نگاهی به شعر شهید بلخی

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی شاعر استاد و دانشمند و حکیم معروف عهد خود بوده است. گویا شغل کتاب فروشی داشت. ابوسلیمان منطقی در صون الحکمه‌ی خود نام او را آورده و کتاب تفضیل لذات النفس علی اللذات البدن
يکشنبه، 14 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به شعر شهید بلخی
 نگاهی به شعر شهید بلخی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی شاعر استاد و دانشمند و حکیم معروف عهد خود بوده است. گویا شغل کتاب فروشی داشت. ابوسلیمان منطقی در صون الحکمه‌ی خود نام او را آورده و کتاب تفضیل لذات النفس علی اللذات البدن را بدو نسبت داده و خلاصه‌ی نظر شهید را درباره موضوع لذت و تقسیم آن به لذات جسمانی و لذات نفسانی بیان کرده است. شهید در کتاب خود لذات جسمانی را فزونی جوی و ناپایدار و لذت های نفسانی را مقرون به فضیلت روحانی و پایدار شمرده است. ابن ندیم در الفهرست به او تألیف‌هایی را نسبت داده و برای او و محمدبن زکریای رازی مناظرات مکتوب و ردیه‌هایی را بر یکدیگر قائل شده است. ممکن است نظریه شهید درباره لذت نیز در حقیقت اظهار مخالفتی با رازی باشد که لذت را عبارت از «بازگشت جسم به حالت طبیعی» خود می‌دانست. شهید در خط نیز استاد بود چنان که فرخی در مدح ممدوح خود گفته است:

خط نویسد که بنشناسند از خط شهید ** شعر گوید که بنشناسند از شعر جریر

رودکی نیز او را بزرگ شمرده و در حساب خرد و دانش از هزاران تن بیش‌تر پنداشته و در مرثیه او گفته است:

از شمار دو چشم یک تن کم *** وز شمار خرد هزاران بیش

شهید در نزد ادیبان و عالمان زمان خود از افاضل عهد محسوب‌ می‌شد و شاعری یکی از چند فضیلت او بود. وی نصربن احمد سامانی و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی وزیر را مدح کرده است. وفاتش به سال 325 هـ اتفاق افتاد. شعرش فصیح و لطیف است خاصه غزل‌های دلاویز دارد. از نمونه اشعار اوست:

اگر غم را چو آتش دود بودی *** جهان تاریک بودی جاودانه
در این گیتی سراسر گر بگردی *** خردمندی نیابی شادمانه
دانش و خواسته است نرگس و گل *** که به یک جای نشکفند به هم
هرکه را دانش است، خواسته نیست*** و آن که را خواسته است دانش کم
مرا به جان تو سوگند و صعب سوگندی *** که هرگز از تو نگردم نه بشنوم پندی
دهند پندم و من هیچ پند نپذیرم *** که پند سود ندارد به جای سوگندی
شنیده‌ام که بهشت آن کسی تواند یافت *** که آرزو برساند به آرزومندی
هزار کبک ندارد دل یکی شاهین *** هزار بنده ندارد دل خداوندی
تو را اگر ملک چینیان بدیدی روی *** نماز بردی و دنیار بر پراگندی
تو را اگر ملک هندوان بدیدی موی *** سجود کردی و بتخانه‌هاش برکندی
به منجنیق عذاب اندرم چو ابراهیم *** به آتش حسراتم فگند خواهندی
تو را سلامت باد ای گل بهار و بهشت *** که سوی قبله رویت نماز خوانندی
منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم