نگاهی به شعر شهید بلخی

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی شاعر استاد و دانشمند و حکیم معروف عهد خود بوده است. گویا شغل کتاب فروشی داشت. ابوسلیمان منطقی در صون الحکمه‌ی خود نام او را آورده و کتاب تفضیل لذات النفس علی اللذات البدن
يکشنبه، 14 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به شعر شهید بلخی
 نگاهی به شعر شهید بلخی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی شاعر استاد و دانشمند و حکیم معروف عهد خود بوده است. گویا شغل کتاب فروشی داشت. ابوسلیمان منطقی در صون الحکمه‌ی خود نام او را آورده و کتاب تفضیل لذات النفس علی اللذات البدن را بدو نسبت داده و خلاصه‌ی نظر شهید را درباره موضوع لذت و تقسیم آن به لذات جسمانی و لذات نفسانی بیان کرده است. شهید در کتاب خود لذات جسمانی را فزونی جوی و ناپایدار و لذت های نفسانی را مقرون به فضیلت روحانی و پایدار شمرده است. ابن ندیم در الفهرست به او تألیف‌هایی را نسبت داده و برای او و محمدبن زکریای رازی مناظرات مکتوب و ردیه‌هایی را بر یکدیگر قائل شده است. ممکن است نظریه شهید درباره لذت نیز در حقیقت اظهار مخالفتی با رازی باشد که لذت را عبارت از «بازگشت جسم به حالت طبیعی» خود می‌دانست. شهید در خط نیز استاد بود چنان که فرخی در مدح ممدوح خود گفته است:

خط نویسد که بنشناسند از خط شهید ** شعر گوید که بنشناسند از شعر جریر

رودکی نیز او را بزرگ شمرده و در حساب خرد و دانش از هزاران تن بیش‌تر پنداشته و در مرثیه او گفته است:

از شمار دو چشم یک تن کم *** وز شمار خرد هزاران بیش

شهید در نزد ادیبان و عالمان زمان خود از افاضل عهد محسوب‌ می‌شد و شاعری یکی از چند فضیلت او بود. وی نصربن احمد سامانی و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی وزیر را مدح کرده است. وفاتش به سال 325 هـ اتفاق افتاد. شعرش فصیح و لطیف است خاصه غزل‌های دلاویز دارد. از نمونه اشعار اوست:

اگر غم را چو آتش دود بودی *** جهان تاریک بودی جاودانه
در این گیتی سراسر گر بگردی *** خردمندی نیابی شادمانه
دانش و خواسته است نرگس و گل *** که به یک جای نشکفند به هم
هرکه را دانش است، خواسته نیست*** و آن که را خواسته است دانش کم
مرا به جان تو سوگند و صعب سوگندی *** که هرگز از تو نگردم نه بشنوم پندی
دهند پندم و من هیچ پند نپذیرم *** که پند سود ندارد به جای سوگندی
شنیده‌ام که بهشت آن کسی تواند یافت *** که آرزو برساند به آرزومندی
هزار کبک ندارد دل یکی شاهین *** هزار بنده ندارد دل خداوندی
تو را اگر ملک چینیان بدیدی روی *** نماز بردی و دنیار بر پراگندی
تو را اگر ملک هندوان بدیدی موی *** سجود کردی و بتخانه‌هاش برکندی
به منجنیق عذاب اندرم چو ابراهیم *** به آتش حسراتم فگند خواهندی
تو را سلامت باد ای گل بهار و بهشت *** که سوی قبله رویت نماز خوانندی
منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم