نگاهی به شعر منجیک ترمذی

ابوالحسن علی بن محمد منجیک منسوب به ترمذ، شهری بر ساحل رود جیحون، از شاعران نام‌آور نیمه‌ی دوم قرن چهارم و مداح چغانیان بود و امیر ابویحیی طاهربن فضل و امیر ابوالمظفر احمد بن محمد چغانی را در شعر خود ستود. از
يکشنبه، 14 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به شعر منجیک ترمذی
 نگاهی به شعر منجیک ترمذی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

ابوالحسن علی بن محمد منجیک منسوب به ترمذ، شهری بر ساحل رود جیحون، از شاعران نام‌آور نیمه‌ی دوم قرن چهارم و مداح چغانیان بود و امیر ابویحیی طاهربن فضل و امیر ابوالمظفر احمد بن محمد چغانی را در شعر خود ستود. از این بیت سوزنی که گفته است:

من آن کسم که چو کردم به هجو گفتن رای *** هزار منجیک اندر برم ندارد پای

بر می آید که وی در هزل قوی دست بوده است، علی الخصوص که رضا قلی‌خان هدایت نیز درباره‌ی او نوشته است «کسی از تیر طعنش نرستی و از کمند هجوش نجستی». (1) محمد عوفی در لباب الالباب، (ج. 2، ص . 13) شعر او را دارای الفاظ خوب و معانی بکر و عبارات بلیغ و استعارات نادر توصیف کرده است و این توصیف عوفی به نظر استاد صفا مطابق واقع است. (2) این که ناصر خسرو قبادیانی در تبریز قطران را دیده بود که دیوان منجیک همی خواند حکایت از شهرت و معروفیت شعر او در حوالی قرن‌‎های پنجم و ششم در ایران دارد. نمونه‌ی اشعارش در مجموعه های شعر و نیز در کتاب‌های لغت و تذکره‌ها چون لباب الالباب، هفت اقلیم، ترجمان البلاغه، حدائق السحر، لغت فرس اسدی و غیره به طور پراگنده نقل شده است. از شعرهای اوست:

ای خوب‌تر ز پیکر دیبای ارمنی *** ای پاک‌تر ز قطره‌ی باران بهمنی
آن جا که موی تو همه برزن به زیر مُشک *** و آن جا که روی تو همه کشور به روشنی
اندر فرات غرقم تا دیده با من است *** واندر بهار حُسنم تا تو بَرِ منی
ار انگبین لبی سخن تلخ مر چراست *** ور یاسمین بری تو به دل چون که آهنی
منگر به ماه نورش تیره شود ز رشک *** مگذر به باغ سرو سهی پاک بشکنی
خرّم بهار خواند عاشق تو را که تو *** لاله رخ و بنفشه خط و یاسمن تنی
ما را جگر به تیغ فراق تو خسته گشت *** ای صبر بر فراق بتان نیک جوشنی
در باغ گل فرستد هر نیمه شب عبیر *** وز شاخ عندلیب بسازد همی صفیر
رخسار آن نگار به گل بر ستم کند *** و آن روی را نماز برد ماه مُستنیر
ای آفتاب چهره بت زاد سرو قد *** کز زلف مشک برای و ز نوکِ غمزه تیر
بنگاشته چنین نبود در بهار چین *** تمثال روی یوسف یعقوب بر حریر
از برگ لاله دو رخ داری فراز وی *** یک مشت حلقه‌ی زره از مشک و از عبیر
گویی که آزر از پی زهره نگار کرد *** سیمینش عارضین و بر او گیسوان چو قیر
گویی کمند رستم گشت آن کمند زلف *** کز بوستان گرفته گل سرخ را اسیر
گویی خدایش از می چون لعل آفرید *** یا دایگانش داده ز یاقوت سرخ شیر

پی‌نوشت‌ها:

1. مجمع الفصحا، ج. 1، ص. 506.
2. استاد صفا، تاریخ ادبیات ایران، ج. 1، ص . 424.

منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
play_arrow
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
play_arrow
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
play_arrow
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
play_arrow
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود