نگاهی به شعر منجیک ترمذی

ابوالحسن علی بن محمد منجیک منسوب به ترمذ، شهری بر ساحل رود جیحون، از شاعران نام‌آور نیمه‌ی دوم قرن چهارم و مداح چغانیان بود و امیر ابویحیی طاهربن فضل و امیر ابوالمظفر احمد بن محمد چغانی را در شعر خود ستود. از
يکشنبه، 14 تير 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی به شعر منجیک ترمذی
 نگاهی به شعر منجیک ترمذی

 

نویسنده: دکتر سیدمحمد ترابی




 

ابوالحسن علی بن محمد منجیک منسوب به ترمذ، شهری بر ساحل رود جیحون، از شاعران نام‌آور نیمه‌ی دوم قرن چهارم و مداح چغانیان بود و امیر ابویحیی طاهربن فضل و امیر ابوالمظفر احمد بن محمد چغانی را در شعر خود ستود. از این بیت سوزنی که گفته است:

من آن کسم که چو کردم به هجو گفتن رای *** هزار منجیک اندر برم ندارد پای

بر می آید که وی در هزل قوی دست بوده است، علی الخصوص که رضا قلی‌خان هدایت نیز درباره‌ی او نوشته است «کسی از تیر طعنش نرستی و از کمند هجوش نجستی». (1) محمد عوفی در لباب الالباب، (ج. 2، ص . 13) شعر او را دارای الفاظ خوب و معانی بکر و عبارات بلیغ و استعارات نادر توصیف کرده است و این توصیف عوفی به نظر استاد صفا مطابق واقع است. (2) این که ناصر خسرو قبادیانی در تبریز قطران را دیده بود که دیوان منجیک همی خواند حکایت از شهرت و معروفیت شعر او در حوالی قرن‌‎های پنجم و ششم در ایران دارد. نمونه‌ی اشعارش در مجموعه های شعر و نیز در کتاب‌های لغت و تذکره‌ها چون لباب الالباب، هفت اقلیم، ترجمان البلاغه، حدائق السحر، لغت فرس اسدی و غیره به طور پراگنده نقل شده است. از شعرهای اوست:

ای خوب‌تر ز پیکر دیبای ارمنی *** ای پاک‌تر ز قطره‌ی باران بهمنی
آن جا که موی تو همه برزن به زیر مُشک *** و آن جا که روی تو همه کشور به روشنی
اندر فرات غرقم تا دیده با من است *** واندر بهار حُسنم تا تو بَرِ منی
ار انگبین لبی سخن تلخ مر چراست *** ور یاسمین بری تو به دل چون که آهنی
منگر به ماه نورش تیره شود ز رشک *** مگذر به باغ سرو سهی پاک بشکنی
خرّم بهار خواند عاشق تو را که تو *** لاله رخ و بنفشه خط و یاسمن تنی
ما را جگر به تیغ فراق تو خسته گشت *** ای صبر بر فراق بتان نیک جوشنی
در باغ گل فرستد هر نیمه شب عبیر *** وز شاخ عندلیب بسازد همی صفیر
رخسار آن نگار به گل بر ستم کند *** و آن روی را نماز برد ماه مُستنیر
ای آفتاب چهره بت زاد سرو قد *** کز زلف مشک برای و ز نوکِ غمزه تیر
بنگاشته چنین نبود در بهار چین *** تمثال روی یوسف یعقوب بر حریر
از برگ لاله دو رخ داری فراز وی *** یک مشت حلقه‌ی زره از مشک و از عبیر
گویی که آزر از پی زهره نگار کرد *** سیمینش عارضین و بر او گیسوان چو قیر
گویی کمند رستم گشت آن کمند زلف *** کز بوستان گرفته گل سرخ را اسیر
گویی خدایش از می چون لعل آفرید *** یا دایگانش داده ز یاقوت سرخ شیر

پی‌نوشت‌ها:

1. مجمع الفصحا، ج. 1، ص. 506.
2. استاد صفا، تاریخ ادبیات ایران، ج. 1، ص . 424.

منبع مقاله :
ترابی، سیّدمحمد؛ (1392)، نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران (جلد اول) (از روزگار پیش از اسلام تا پایان قرن هشتم)، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
play_arrow
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
play_arrow
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
play_arrow
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
play_arrow
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
play_arrow
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
play_arrow
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
play_arrow
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
play_arrow
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
play_arrow
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
play_arrow
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
play_arrow
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
play_arrow
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
play_arrow
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا