0
ویژه نامه ها

رابطه بین دولت و نهادهای اداری

رابطه بین دولت و نهادهای اداری زیر مجموعه دولت و دیگر نهادهای تخصصی بر اساس اصول سامان یافته حقوقی و فنی استوار است.
رابطه بین دولت و نهادهای اداری
سازمان ها و دستگاه‌های اداری مجموعه پیچیده ای را در بر می گیرند که شامل تعدادی اشخاص حقوقی است که دارای مشخصات متنوعی هستند. در حقوق اداری، تشکیلات اداری و روابط متقابل اداره با شهروندان، در چارچوب نظام عادلانه مورد بررسی می شود.
 
رابطه بین دولت و نهادهای اداری زیر مجموعه دولت و دیگر نهادهای تخصصی بر اساس اصول سامان یافته حقوقی و فنی استوار است. اصل حاکمیت عدالت و قانون در نظام اداری، از مفاهیم اساسی و ریشه های حقوق عمومی است. در نهضت دستور گرایی (مشروطه گرایی)، یکی از اهداف اصلی این بوده که قدرت دولت در یک کانال یا چارچوب مشخص اعمال شود. اعمال و رفتار زمامداران بر اساس معیارها و موازین خاصی که مردم در یک نهاد منطقی و منظم آن را تنظیم می کنند، صورت گیرد و زمامداران بر اساس همان معیارها به اداره امور کشور بپردازند و اداره امور کشور بر مبنای خودخواهی و سلیقه‌های شخصی نباشد. در حقوق اداری نیز اصل حاکمیت قانون و تحقق عدالت اداری به این مفهوم است که سازمان های اداری و مقامات آن باید به ضابطه‌های قانونی احترام بگذارند و اعمال و تصمیمات خود را بر بنیاد موازین قانونی اتخاذ کنند و یا انجام دهند.
 
حاکمیت دولت قانونی به آن معنا نیست که تجاوز به حقوق عمومی افراد ملت و نادیده گرفتن ضوابط و معیارهای عدالت را تجویز کند، چنان که مفهوم مردم سالاری و اعطای مشروعیت به دولت از جانب مردم به معنای جواز نقض حاکمیت دولت از طرف آحاد ملت نخواهد بود. این چالش دو جانبه و گفتمان نیاز به راه حل عادلانه ای دارد که ضمن حفظ حقوق دو جانبه و مشروعیت بخشیدن به مداخله طرفین در امور یکدیگر، نظم را در جامعه بر قرار و از تجاوز هر کدام از طرفین به حقوق طرف مقابل ممانعت می کند.
 
نظم حقوقی، عادلانه‌ترین راه حل ممکنی است که می تواند بر اساس قرار داد و توافق عادلانه، طرفین را به رعایت قانون ملزم کند. بنابراین می توان گفت که دولت با تمام کارگزارانی که دارد و همه مردم، چه اکثریتی که به دولت مشروعیت بخشیده اند و چه اقلیتی که به حکم اکثریت تن در داده اند، اگر پایبند به قانون و ملتزم به رعایت آن باشند، عدالت برقرار و حداقل، رضایت طرفین به آنچه که تحقق یافته، حاصل خواهد شد.
 
نظم حقوقی حاکم بر اعمال دولت و رفتار مردم و روابط آن دو شاید با به رسمیت شناختن حقوق ذاتی طرفین حاصل شود و یا بر اساس مقرراتی باشد که طرفین بر آن توافق و اعلام رضایت کرده اند. در هر دو صورت عدالت (واقعی یا توافقی)، بر قرار شده است.
 

آسیب شناسی عدالت در بعد فردی

منحصر کردن راه عدالت به تأمین حقوق (به معنای ذاتی و واقعی) با مشکلاتی همراه است که از آن جمله می توان به دشواری‌های تشخیص حقوق ذاتی طرفین اشاره کرد. هر نوع اختلافی در تشخیص حقوق خود و دیگران ممکن است اجرای عدالت را مخدوش کند. اما تعمیم راه عدالت و امکان اجرای آن به مقررات متکی بر رضایت طرفین موجب می شود که هر چند تشخیص حقوق طرفین مورد اختلاف باشد، به دلیل توافق و رضای طرفین، عدالت قراردادی بین آن دو بر قرار شود. در حقیقت، موارد توافق و تراضی را باید حقوق اکتسابی خواند، در این صورت انحصار راه عدالت به تأمین حقوق امکان پذیر خواهد بود زیراکه بدین وسیله حق شامل حقوق اکتسابی هم خواهد شد.
 
نظم حقوقی در خصوص حقوق ذاتی و واقعی نیز هنگامی محقق خواهد شد که از سوی طرفین پذیرفته شده باشد. در این صورت می توان گفت که نظم حقوقی بر پایه حقوق پذیرفته شده است. و مورد توافق و تراضی امکان پذیر خواهد بود و عدالت نیز هر چند با مقوله‌هایی چون، حق، مصلحت و قانون در ارتباط است اما عنصر تعیین کننده در این میان، رضایت و توافق است، که می تواند هر نوع شبه و مناقشه را برطرف و اشکالات تحقق عدالت واقعی را پاسخ گوید.
 
١- رابطه حق و قانون
برخی در ارتباط بین قانون و حق معتقدند که حق، تابع قانون نیست، بلکه قانون باید تابع حق باشد. اعتقاد به این که هر قانون حق است، نوعی اشعریت در حوزه حقوق محسوب می شود باید دید مقتضای حق چیست؟ ممکن است حق بر خلاف قانون و در جهت خلاف آن باشد، مانند قوانین ظالمانه که حقوق فردی و اجتماعی را در جهت منافع فرد یا گروه خاصی پایمال می کند.

اما این نظریه، یک سفسطه است، زیرا منظور از قانون که گفته می شود مبین حق است، قانونی است که از راه قانونگذاری مشروع به تصویب رسیده باشد و چنین قانونی در ارتباط با حقوق ذاتی هر چه باشد، مورد رضایت همگان است و چنین قانونی به لحاظ رعایت رضایت عمومی، حق هم خواهد بود و چنین حقی اگر ذاتی نباشد، بدون تردید اکتسابی و توافقی محسوب می شود.
 
مشابه این نوع مغالطه را در ارتباط بین عدالت و حق و نیز بین عدالت و قانون هم می توان دید که برخی عدالت را در انحصار رعایت حق ذاتی شمرده، آن را با اجرای قانون متکی به حق قابل دسترسی دانسته اند. در حالی که با تعمیم حق به حق ذاتی و اکتسابی، می توان عدالت، قانون، حق، مصلحت و رضایت عمومی را متلازم تفسیر کرد.
 
۲- حدود حق انتخاب
به هر حال رعایت قانون از طرف نهادهای دولت از یک سو و عموم مردم از سوی دیگر راه تحقق عدالت را در جامعه هموار خواهد کرد و قرار داد اجتماعی و میثاق ملی نیز، قانون حاکم را معین می کند. اما نکته دقیق در این میان تعیین قلمروی صلاحیت رضایت آحاد ملت در شکل دادن به قرار داد اجتماعی و میثاق ملی است. آیا آزادی فرد در این راستا مطلق است یا محدود؟ و اگر محدود است، حد آن چیست؟
 
منبع: نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری، آیت الله عباسعلی عمید زنجانی و دکتر ابراهیم موسی‌زاده، صص262-258، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، تهران، چاپ اول، 1389
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تشکیل کارگروه مشترک سه قوه برای رفع موانع و جهش تولید
تشکیل کارگروه مشترک سه قوه برای رفع موانع و جهش تولید

تشکیل کارگروه مشترک سه قوه برای رفع موانع و جهش تولید

پشت پای ترامپ به #اعدام_نکنید
پشت پای ترامپ به #اعدام_نکنید

پشت پای ترامپ به #اعدام_نکنید

خصوصی‌سازی بدون زمینه‌سازی
خصوصی‌سازی بدون زمینه‌سازی

خصوصی‌سازی بدون زمینه‌سازی

ولادت امام هادی(ع)| بنی فاطمه: افتخار نوکری آبرومه ...
ولادت امام هادی(ع)| بنی فاطمه: افتخار نوکری آبرومه ...

ولادت امام هادی(ع)| بنی فاطمه: افتخار نوکری آبرومه ...

قربانیان خاموش؛ کودکانی که مورد ازار جنسی قرار گرفته اند
قربانیان خاموش؛ کودکانی که مورد ازار جنسی قرار گرفته اند

قربانیان خاموش؛ کودکانی که مورد ازار جنسی قرار گرفته اند

تأثیر زبان فارسی از قرآن کریم در چای و داستان مدرسه اسلامی هنر
تأثیر زبان فارسی از قرآن کریم در چای و داستان مدرسه اسلامی هنر

تأثیر زبان فارسی از قرآن کریم در چای و داستان مدرسه اسلامی هنر

گاهی اعتیاد والدین گریبان گیر فرزندان نیز میشود
گاهی اعتیاد والدین گریبان گیر فرزندان نیز میشود

گاهی اعتیاد والدین گریبان گیر فرزندان نیز میشود

بهترین خوراکیها برای تقویت روحیه
بهترین خوراکیها برای تقویت روحیه

بهترین خوراکیها برای تقویت روحیه

استرس زیاد در دوران بارداری و تاثیرش روی جنین
استرس زیاد در دوران بارداری و تاثیرش روی جنین

استرس زیاد در دوران بارداری و تاثیرش روی جنین

علائم افسردگی در جوانان و راهکارهایی برای درمان ان
علائم افسردگی در جوانان و راهکارهایی برای درمان ان

علائم افسردگی در جوانان و راهکارهایی برای درمان ان

قوانین عجیب در آمریکا برای جلوگیری از خانه‌دار شدن سیاه‌پوستان!
قوانین عجیب در آمریکا برای جلوگیری از خانه‌دار شدن سیاه‌پوستان!

قوانین عجیب در آمریکا برای جلوگیری از خانه‌دار شدن سیاه‌پوستان!

کرونا در ایران| فوت ۲۱۲ نفر در شبانه روز گذشته/۱۷۰ شهرستان کشور در وضعیت قرمز
کرونا در ایران| فوت ۲۱۲ نفر در شبانه روز گذشته/۱۷۰ شهرستان کشور در وضعیت قرمز

کرونا در ایران| فوت ۲۱۲ نفر در شبانه روز گذشته/۱۷۰ شهرستان کشور در وضعیت قرمز

پروتکل بهداشتی کنکور سراسری سال 99 ابلاغ شد
پروتکل بهداشتی کنکور سراسری سال 99 ابلاغ شد

پروتکل بهداشتی کنکور سراسری سال 99 ابلاغ شد

کارتون باب اسفنجی | یه حادثه برای من پیش اومده
کارتون باب اسفنجی | یه حادثه برای من پیش اومده

کارتون باب اسفنجی | یه حادثه برای من پیش اومده

ترفند | ساخت وسایل مصرفی از جا رختی
ترفند | ساخت وسایل مصرفی از جا رختی

ترفند | ساخت وسایل مصرفی از جا رختی

واکنش محمدحسین میثاقی به منتقدان برنامه فوتبال برتر
واکنش محمدحسین میثاقی به منتقدان برنامه فوتبال برتر

واکنش محمدحسین میثاقی به منتقدان برنامه فوتبال برتر

صف خرید ونزوئلایی‌ها مقابل فروشگاه ایرانی «مگاصیص» در کاراکاس
صف خرید ونزوئلایی‌ها مقابل فروشگاه ایرانی «مگاصیص» در کاراکاس

صف خرید ونزوئلایی‌ها مقابل فروشگاه ایرانی «مگاصیص» در کاراکاس

علت دشمنی با امامان معصوم چیست؟/ استاد جباری
علت دشمنی با امامان معصوم چیست؟/ استاد جباری

علت دشمنی با امامان معصوم چیست؟/ استاد جباری

خشونت کلامی فقط متلک انداختن پسرها تو خیابون نیست
خشونت کلامی فقط متلک انداختن پسرها تو خیابون نیست

خشونت کلامی فقط متلک انداختن پسرها تو خیابون نیست

توصیه های جدی برای قبل از پدر شدن
توصیه های جدی برای قبل از پدر شدن

توصیه های جدی برای قبل از پدر شدن

ابراهیم بن مالک اشتر بعد از مرگ مختار چه کرد؟/ استاد جباری
ابراهیم بن مالک اشتر بعد از مرگ مختار چه کرد؟/ استاد جباری

ابراهیم بن مالک اشتر بعد از مرگ مختار چه کرد؟/ استاد جباری