آشنایی با سیف فرغانی

سیف الدین ابوالمحامد محمد فرغانی از شاعران عالیقدر نیمهٔ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است. وی بعد از خروج از زادگاه خود (فرغانه) مدتی در آذربایجان و بلاد روم و آسیای صغیر به سر برده است. به طوری که از آثار او استنباط می‌شود وی اهل تصوف و عرفان بوده و سالها به کسب کمالات معنوی و سیر و سیاحت پرداخته است.
پنجشنبه، 2 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آشنایی با سیف فرغانی

سیف فرغانی

سیف فرغانی در زمره قدیمی ترین سخنورانی است که در مرثیه شهیدان کربلا شعر گفته و خلق را به اقامه مراسم تعزیت کشته کربلا و گوهر مرتضی و فرزند رسول و زاری وندبه درین عزا دعوت کرده است.
 
در خانه‌ی دل عشق تو مجمع دارد                  و از دادن جان کار تو مقطع دارد
در شعر تخلص به تو کردم که وجود               نظمی است که از روی تو مطلع دارد
 
ای من همه بد کرده و دیده ز تو نیک              بد گفته همه عمر و شنیده ز تو نیک
حد بدی و غایت نیکی این است           کز من به تو بد به من رسیده ز تو نیک
 
بر کرده‌ی خویشتن چو بگمارم چشم                بر هم زدن از ترس نمی‌یارم چشم
ای دیده‌ی شوخ، بین که من چندین سال            بد کردم و نیکی از تو می‌دارم چشم!

ای نور تو آمده نقاب رخ تو                خورشید زکاتی ز نصاب رخ تو
هر دل که هوای تو برو سایه فگند                 در ذره ببیند آفتاب رخ تو

ای سوخته شمع مه ز تاب رویت                   و ز خط تو افزون شده آب رویت
این طرفه که دل گرم نشد با تو مرا                 جز وقت زوال آفتاب رویت

هر بوسه کز آن تنگ دهان می‌خواهی             عمری است که از معدن جان می‌خواهی
در ظلمت خط او نگر زیر لبش           از آب حیوة اگر نشان می‌خواهی

خط تو که ننوشت کسی ز آن سان خوش                    چون شمع وصال در شب هجران خوش
آورد به بنده شاهدی خوش گرچه                   شاهد که خط آرد نبود چندان خوش

گر ز آن توام هر دو جهانم بستان                   با کی نبود، سود و زیانم بستان
بازآی به پرسش و ببین چشم ترم                   لب بر لب خشکم نه و جانم بستان

عشقت که به دل گرفته‌ام چون جانش               در دست و به صبر می‌کنم درمانش
وز غایت عزت که خیالت دارد            در خانه‌ی چشم کرده‌ام پنهانش

در دیدن این مدینه‌ی زمزم آب             از مکه اگر سعی کنی هست صواب
زیرا که درو مقام دارد امروز              رکنی که ازو کعبه‌ی دلهاست خراب

دل را چو به عشق تو سپردم چه کنم؟              دل دادم و اندوه تو بردم چه کنم؟
من زنده به عشق توام ای دوست ولیک            از آرزوی روی تو مردم، چه کنم؟

ای کرده غم عشق تو غمخواری دل                درد تو شده شفای بیماری دل
رویت که به خواب در ندیده‌ست کسش             دیده نشود مگر به بیداری دل

آنی که منور است آفاق از تو              محروم بماندم من مشتاق از تو
این محنت نو نگر که در خلوت وصل             تو با دگری جفتی و من طاق از تو

شب نیست که از غمت دلم جوش نکرد            و از بهر تو زهر اندهی نوش نکرد
ای جان جهان هیچ نیاوردی یاد            آن را که تو را هیچ فراموش نکرد
 
تاریخ ولادت سیف فرغانی معلوم نیست ولادت وی باید در اواسط نیمه اول قرن هفتم مقارن با انقلابات حمله مغول اتفاق افتاده باشد.

وفات وی به درستی معلوم نیست ولی از یک بیت از اشعارش بر می آید که تا ماه رمضان سال 703 هجری قمری زنده بوده است.

مذهب تشیع در قرن هفتم و هشتم به سرعت راه قوت می پیمود و از مقدماتی که در قرن ششم و اوایل قرن هفتم برای نیرومندی آن فراهم آمده بود مدد می گرفت تا به تدریج به صورت مذهب غالب در ایران درآید.

تظاهرات عادی اهل تشیع در ایام سوگواری و ساختن و خواندن اشعاری در مرثیه امامان و شهیدان هم در این دوره به رواج خود برقرار بود و اشعار شعرا در مجالس سوگواری محرم و به گریه افکندن شنوندگان و به ندبه واداشتن آنان و اظهارتاسف و حزن بر شهادت امام(ع) بوده است.

رواج اشعار دینی همان گونه که گفته شد در قرون اولیه هجری متداول بوده است در بین سرایندگان مسلمان مناقب اهل بیت(ع) و یا مراثی آنان بیشتر در قرن هفتم و هشتم به شیوع و رواج پیدا کرد.

این نکته را باید بدانیم که در قرن هفتم و هشتم احترام وافی نسبت به همه ائمه اثنی عشر در میان علما و نویسندگان و شاعران سنی مذهب، خیلی بیشتر از دوره های پیشین و حتی در بعضی موارد به وضع بی سابقه ای معمول شد و این خود یکی از نتایج انقراض خلافت عباسی و غیررسمی شدن دین اسلام طی چندین سال در ایران و ضعف شدید اسلام و مسلمین علی الخصوص اهل سنت و پیشرفت های سیاسی و اجتماعی شیعه است که درین گیر و دار هم از زمان پادشاهی هلاکو برای خود در تکاپوی قدرت و سیادت بودند.

نتیجه آن است که عده ای از شاعران این عهد اعم از سنی و شیعه دارای مراثی ای برای اهل بیت(ع) هستند مانند سیف الدین محمد فرغانی.


منبع: مرکز مطالعات شیعه
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
مقالات مرتبط
موارد بیشتر برای شما
تجلیل از ۵۸ نخبه علمی کشور در شصت‌وچهارمین جایزه البرز
تجلیل از ۵۸ نخبه علمی کشور در شصت‌وچهارمین جایزه البرز
وضعیت موجود وقف و امور خیریه در سوئیس؛ تحلیل آماری بنیادها، هزینه‌ها و مشارکت مردمی
وضعیت موجود وقف و امور خیریه در سوئیس؛ تحلیل آماری بنیادها، هزینه‌ها و مشارکت مردمی
مفهوم وقف و امور خیریه در سوئیس؛ ساختار بنیادها، انجمن‌ها و شرایط عام‌المنفعه بودن
مفهوم وقف و امور خیریه در سوئیس؛ ساختار بنیادها، انجمن‌ها و شرایط عام‌المنفعه بودن
سقوط پهپاد بمب‌گذاری‌شده رژیم صهیونی در جنوب لبنان
play_arrow
سقوط پهپاد بمب‌گذاری‌شده رژیم صهیونی در جنوب لبنان
افشای سند جنگی دشمن به روایت سیمیاری
play_arrow
افشای سند جنگی دشمن به روایت سیمیاری
جابه‌جایی قلعه ۳۶۰ تنی با نیروی ۱۸۰۰ نفر در ژاپن
play_arrow
جابه‌جایی قلعه ۳۶۰ تنی با نیروی ۱۸۰۰ نفر در ژاپن
سند محرمانه‌ای که از اتاق جنگ دشمن لو رفت
play_arrow
سند محرمانه‌ای که از اتاق جنگ دشمن لو رفت
پزشک قلابی که با سرم بیهوشی وارد خانه‌ها می‌شد!
play_arrow
پزشک قلابی که با سرم بیهوشی وارد خانه‌ها می‌شد!
اژه‌ای: نگوییم نمی‌شود بگوییم می‌شود می‌توانیم و انجام می‌دهیم
play_arrow
اژه‌ای: نگوییم نمی‌شود بگوییم می‌شود می‌توانیم و انجام می‌دهیم
وزیرخارجه سابق آمریکا: نتانیاهو به تصویر اسرائیل در آمریکا و جهان ضربه زد
play_arrow
وزیرخارجه سابق آمریکا: نتانیاهو به تصویر اسرائیل در آمریکا و جهان ضربه زد
پوکر لژیونر ایرانی در لیگ مالزی
play_arrow
پوکر لژیونر ایرانی در لیگ مالزی
آزمایش سیستم چتر نجات رزمی و نظامی هند
play_arrow
آزمایش سیستم چتر نجات رزمی و نظامی هند
سعید اسماعیلی بدون دادن حتی یک امتیاز قهرمان شد
play_arrow
سعید اسماعیلی بدون دادن حتی یک امتیاز قهرمان شد
‏ادعای ترامپ: اگر من نبودم ایران اسرائیل را نابود می کرد
play_arrow
‏ادعای ترامپ: اگر من نبودم ایران اسرائیل را نابود می کرد
بی‌ارزش‌ترین ویدیوهایی که در یوتیوب بازدیدهای میلیونی داشته‌اند!
play_arrow
بی‌ارزش‌ترین ویدیوهایی که در یوتیوب بازدیدهای میلیونی داشته‌اند!