحی عید غدیر/ نریمانی: مدح و شعر خوانی مداح نونهال
مداحی عید غدیر/ نریمانی: مدح و شعر خوانی مداح نونهال

مداحی عید غدیر/ نریمانی: مدح و شعر خوانی مداح نونهال

مداحی عید غدیر/ نریمانی: می بینیم دوباره باز نور جلی رو
مداحی عید غدیر/ نریمانی: می بینیم دوباره باز نور جلی رو

مداحی عید غدیر/ نریمانی: می بینیم دوباره باز نور جلی رو

مداحی عید غدیر/ نریمانی: مینشیند روی لبها قل هو الله احد
مداحی عید غدیر/ نریمانی: مینشیند روی لبها قل هو الله احد

مداحی عید غدیر/ نریمانی: مینشیند روی لبها قل هو الله احد

مداحی عید غدیر/ نریمانی: به آوای علی ولی الله به امضای علی ولی الله
مداحی عید غدیر/ نریمانی: به آوای علی ولی الله به امضای علی ولی الله

مداحی عید غدیر/ نریمانی: به آوای علی ولی الله به امضای علی ولی الله

مداحی عید غدیر/ نریمانی: تو سر سبزی و دل من بیابون

مداحی عید غدیر/ نریمانی: تو سر سبزی و دل من بیابون

مداحی عید غدیر/ نریمانی: هر سو که بشم راهی میره سوی گمراهی
مداحی عید غدیر/ نریمانی: هر سو که بشم راهی میره سوی گمراهی

مداحی عید غدیر/ نریمانی: هر سو که بشم راهی میره سوی گمراهی

ابعاد جدید از کشتار سگ‌ها در کهریزک
ابعاد جدید از کشتار سگ‌ها در کهریزک

ابعاد جدید از کشتار سگ‌ها در کهریزک