بر سر آنــم که که گــر ز دست بر آید *** دست به کاری زنـم که غصّه سر آید
خلـوت دل نیست جای صحبت اضداد *** دلــو چـو بیرون رود فرشته درآید
صحبت حُکّام، ظلمت شب یلداست *** نور ز خوشیدی جوی بو که بر آید
بر در اربـــاب بی مــــرّوت دنیــــا *** چند نشینی که خواجه کی به در آید
ترک گــــدایی مکن که گنج بیابی *** از نـــظر رهــروی که درگذر آید
صالح و طالح، متاع خویش نمودند *** تا که قبول افتد و که در نظر آید
بلبل عاشق تو عمر خواه که آخر *** باغ شود سبز و شاخ به بر آید
غفلت حافظ درین سراچه عجب نیست *** هر که به میـــخانه رفت بی خبر آید
.jpg "بر سر آنم که که گر ز دست بر آید")
تفسیر عرفانی
1.تصمیم دارم چنانچه مقدور باشد، دست به کاری بزنم که غم و غصّه ام به پایان برسد.
2.خلوتگاه دل عاشق، جای اندیشه ی این جهان و هر آنچه در آن است، نیست.دل زمانی پاک و روشن می شود و ذکر حق در آن راه می یابد و جایگاه فرشته می شود که دیو اندیشه های مادی و این جهانی و پلیدی ها از دل بیرون رفته باشد.
3.همنشینی و مصاحبت با فرمانروایان و صاحبان قدرت چون تاریکی شب یلدا ظلمانی است.از خورشید حقیقت روشنی بطلب؛ زیرا امید است که طلوع کند.
4.ای انسان!تا کی می خواهی بر درگاه سلاطین و دنیاداران ناجوانمرد بنشینی، به این امید که ارباب از بارگاه خود بیرون بیاید و در حق تو لطف و بخششی بنماید؟ از آنها بیهوده انتظار داری که به یاری تو بیایند.
.jpg "بر سر آنم که که گر ز دست بر آید")
5.درویشی و گدایی را ترک مکن، چه بسا صاحبدلی که او را باید جُست، در گذرگاهی با تو روبرو شود و از آنچه که او به تو می دهد -که آن ارشاد و هدایت است -به گنجینه ی عشق و معرفت برسی.
6.سرانجام انسان درستکار و انسان بدکار، کالای خود را در پیشگاه خداوند عرضه می کنند تا ببینیم در بارگاه الهی، عمل کدام یک مورد قبول و عنایت حق قرار می گیرد و چه کسی سر بلند بیرون می آید؟ شاید انسان درستکار به سبب ایمان ریاکارانه اش از درگاه حق رانده شود توبه ی انسان تبهکار و فاسق نزد خدا پذیرفته شود و بخشوده گردد.
7.ای بلبل عاشق!از خدا عمر طولانی طلب کن و آرزو کن که فرصتی در پیش باشد تا صبر کنی؛ زیرا سرانجام باغ و بوستان سرسبز و گل شکوفا می شود و تو هم ساخه ی گل را در آغوش گرفته و آواز عاشقانه سر می دهی.
8.اگر حافظ در سراچه ی این دنیای کوچک غفلت کند و بی خبر بماند، شگفت آور نیست؛ چراکه سرشت دنیا غفلت آمیز است، همچنانکه میخانه نیز هوشیاری را می برد و مستی و بی خبری را به ارمغان می آورد.
.jpg "بر سر آنم که که گر ز دست بر آید")
تفسیری دیگر
به لذت ها و شادی های دوروزه دنیا دل نبندید که این جهان و همه خوشی های آن فانی است. اگر قصد رسیدن به آرزوهای خود را دارید باید با اراده و عزم راسخ بلند شده و تمام تلاش خود را به کار گیرید.
توکل به خداوند و مدد جویی از او باعث آرامش دل می شود. از خداوند غافل نشوید تا همیشه در راه درست قدم بردارید و موفق باشید. غرور و خودخواهی را قربانی کنید و نذر خود را ادا نمایید.
