رشد نوجوان

بر اساس نظریه ژان پیاژه، عملیات صوری در دوران نوجوانی اتفاق می افتد. 
 

سازگاری یک فرایند است نه حالت نهایی. ما در حالی که رشد می کنیم، همواره با چالش هایی روبرو می شویم و رشد یک فرایند دایمی است. اکنون در چه مرحله ای از رشد قرار دارید؟ با چه مسایل سازگاری روبرو هستید؟ آیا مشغول برنامه ریزی برای شغل هستید و به ازدواج و خانواده فکر می کنید؟ آیا قبلا شغل خودتان را تعیین کرده اید؟
 
افراد طولانی تر از قبل عمر می کنند و بیشتر از گذشته آزادند تا تصمیم بگیرند چگونه زندگی خود را اداره کنند. این فصل شما را ترغیب می کند تا برای باقی عمر خود آماده شوید. اجازه دهید این فصل را با بررسی کردن چالش های نوجوانی و بزرگسالی آغاز کنیم. بعد، تجربه انسان در سال های جوانی، میانسالی، و اواخر بزرگسالی را بررسی خواهیم کرد. خواهیم دید که هر مرحله رشد، ما را برای سازگار شدن به چالش می طلبد، اما فرصت هایی را نیز برای رشد شخصی و خشنودی تأمین می کند.

نوجوانی زمان انتقال از کودکی به بزرگسالی است و با بلوغ آغاز شده و به اوایل بزرگسالی ختم می شود. با اینکه ممکن است نوجوانان از لحاظ جسمانی به اندازه والدین خود بزرگ باشند و بتوانند تولید مثل کنند اما معمولا با آنها به صورت کاملا متفاوت با بزرگسالان رفتار می شود. امکان دارد که آنها تا ۱۷ یا ۱۸ سالگی برای گواهینامه رانندگی واجد شرایط نباشند. آنها نمی توانند برخی فیلم ها را ببینند مگر اینکه با یک بزرگسال همراه باشند. به آنها اجازه داده نمی شود ساعات طولانی کار کنند و تا وقتی که به «سن رضایت» نرسیده باشند ممکن است ازدواج نکنند.

یکی از برجسته ترین رشدهای جسمانی نوجوانی جهش رشد است. جهش رشد نوجوان به مدت دو تا سه سال ادامه می یابد و به الگوی پایدار رشد در قد و وزن ختم می شود. ظرف این چند سال، نوجوانان ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر رشد می کنند. اغلب پسرها بلندتر و سنگین تر از دخترها هستند.
 
در پسرها، وزن توده عضله به طور چشمگیری افزایش می یابد. عرض شانه ها و پیرامون سینه نیز افزایش می یابد. نوجوانان مقادیر زیادی غذا می خورند تا به جهش رشد خود سوخت برسانند. چشمگیرترین تغییرات در مدت نوجوانی، در دوره ای از رشد که بلوغ نامیده می شود، روی می دهند.

بلوغ دوره ای از رشد است که طی آن بدن از لحاظ جنسی پخته می شود. بلوغ از شروع نوجوانی خبر می دهد. بلوغ با پدیدار شدن ویژگی های جنسی ثانوی مانند موی بدن، کلفت شدن صدا در مردان، و گرد شدن پستان ها و کفل ها در زنان آغاز می شود. بلوغ زمانی خاتمه می یابد که رشد استخوان متوقف شود که معمولا در حدود ۱۶ سالگی در دخترها و 5/17 سالگی در پسرها روی می دهد. در پایان بلوغ، مردان و زنان جوان قادر به تولید مثل می شوند. زمان بندی بلوغ و آشکار شدن تغییرات جسمانی که در مدت بلوغ روی می دهند، عمدتا توسط عوامل ژنتیکی کنترل می شوند.
 
در پسرها، هورمون های هیپوفیز بیضه ها را تحریک می کنند تا ترشح تستوسترون را افزایش دهند که این به نوبه خود باعث می شود تا آلت مردی و بیضه ها رشد کنند و به رشد موی بدن منجر می شود. پسرها در اوایل نوجوانی، اغلب نعوظ را تجربه می کنند و ممکن است شروع به انزال کنند. توانایی انزال کردن معمولا حداقل یک سال قبل از وجود اسپرم رسیده، واقع می شود. بنابراین انزال دلیل بر توانایی تولید مثل نیست.
 
در دخترها، تصور می شود که رسیدن وزن بدن به حدود ۴۵ کیلوگرم، آغازگر ترشحات هورمونی در مغز است که باعث می شود تخمدان ها میزان بالاتر هورمون جنسی زنانه استروژن را ترشح کنند. استروژن رشد بافت پستان و بافت حمایت کننده در کفل ها را تحریک می کند. بنابراین لگن عریض می شود و لمبرها را گرد می کند. مقادیر کم هورمون های جنسی مردانه به نام آندروژن، که تستوسترون را شامل می شود، همراه با استروژن، رشد موی زهار و زیر بغل را تحریک می کند. استروژن و آندروژن ها به رشد اندام های جنسی زن کمک می کنند. تولید استروژن در مدت بلوغ، چرخشی می شود و چرخه قاعدگی را تنظیم می کند.
 
شروع قاعدگی، یا نخستین قاعدگی، معمولا بین ۱۱ تا ۱۴ سالگی است. متوسط سن نخستین قاعدگی احتمالا در نتیجه بهبود تغذیه و مراقبت از سلامتی، چندین دهه است که کاهش یافته است. دخترها تا زمانی که تخمک گذاری را شروع کنند نمی توانند حامله شوند و تخمک گذاری می تواند دو سال بعد از نخستین قاعدگی روی دهد.

نوجوانان با مسایل به صورت بسیار متفاوت با کودکان دبستانی برخورد می کنند، کودک به واقعیت ها می چسبد، به واقعیت عینی. حدس زدن درباره امکانات انتزاعی بسیار دشوار است. نوجوانان از سوی دیگر، می توانند به مسایل انتزاعی و فرضی بپردازند. در این قسمت برخی از جنبه های رشد شناختی نوجوانان را با کمک گرفتن از خدمات دو نظریه پرداز بسیار بانفوذ، یعنی ژان پیاژه و لارنس کلبرگ بررسی می کنیم.

به عقیده روانشناس رشد ژان پیاژه، توانایی پرداختن به تفکر انتزاعی، یا آنچه که او عملیات فوری نامید، همان چیزی است که توانایی های شناختی کودکان و نوجوانان را متمایز می کند.. برای اغلب کودکان در جوامع غربی، مرحله عملیات صوری رشد شناختی، در اوایل نوجوانی شروع می شود - ۱۱ تا ۱۲ سالگی. با این حال، همه افراد در این زمان وارد این مرحله نمی شوند، و برخی افراد هرگز به آن نمی رسند.
 
تفکر عملیات صوری، توانایی طبقه بندی کردن، فرض کردن، و استدلال کردن و رسیدن به نتایج منطقی را شامل می شود. ویژگی های اصلی عبارتند از توانایی فکر کردن به افکار و اشیاء و طبقه بندی کردن افکار - نمادها، اظهارات، و نظریه ها، انعطاف پذیری و برگشت پذیری عملیاتی هنگامی که در مورد اظهارات و نظریه ها به کار برده می شوند، به نوجوانان امکان می دهند تا از قضایا به نتیجه گیری ها برسند و دوباره برگردند. متفکر عملیات صوری می تواند از استدلال قیاسی استفاده کند.
 

نویسنده: جفری نوید و اسپنسر راتوس

 
منبع: کتاب «بهداشت روانی»