جمهوري خواهي مدني

 civic republicanism
اصطلاحي است با قدمت طولاني براي مجموعه اي از تفكرات سياسي. اين اصطلاح اشاره به سنتي مردم سالارانه و مشاركت جويانه دارد و طيف وسيعي از متفكران از ارسطو، سيسرو و ماكياولي گرفته تا روسو، وُلستونكرافت و جيمز مَديسون الهام بخش آن بوده اند. از منظر اين نويسندگان، جمهوري خواهي مدني متضمن تصديق وابستگي متقابل و ضروري انسان هاست. همچنين، برداشت اين نگرش از آزادي در مقايسه با برداشت ليبرال ها از آزادي كه بر فقدان محدوديت هاي خارجي تأكيد مي ورزد از غناي بيشتري برخوردار است. اگر زندگي هاي ما بالضروره به يكديگر وابسته باشند، در مواجهه با آسيب پذيري هاي متقابل، ما سرنوشت مشتركي خواهيم داشت. مشاركت سياسي كليد تعيين اين سرنوشت مشترك و حتي تضمين آزادي معنادار است.
بدين ترتيب، جمهوري خواهي مدني با تمركز بر خير مشترك و مشاركت سياسي در برابر ليبرال هايي قرار مي گيرد كه بر منافع و حقوق فردي تأكيد مي ورزند. در اين زمينه، جمهوري خواهي مدني مشابه جامعه گرايي است، هرچند تفاوت هايي هم ميان آنها وجود دارد. در حالي كه جامعه گرايان متمايل به ارزش هاي اجتماعيِ از پيش موجود هستند، جمهوري خواهان مدني بيشتر مايل اند كه ارزش ها از طريق يك فرآيند مشورتي ايجاد شوند.
جمهوري خواهي مدني از نظر تاريخي بر ليبراليسم تقدم دارد، اما تجديد حيات خود را مديون زوال اختلاف ميان ليبراليسم و سوسياليسم است. نقد جمهوري خواهي مدني بر ليبراليسم به جاي آن كه در وهله ي نخست متوجه نابرابري هاي اقتصادي و استثمار باشد، در سطوح سياسي و فلسفي مطرح مي شود. هانا آرِنت و چارلز تيلور در شمار برجسته ترين هواخواهان جمهوري خواهي مدني و اين گونه انتقادات بر ليبراليسم هستند.
تأكيد بر مشاركت سياسي به يك تعبير وجه مميزه ي جمهوري خواهي مدني هست و به تعبيري ديگر نيست. از دل منازعه ي ليبرال ها و جامعه گرايان، ليبرال هايي برآمدند كه بر اهميت مشاركت به عنوان ابزاري جهت تضمين آزادي هاي فردي براي افرادي كه اهداف جداگانه ي خود را دنبال مي كنند تأكيد مي ورزند. اما اين نظر با ديدگاه منتسب به انسان گرايي مدني (‌civic humanism ) متفاوت است. انسان گرايي مدني مشاركت را به عنوان يك ارزش مستقل، جداي از آثارش، مهم مي شمارد.
منبع مقاله:
پايك، جان، (1391)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ي سياسي، مترجمان: سيد محمدعلي تقوي- محمدجواد رنجكش، تهران: نشر مركز، چاپ اول.