تجدید روح ریاضی

جرونیمو کاردان از چهره های جذاب و تأثیر گذار عهد رنسانس است که کمتر از او یاد می شود. او در کتاب زندگی من (1)، اثری که با زندگی نامه چلینی (2)...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

پایان هولناک ریاضیدانان

سقراط: آیا ما بر آن ایم که همه چیزها و خلاصه آنچه « کل جهان» نامیده می شود، تحت فرمان تصادف خالی از عقل قرار دارد، یا، چنان که پیشینیان گفته...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

دست ریاضیات و آستین کلیسا

تاجری دنیا دیده از اهالی اسکندریه که در قرن ششم می زیست، چنین نوشت که زمین تخت است و بخش مسکون آن به شکل مستطیلی است که درازایش دو برابر پهنایش...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

مکانیک های نابغه

دیر هنگام است، و ستاره شناس در بلندای تنهایی خویش می پوید ظلمات را و می بیند از دور دست دنیاهایی را که به جزایر دورافتاده شکوهمند می مانند، ستاره...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

تولد روح ریاضی

حکایت کرده اند که طالس روزی حین گردش شامگاهی آن چنان غرق در نظاره ستارگان بود که در جوی آبی افتاد. زنی که با او بود زبان به تمسخر گشود که چگونه...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

اصول اقلیدس

در دوره ای نسبتاً کوتاه، اندیشمندان بزرگی چون طالس، فیثاغورس، ائودوکسوس، اقلیدس و آپولونیوس (1) حجم چشمگیری ریاضیات درجه اول پدید آوردند. شهرت...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

حساب سرانگشتی

گهواره نوع بشر و نیز فرهنگ غرب، خاور نزدیک است. هنگامی که ماجراجویان این زادگاه را ترک کردند تا دشت های اروپا را درنوردند، خویشاوندانشان همان...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

گوهر راستین عقلانیّت

ای پسران جنگ و تجارت، گام های گستاختان را پس بکشید. وگرنه پاهایتان میعادگاه الهگان را می آلاید! و شما نیز، ای شیاطین کلیسا و قانون با انگشت های...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

ریاضیات و جهان امروز ما

اکنون که همه این مطالعات به نقطه اتصال و ارتباط با یکدیگر می رسند و در پیوستگی متقابلشان مطمح نظر قرار می گیرند، به نظر من، در این صورت، و فقط...

سه‌شنبه، 19 شهريور 1392

در جستجوی دقّت منطقی

در حالی که اویلر و دیگر ریاضیدانان اروپای کنتینانتال همه‌ ی علاقه و تلاش خود را روی آنالیز متمرکز ساخته و در این زمینه، بدون آن که توجه چندانی...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

نمادگرایی منطقی در ریاضیّات

نیوتن و لایب نیتس را نمی توان نخستین کسانی به شمار آورد که در زمینه های مشتق گیری، انتگرال گیری و رابطه ی معکوس بین آن ها، و همچنین در زمینه...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

دو رقیب آشتی ناپذیر

نخست نیوتن، در فاصله ی سال های 1665 تا 1666، و پس از آن گوتفرید ویلهلم لایب نیتس، در فاصله ی سال های 1672 تا 1676، هر یک جداگانه و بدون آگاهی...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

انقلاب در ریاضیّات

بذر انقلاب ریاضیات، در واقع در دوره ی نوزایی ریاضیات افشانده شده بود. جر، که از کشورهای عربی (1) به اروپا راه یافته و پدیده ای به اندازه ی کافی...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

نوزایی ریاضیّات

از به هم آمیختن برایندهای کنش و واکنش های قرون وسطا با تازه ترین و کهن ترین اندیشه ها، ترکیبی شکل گرفت که با عنوان نوزایی ریاضیات (1) شناخته...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

حسابان مسیحی

تمدن رومی روی هم رفته چندان با ریاضیات سازگار نبود. در سده های دوازدهم و سیزدهم، اروپای لاتین به فراگیری ریاضیات کلاسیک روی آورد که از یونانی،...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

روش ارشمیدس

یونانیان قدیم با رهیافتی متفاوت به مجموع یابی (2) (= از به هم آوردن جزء ها به کل آن ها پی بردن) دست یافتند، شیوه ای که ابزاری کمکی و کارآمد شناخته...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

نخستین ریاضیدان ها

نخستین ریاضیدانان را عموماً از یونانی ها می دانند – نخستین به معنی مهم آن و گویای آن که آنان در بنیان گذاری و گسترش ریاضیات بر پایه ی اصل هایی...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

ریشه های باستانی حسابان

حسابان، به صورت رسمی، در سده ی هفدهم میلادی پا گرفته و به کار رفته است. اما مسئله هایی که خاستگاه و باعث رشد حسابان بوده اند به بیش از هفده سده...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

اصطلاح حسابان

در زبان انگلیسی، سه فعل با مصدرهای to calculate، to compute (=to count) و to reckon معنی هایی همسان دارند و هر سه، مفهومی مربوط به پردازش هایی...

دوشنبه، 18 شهريور 1392

حذف تدریجی نظریه ی هزینه های مقایسه ای (1)

تنها «انگاره» بازرگانی بین المللی را که تاریخ عقاید اقتصادی می شناسد، همان است که با نام «نظریه ی هزینه های مقایسه ای»(1) مشهور شده است. این...

دوشنبه، 18 شهريور 1392