0
ویژه نامه ها
مولودی‌های ولادت امام رضا علیه السلام

مولودی‌های ولادت امام رضا علیه السلام

پنجشنبه، 20 تير 1398
پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

شنبه، 14 ارديبهشت 1398

رابطه افسردگی و رذائل اخلاقی (بخش دوم)

یکی از دغدغه های مهم روانشناسان و دیگر متخصصان حوزه بهداشت روانی، دستیابی به علل و عوامل مشکلات روانی است. هر کدام از آن ها با توجه به رویکرد خود به علت یابی مشکلات روانی می پردازند. یکی از مشکلات بسیار شایع در این زمینه، افسردگی است که طبیعتاً از این قاعده مستثنی نیست. در بخش اول این مقاله مقدماتی را در مورد ارتباط افسردگی و رذائل اخلاقی ذکر کردیم. در این بخش به برخی رذائل مرتبط با افسردگی اشاره خواهیم کرد.
رابطه افسردگی و رذائل اخلاقی (بخش دوم)

بررسی ارتباط میان رذائل اخلاقی و افسردگی

ریشه بسیارى از رنج ‌هاى روحى را باید در رذایل‌ اخلاقى جست. براى مثال، فرد حسود طبق فرموده امیرالمؤمنین علیه السلام روح خود را به بند کشیده و بدیهى است که فرد اسیر از لذت‌هاى بى‌شمارى محروم است.(علیزاده، 1389)
در اثناى سال‌هاى 1987 و 1989 یک گروه پژوهشى رابطه بین استفاده از دین (به عنوان رفتار مقابله‌ کننده) و افسردگى‌ را در یک نمونه تقریباً 1000 نفرى از بیمارانِ بستریشده، مورد بررسى قرار داد. این بیماران پس از آن براى خدمات پزشکى در بیمارستانى در دارام (واقع در شمال کارولینا) پذیرش شدند. درجه افسردگى‌ به طرق مختلف اندازه‌ گیرى شد.
آنگاه مردمی که از دین به ‌عنوان یک رفتار مقابله‌اى استفاده کردند، با آنها که مى‌گفتند از راه‌هاى دیگر به مقابله برخاستند (مانند خود را مشغول داشتن، ملاقات دوستان و بستگان و ...)، مقایسه شدند. بیمارانیکه وابستگى عمیقى نسبت به عقیده دینیشان داشتند، به‌طور قابل ملاحظه‌اى کمتر از آنهایی که چنین نبودند، افسرده بودند. سپس وضعیت 202 بیمار در مدت میانگین شش‌ماه بعد از ترخیص از بیمارستان، پى‌گیرى شد .... میزان وابستگى بیماران به ایمان دینى تنها عاملى بود که به‌طور چشمگیرى سلامت روان بهترى را براى شش‌ماه آینده پیش‌بینى مى‌کرد.(علیزاده، 1389)
از آنجا که رذائل اخلاقی در نتیجه ی ترک دین حاصل می شود، می توان با در نظر گرفتن این تحقیقات به رابطه ی رذائل اخلاقی با افسردگی و دیگر ناراحتی های روانی پی برد.
 

برخی رذایل اخلاقی مرتبط با افسردگی

1.کمالگرایی، انتظارات غیر واقع بینانه و آرزوهای طولانی

افراد مستعد افسردگى غالبا هدف‌هاى انعطاف ‌ناپذیر و کمال‌گرایانه ‌اى براى خود تـعیین میکنند که رسیدن به آنها غیرممکن است.(کری، 1394) گاهى‌ انسان‌ در‌ عالم خیال خود آرزوهاى بـلند پروازانه ‌اى دارد و چون اکثر اوقات این خـواسته ‌ها برآورده نمی ‌شود دچار یأس و سرخوردگى و افسردگى مىگردد.(لیاقتدار، 1386) اصولاً اگر آرزوها و اهداف با توانایى ‌ها و امکانات هماهنگ باشد‌ موجب‌ حرکت‌، تحول و تکامل است؛ ولى از آن‌رو که بیشتر آرزوهاى بشر، دنیوى‌ و دست‌ نیافتنى‌ است و هیچ‌گونه سازگارى با تـوانایى ‌ها و امکانات او ندارد منجر به شکست‌ هاى پیاپى و یأس و درماندگى او مى‌ گردد‌. (ابراهیمی فر، 1385)‌ امام‌ سجاد علیه‌ السلام آرزوى دراز را مذموم و موجب لهو و بیهودگى عمر مى‌ دانند و خطاب به‌ پروردگار‌ عرضه‌ مى ‌دارند: «مولاى من! از تو درخواست مى‌ کنم، درخواست کسى که به سبب آمـال و آرزوهـاى‌ دور‌ و درازش‌، عمرش به لهو و بیهودگى گذشته...»[1] در جاى دیگر نیز این‌گونه از خدا درخواست‌ مى‌کنند‌: «... و طول امل و آرزوهاى دنیاى فانى را از ما دور ساز و با عمل صالح‌ و خالص‌، رشته‌ آمال و آرزوهاى ما را کوتاه کن... و مـا را از غـرور آن آرزوى دراز محفوظ‌ بدار‌ و ما را از شر آن در امان دار... .»[2]
حضرت امیر علیه السلام می فرمایند:
مَنْ کَثُرَ مُنَاهُ قَلَّ رِضَاهُ[3]  (هر کس آرزوهایش زیاد شود، رضایت او کم می شود.)
 

2. شهوترانی و دنباله روی از هواهای نفسانی

رسیدن‌ به رشد و کمال انسانیت، مرهون جلوگیرى نفس از شهوات و لذات است و کسانى که از شهوات‌ پیروى‌ مى‌ کنند، از رشد و هدایت باز مانده و چشمانشان از دیدن طریق حـق کور‌ مـى ‌گردد‌.(خمینی، 1391)‌ دنباله ‌روى از هواهاى نفسانى یکى از مهم‌ترین عوامل ایجاد کننده افسردگى در دیدگاه اسلامى است. بسیارى‌ از‌ روان‌شناسان‌ نیز کنترل خود و جلوگیرى از رفتارهاى تکانشى را براى سلامتى مفید دانسته ‌اند‌.(فقیهی و همکاران، 1386)‌ اقدامى که براساس تمایل شدید و افراطى و بدون هـدایت عـقل و دین انـجام پذیرد، به سرزنش عقل و وجدان‌، احـساس‌ گـناه، احـساس بى‌ ارزشى و ناامیدى و در نهایت، افسردگى مى ‌انجامد.(فقیهی و مطهری طشی1383) از این‌روست که پیامبر فرمودند: «بـسا‌ خـواهشی‌ که‌ لذتی‌ محدود‌ دارد‌ باعث انـدوهگینی طـولانی گردد.» (مجلسی، 1386)
 

3.کوتاهی در انجام وظایف (اهمال کاری)

کوتاهی فرد در فعالیت‌ها موجب آن می‌شود که بـه اهدافش نرسد و آرزوهایش‌ مـحقق‌ نـگردد و برای کوتاهی در انجام تکالیف افسوس بخورد و نسبت به عوارض‌ آن‌ نگران‌ شود و حتی احساس ناتوانی و بی‌لیاقتی نماید و اندوه و ناامیدی او را‌ فرا‌ گیرد. امام علی علیه‌ السلام در جمله کوتاهی به این تأثیرات اشاره مـی‌کند و می‌فرماید:‌ «هر‌ که در انجام تکالیف و فعالیت‌های خویش کوتاهی کند، به اندوهگینی و افسردگی گرفتار می‌شود.»(مجلسی، 1386) 
لازم‌ به توجه است که گرچه سستی در انجام تکالیف، خود، از عوارض‌ افسردگی‌ است‌ و فرد افسرده در فعالیت‌های خویش کـوتاهی مـی‌کند، ولی باید دانست که این دو تأثیر‌ متقابل‌ دارند‌ و در حدیث مزبور به یکی از دو تأثیر پرداخته و کوتاهی‌ در‌ عمل را عامل افسردگی مطرح ساخته است. (فقیهی و مطهری تشی، 1383)
 

4. نا امیدی

ناامیدى یکى از مهم‌ترین عوامل‌ شناختى‌ افسردگى‌ اسـت. در اصـطلاح‌ روانـ‌شناسى‌ تفکر امیدوارانه مجموعه‌اى شناختى‌ مبتنى‌ بر احساس موفقیت است که پیامد اصـلى مـعنى ‌دارى زندگى مى‌ باشد. در بینش اسلامى‌، امید‌ یا رجا عبارت است از احساس راحتى‌ قلب‌ در نتیجه‌ انتظار‌ تحقق‌ امرى که محبوب و خـوشایند‌ اسـت. در قـرآن و روایات، امید به رحمت خداوند و سرانجام نیکو، از جهات مختلف مورد تأکید‌ و ترغیب‌ واقـع شـده اسـت. (دیلمی و آذربایجانی، 1385) امیدوارى موجب‌ تداوم‌ حرکت‌ و فعالیت‌ شده‌ و از این‌رو، هرگز‌ روحیه‌ افسردگى و پوچى بر فرد امـیدوار مـسلط نـخواهد شد. در نگرش اسلامى، انسان همواره امید بازسازى و بهسازى‌ خود‌ را‌ دارد و هرگز تن به پوچى و بـیهودگى نـداده‌ و در‌ اثر‌ بروز‌ مشکلات‌ و ناکامى‌ ها‌ زود احساس شکست و خودباختگى نمى ‌کند(لیاقتدار، 1386). در بینش اسلامى، کسى که اعتقاد دارد کارگـردان جـهان هـستى، خداى قائم به قسطى است که بر محور قسط و عدل جهان‌ را اداره مى‌کند و سراسر کار او حکمت اسـت، خـود را به او مى ‌سپارد و آن‌گاه به طمأنینه و آرامش درونى مى ‌رسد.(جوادی آملی، 1388)

ادامه دارد...
سید مصطفی سید آقامیری

[1] صحیفه سجادیه دعای 52.
[2] صحیفه سجادیه دعای 40.
[3] غرر الحکم، ح 7304.

منابع
 
ابراهیمی فر، علی اصغر، بررسی نظام تربیتی صحیفه سجادیه، تهران: دفتر عقل، 1385.
آذربایجانی، مسعود و دیلمی، احمد، اخلاق اسلامی، قم: نشر معارف، .1385
جوادی آملی، عبدالله، دنیاشناسی و دنیاگرایی در نهج البلاغه، قم: اسراء، 1388 .
خمینی روح الله شرح حدیث جنود عقل و جهل، قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)،1391.
علیزاده، مهدى، اخلاق اسلامى مبانى و مفاهیم، قم: دفتر نشر معارف، 1389.
فقیهی، علی نقی ، ایدرم، حسن، بهداشت و سلامت روان در آینه علم و دین، قم: حیات سبز، 1383.
فقیهی،علی نقی؛ غباری بناب،باقر؛ قاسمی پور،ید الله؛ مقایسه الگوی چند وجهی اسلامی با مدل شناختی بک در درمان افسردگی، مجله مطالعات اسلام و روان شناسی » پاییز و زمستان 1386 - شماره 1 (ازص 69 تا 86).
فقیهی،علی نقی؛ مطهری طشی،جمشید؛ افسردگی؛ رویکرد اسلامی در سبب شناسی و فرآیند درمان، مجله معرفت، آذر 1383 - شماره 84 ( ازص 48 تا 60).
کری، جرالد، زهراکار، کیانوش(مترجم)، نظریه و کاربست مشاوره گروهی تهران: ویرایش ، 1394.
لیاقتدار، محمد جواد، پارسا نژاد، کوروش(ویراستار)، تعلیم و تربیت از دیدگاه امام سجاد (ع) بررسی اجمالی نکات تربیتی دعای مکارم الاخلاق، قم: دفتر نشر معارف، 1386.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار ، قم: اسلامیه، 1386.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
شنبه، 24 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 378
موارد بیشتر برای شما
چگونه دو نیمکره مغز را فعال کنیم؟ (بخش دوم)
چگونه دو نیمکره مغز را فعال کنیم؟ (بخش دوم)

چگونه دو نیمکره مغز را فعال کنیم؟ (بخش دوم)

آسیب های استفاده از اینترنت (بخش اول)
آسیب های استفاده از اینترنت (بخش اول)

آسیب های استفاده از اینترنت (بخش اول)

احیاء مذهبی در شرق آسیا
احیاء مذهبی در شرق آسیا

احیاء مذهبی در شرق آسیا

استخوان درد چه علائمی دارد و روش درمان آن چیست؟
استخوان درد چه علائمی دارد و روش درمان آن چیست؟

استخوان درد چه علائمی دارد و روش درمان آن چیست؟

دینگ دینگ، زنگ تفریح

دینگ دینگ، زنگ تفریح

مثل گیلاس
مثل گیلاس

مثل گیلاس

نشانه های یک مهد کودک نامناسب (بخش اول)
نشانه های یک مهد کودک نامناسب (بخش اول)

نشانه های یک مهد کودک نامناسب (بخش اول)

اینترنت و دنیای نوجوانی (بخش دوم)
اینترنت و دنیای نوجوانی (بخش دوم)

اینترنت و دنیای نوجوانی (بخش دوم)

فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش دوم)
فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش دوم)

فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش دوم)

آلرژی مرغ چه علائمی دارد؟
آلرژی مرغ چه علائمی دارد؟

آلرژی مرغ چه علائمی دارد؟

فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش اول)
فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش اول)

فواید سیب زرد برای سلامتی (بخش اول)

نحوه شیردهی به نوزاد در طول شب
نحوه شیردهی به نوزاد در طول شب

نحوه شیردهی به نوزاد در طول شب

نکاتی پیرامون شیردهی بعد از سزارین
نکاتی پیرامون شیردهی بعد از سزارین

نکاتی پیرامون شیردهی بعد از سزارین

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش سوم)

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش سوم)

علت انجام اکو قلب جنین چیست؟
علت انجام اکو قلب جنین چیست؟

علت انجام اکو قلب جنین چیست؟

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش دوم)
راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش دوم)

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش دوم)

تست آمنیوسنتز چگونه و به چه علت انجام می شود؟
تست آمنیوسنتز چگونه و به چه علت انجام می شود؟

تست آمنیوسنتز چگونه و به چه علت انجام می شود؟

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش اول)
راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش اول)

راهکارهای خانگی برای درمان ورم لثه (بخش اول)

همه چیز درباره جدا شدن زودرس جفت از رحم

همه چیز درباره جدا شدن زودرس جفت از رحم

7 روش برای تقویت حافظه
7 روش برای تقویت حافظه

7 روش برای تقویت حافظه

هر آنچه باید درباره خون بند ناف بدانید
هر آنچه باید درباره خون بند ناف بدانید

هر آنچه باید درباره خون بند ناف بدانید