شخصیت‌پردازی كافكا در داستان خواب

كافكا در بعضی از داستان‌هایش خود را با نوشته‌ها و شخصیت‌های داستانی یكسان می‌شمارد. این گرایش، به خلق تصاویری پیچیده و شخصیت‌هایی منجر می‌شود كه نیمه‌متن- نیمه‌انسانند. مسخ نمونه‌ای از این دست است كه در آن،
چهارشنبه، 15 مهر 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
شخصیت‌پردازی كافكا در داستان خواب
 شخصیت‌پردازی كافكا در داستان خواب

 

نویسنده: بهروز حاجی‌محمدی




 

كافكا در بعضی از داستان‌هایش خود را با نوشته‌ها و شخصیت‌های داستانی یكسان می‌شمارد. این گرایش، به خلق تصاویری پیچیده و شخصیت‌هایی منجر می‌شود كه نیمه‌متن- نیمه‌انسانند. مسخ نمونه‌ای از این دست است كه در آن، شخصیت اصلی به استعاره خود تغییر شكل داده است. داستان بسیار كوتاه «خواب» (1) نیز چنین است:
یوزف ك. خواب می‌دید:
روز آفتابی بود و ك. می‌خواست گشتی بزند. اما هنوز دو قدم برنداشته بود كه به گورستان رسید. اینجا راه‌هایی داشت پیچ در پیچ و مشكل، كه با مهارت تمام ساخته شده بودند، ولی او در یكی از آنها چنان لغزان پیش رفت انگار كه با توازنی یكدست بر آبی تند شناور است. از فاصله دور چشمش به پشته گوری افتاد كه تازه انباشته‌اش كرده بودند و قصد كرد كه كنارش بایستد. پشته تقریباً به وسوسه‌اش انداخته بود و او احساس كرد هر چه شتاب كند كم كرده است. اما گاهی پشته از چشمش دور می‌ماند، پرچم‌هایی كه پارچه‌هایشان پیچ و تاب می‌خوردند و محكم با هم برخورد می‌كردند جلو دیدش را می‌گرفتند؛ پرچم‌دارها را نمی‌شد دید، ولی وضع طوری بود انگار كه در آن جا غلغله‌ای برپاست.

در حالی كه نگاهش را هنوز به دور دوخته بود، ناگهان همان پشته را نزدیك خود در كنار راه و حتی پشت سر خود دید. با عجله به داخل چمن‌ها پرید. چون ضمن پریدن، راه هنوز هم دیوانه‌وار حركت می كرد، او تعادلش را از دست داد و درست جلو گور، با زانو به زمین افتاد. دو مرد در آن طرف گور ایستاده بودند و بین خود سنگ گوری را در هوا نگه داشته بودند؛ هنوز ك. سر نرسیده بود كه آنها سنگ را به زمین زدند و سنگ، محكم و استوار ایستاد. بلافاصله، مرد سومی از میان بوته بیرون آمد و ك.فوراً تشخیص داد كه هنرمند است... .

توجه به این نكته ضروری است كه شخصیت اصلی در یك «روز آفتابی»، بی‌خبر از همه جا و به قصد گردش، با پای خود به سوی گور خود می‌رود و به عبارتی در مراسم تدفین خود شركت می‌كند. ورود به مخمصه و مصیبت، در لحظه‌ای كه تصور آن نمی‌رود، در برخی از داستان‌های كافكا، به ویژه در رمان محاكمه به خوبی مشهود است. در اینجا شخصیت داستان به سوی تقدیری گریزناپذیر و محتوم رانده می‌شود و «تعادلش را از دست» می‌دهد و «درست در جلو گور» (گور خود) به زمین می افتد. فرد سومی كه به دو گوركن می‌پیوندد، «هنرمند»ی است كه قصد دارد مشخصات شناسنامه‌ای متوفی را بر سنگ گور بنویسد. شخصیت اصلی به دست هنرمند و حركات دست او در هنگام نوشتن، نگاه می‌كند: «اینجا آرامگاه...» بلافاصله «صدای بی‌موقع ناقوسی كوچك از محراب گورستان» شنیده می شود. این صدا از آن رو بی‌هنگام است كه به دلیل اضطراب شخصیت اصلی، كار هنرمند را در نوشتن سنگ قبر اندكی به تأخیر می‌اندازد. به همین دلیل با اشاره‌ی هنرمند، قطع می‌شود. نهایتاً متن به پایان می‌رسد:
به نظر می‌آمد كه همه چیز از پیش آماده شده است؛ فقط برای حفظ ظاهر بود كه از خاك قشر نازكی ساخته بودند؛ بلافاصله در زیر این قشر، سوراخی بزرگ با دیواره‌هایی پرشیب دهان باز كرد و ك. كه جریان ملایمی او را به پشت برگردانده بود، در آن فرو رفت. و در حالی كه در آن پایین، با سری كه به بالا خم شده بود، در عمق كاوش‌ناپذیر گور آرام می‌گرفت، اسم او، با نقش و نگارهایی بزرگ، به شتاب بر سطح سنگ دوید.
در داستان بسیار كوتاهِ «خواب»، با كا. مواجهیم؛ شخصیتی مبهم، و در همان حال آشنا كه در رمان محاكمه و قصر نیز حضور دارد. درونمایه‌ی یكسان محاكمه و «خواب»، حاكی از آن است كه گزینش نامی یكسان برای شخصیت‌های اصلی این دو اثر، كاملاً هدفمند بوده است: هیچ یك از آن دو نمی‌توانند از سرنوشت محتوم خود بگریزند. ظاهراً «همه چیز از پیش آماده شده است». كا. در داستان «خواب» به همان سرنوشتی دچار می‌شود كه همنامش در رمان محاكمه. فاجعه و سرنوشت محتوم نیز هنگامی به سراغشان می‌آید كه انتظارش را ندارند: در بستر راحت یك پانسیون (محاكمه)، و در روز آفتابی («خواب»). داستان كوتاه «خواب» را می‌توان كابوسی دانست كه سرنوشت محتوم كا. را در رمان محاكمه پیش‌بینی می‌كند؛ سرنوشتی كه در همان رمان، و در روایتِ «جلوی قانون» از زبان كشیش كلیسا پیش‌بینی می‌شود.

پی‌نوشت‌ :

1.A Dream در: پزشك دهكده، چند داستان كوچك.

منبع مقاله :
حاجی‌محمدی، بهروز، (1393)، شخصیت‌های اصلی در آثار كافكا، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم