من نگویم که مرا از قفس آزاد کنید

یکی از اندیشمندان موفق دوران مشروطیت و به طور کلی عصر معاصر «ملک الشعرای بهار» است. «میرزا محمد تقی بهار» فرزند ملک الشعراء محمد کاظم صبوری، ملک الشعرای آستان قدس رضوی، در سال 1304 هجری قمری
سه‌شنبه، 4 تير 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
من نگویم که مرا از قفس آزاد کنید
من نگویم که مرا از قفس آزاد کنید

 

نویسنده: اکبر رضی زاده
منبع:راسخون



 

یکی از اندیشمندان موفق دوران مشروطیت و به طور کلی عصر معاصر «ملک الشعرای بهار» است.
«میرزا محمد تقی بهار» فرزند ملک الشعراء محمد کاظم صبوری، ملک الشعرای آستان قدس رضوی، در سال 1304 هجری قمری در شهر مشهد به دنیا آمد.
ادبیات فارسی را نزد پدر آموخت و از هفت سالگی سرودن شعر را آغاز کرد.
مدتها نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری و علی خان درگزی به تکمیل معلومات فارسی و عربی همت گماشت، و با ادبیات فارسی ارتباطی تنگاتنگ برقرار نمود.
در چهارده سالگی به اتفاق پدر در مجامع آزادیخواهان حاضر می شد و به خاطر انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود، به مشروطه خواهی و آزادی طلبی دل بست. از اشعار معروف او که باعث اشتهار وی شد شعر «مرغ گرفتار» بود:

«من نگویم که مرا از قفس آزاد کنید
قفسم برده به باغی و دلم شاد کنید

فصل گل می گذرد هم نفسان بهر خدا
بنشینید به باغی و مرا یاد کنید

یاد از این مرغ گرفتار کنید ای مرغان
چون تماشای گل و لاله و شمشاد کنید...»

بعد از مرگ پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، لقب ملک الشعرایی از پدر به پسر رسید، درحالی که در این زمان فقط هیجده سال داشت.
بهار در بیست سالگی به جمع مشروطه خواهان خراسان پیوست و افکار آزادیخواهانه ی خود را از طریق روزنامه های محلی خراسان منتشر کرد.
در دوره ی استبداد صغیر روزنامه «خراسان» و پس از آن در سال 1328 روزنامه «نوبهار» را در مشهد مقدس منتشر کرد. سیاست ضد روسی این نشریات باعث شد که یک سال پس از انتشار توقیف شوند. زیرا عوامل روس، خصوصاً حزب توده اهداف آزادیخواهانه ی ملک الشعرا را بر نمی تافتند. اما بهار از پای ننشست و روزنامه «تازه بهار» را راه اندازی کرد. که متأسفانه آن هم دیری نپایید و به چنگال توقیف، گرفتار شد. و باعث گردید بهار از موطن خود به تهران تبعید شود.
بهار در سن سی سالگی از سوی مردم خراسان به نمایندگی مجلس شورای ملی برگزیده شد. در آنجا و در سایر محافل سیاسی و اجتماعی برای اعاده ی آزادی، عدالت اجتماعی و تجدد، شروع به فعالیت کرد و از طریق روزنامه نگاری با آراء و افکار جدید جهان آشنا شد و استعداد شگرفش در زمینه ی شعر و شاعری در همین دوران به اوج خود رسید.

«...هر که دارد ز شما مرغ اسیری به قفس
برده در باغ به یاد مَنَش آزاد کنید

آشیان من بی چاره اگر سوخت چه باک!
فکر ویران شدن خانه ی صیّاد کنید

بیستون بر سر راه است مباد از شیرین!
خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید...»

پس از شهریور 1320 که برای مدت کوتاهی زمینه ی فعالیت های سیاسی آماده شد، ملک الشعراء بار دیگر وارد عرصه ی سیاست و روزنامه نگاری شد و قلم به دست گرفت و تا لحظه ی مرگ، دقیقه ای از مبارزه با استبداد و ظلم و جهل و فساد دست برنداشت و پیوسته غزالسرای صلح و آزادی بود.
این شاعر آزاده در اردیبهشت ماه سال 1330 خورشیدی در اثر بیماری، چشم از جهان فانی بربست و به دیدار محبوب شتافت.
بهار مسلماً یکی از برجسته ترین و دقیق ترین محققین ادب فارسی است. آثار قلمی او عبارتند از: « تاریخ احزاب سیاسی- سبک شناسی یا تاریخ تطور نثر فارسی (در سه جلد) - تاریخ تطور نظم فارسی- مجموعه بهار و ادب فارسی (شامل نوشتار و مقاله های پراکنده) - تصحیح تاریخ بلعمی- تصحیح تاریخ سیستان - تصحیح مجمل التواریخ والقصص- تصحیح جوامع الحکایات عوفی- دیوان اشعار ( در دو جلد) و ... .
متأسفانه بهار در زمان حیات موفق به دیدن کتاب دیوان اشعارش نشد، زیرا این کتاب چند سال پس از مرگش در تهران منتشر شد. در این کتاب انواع قصیده، غزل، مثنوی، ترجیع بند، مسمط، ترکیب بند، مستزاد، تصنیف و امثال آنها وجود دارد که همگی دارای ساختاری قوی و آمیخته با مضامین سیاسی و اجتماعی و اخلاقی هستند.
در میان اشعار ملک الشعرای بهار، شعرهای فراوانی به مناسبت های مختلف مذهبی و آئینی نیز دیده می شود.
هرچند که تصنیف زیبای «مرغ سحر» ملک الشعراء، شهرت فراوانی برای وی ایجاد کرد. اما با بیان چند بیت آخر قصیده «مرغ گرفتار» که ابیات اولیه اش را از نظر گذراندید، این مقال را به انتها می رسانیم:

«...جور و بی داد کند عمر جوانان کوتاه
ای بزرگان وطن، بهر خدا داد کنید

گر شد از جور شما خانه ی موری ویران
خانه ی خویش مُحال است که آباد کنید

کُنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم «بهار»
شُکر آزادی و آن گنج خداداد کنید»


/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم