0
ویژه نامه ها

بررسی اهمیت و جایگاه صبر در اسلام

صبر یکی از سجایای اخلاقی است که بدون آن تداوم زندگی و موفقیت ممکن نیست. این صفت اخلاقی به امور دینی اختصاص ندارد و هر انسانی برای هر اقدامی و هر هدفِ ریز و درشتی که در روزها، هفته ها و ماه ها و سال های زندگی خود دنبال می کند، باید به صبر که لازمه دست یابی به آن هدف هاست پایبند باشد. البته به هر میزان که هدف او بزرگ تر و دستیابی به آن دشوارتر و زمان بَرتر باشد، به همان میزان صبر بیشتری نیاز دارد.
بررسی اهمیت و جایگاه صبر در اسلام

صبر و استقامت در اسلام

صبر و استقامت در اسلام یکی از فضایل اخلاقی است که از ارزش بالایی برخوردار می باشد و در احادیث وارد شده از اهل بیت (علیه السلام) در مورد معنای صبر و استقامت صحبت شده است.
 

احادیث در مورد صبر و استقامت در اسلام

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود:

صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.(1)

امام علی (علیه السلام):

صبر آن است که انسان گرفتارى و مصیبتى را که به او مى رسد تحمل کند و خشم خود را فرو خورد.(2)

امام علی (علیه السلام):

اگر صبر کنى مقدرات الهى بر تو جارى مى شود و اجر خواهى بُرد و اگر بیتابى کنى باز هم مقدرات خداوند بر تو جارى مى شود و گناهکار خواهى بود.(3)
 
صبر و استقامت در بیان امام صادق (علیه السلام)
حضرت صادق (علیه السلام) در این باره می فرماید:

تنها صبر است که آن چه را که در باطن بندگان از نور و روشنایی ایمان هست ظاهر می کند، و شکایت و ناله در مقابل بلاها ظاهر کننده تاریکی و وحشتی است که در قلب اشخاص وجود دارد.

البته همه مردم مدعی وجود صبر در خودشان هستند، لکن صبر فقط در نزد کسانی یافت می شود که ایمان یقینی و خالصانه به خداوند داشته باشند.

شکایت و جزع هم صفتی است که همه مردم وجود آن را در خود انکار می کنند، در صورتی که منافقین نمونه کامل این صفت هستند. زیرا نزول محنت و بلا می تواند ماهیت راستگویان و دروغگویان را نمایان سازد.

منافقین چون ظاهرشان با باطنشان یکی نیست از این جهت به محض این که گرفتار بلا شدند ماهیت آن ها معلوم می گردد و لب به شکایت و گله باز می کنند، در نتیجه رسوا می شوند.

البته صبر حقیقی که صفت مومن شناخته شده صبری است که انسان به میل و رغبت خود آن را در قبال بلاها و رنج ها به کار برد. ولی اگر بردباری از روی ناچاری و اضطرار باشد آن صفت کمال واقعی در وجود انسان پدید نمی آورد.

معنای شکوه و جزع هم این است که قلب آدمی از مشاهده یک بلا و یا یک مصیبت مضطرب شود و آن شخص متالم گردد و رنگ صورت و حالش دگرگون شود.

به طور کلی هر بلایی که نازل می شود، [اگر] از ابتدا خالی از تسلیم شخص به آن بلا و توجه به سوی خداوند و تضرع به او باشد، این شخص صبور نیست بلکه شکوه گر و بی بردباری می باشد.

صبر یک حالت مقاومت مثبت است که اولش بسیار تلخ ولی آخرش بسیار شیرین و مطبوع می باشد.

به عبارت دیگر صبر لقمه هایی است که لقمه اول تلخ و ناراحت کننده است ولی هر چه جلوتر برود شیرین تر می شود که لقمه آخر آن از همه گواراتر است.

پس اگر کسی آن لقمه های تلخ اولی و دومی و سومی را بخورد و باز هم ادامه دهد می تواند به لقمه ی آخری که نتیجه صبر است و بسیار گوارا هم می باشد برسد.

ولی اگر از همان لقمه اولی و یا دومی تلخ زده شد و نتوانست سختی آن بلا و یا آن مصیبت را تحمل نماید، دیگر نمی تواند به صبر و استقامت دست یابد.

هر کس قدر و ارزش واقعی صبر را بشناسد دیگر از آن دست بر نمی دارد. چنان که خداوند متعال در قرآن کریم در داستان حضرت موسی با حضرت خضر (علیه السلام) می فرماید: حضرت خضر به موسی می گوید (تو چگونه می توانی به چیزی صبر کنی که از  نتیجه و عاقبت آن آگاه نیستی؟.) [و کیف تصبر علی مالم تحبطه خبرا. ]

با توجه به مفاد این آیه کسانی می توانند صبر و بردباری را پیشه خود سازند که نتیجه شیرین آن را قبلا دیده باشند.

بنابراین اگر کسی از روی اکراه به بلا و مصیبت صبر کند (یعنی نه از روی اشتیاق و رغبت) و یا این که به مردم از آن مصیبت شکایت نکند و یا به خاطر حفظ آبروی خویش در مقابل دیگران جزع و ناله نکند، این اشخاص از نظر اسلام جزو صبر کنندگان عام می باشند و نصیبشان از این گونه صبر همان است که خداوند فرموده (یا محمد به صبر کنندگان مژده بده) [و بشر الصابرین] یعنی آن ها را به بهشت و مغفرت ما مژده بده.

ولی اگر مومنی بلا و مصیبت ها را با اشتیاق و میل استقبال کند و با آرامش و وقار آن ها را تحمل نماید، این شخص مقامش از آن شخص اولی والاتر است و جزو صابران خاص محسوب می شود و نصیب این شخص از عنایت خداوند متعال همان است که فرموده (به درستی که خداوند با صبر کنندگان است.) [ان الله مع الصابرین]

پی نوشت:
1.کافى(ط-الاسلامیه) ج۲، ص۹۱، ح۱۵
2. عیون الحکم و المواعظ(لیثی) ص ۵۶ ، ح ۱۴۳۹
3.جامع الأخبار(شعیری) ص ۱۱۶


منبع: سایت دلدادگان


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
احکام روزه مسافر آیت الله خامنه ای
احکام روزه مسافر آیت الله خامنه ای

احکام روزه مسافر آیت الله خامنه ای

نماهنگ سامی یوسف برای ولادت پیغمبر اکرم(ص)
نماهنگ سامی یوسف برای ولادت پیغمبر اکرم(ص)

نماهنگ سامی یوسف برای ولادت پیغمبر اکرم(ص)

قسم به اشهد ان لااله الا الله/ شعرخوانی نجم الدین شریعتی در سالروز میلاد نبی اکرم(ص)
قسم به اشهد ان لااله الا الله/ شعرخوانی نجم الدین شریعتی در سالروز میلاد نبی اکرم(ص)

قسم به اشهد ان لااله الا الله/ شعرخوانی نجم الدین شریعتی در سالروز میلاد نبی اکرم(ص)

خدا به برکت پیامبر(ص) به ما آبرو داد/ آیت الله جوادی آملی
خدا به برکت پیامبر(ص) به ما آبرو داد/ آیت الله جوادی آملی

خدا به برکت پیامبر(ص) به ما آبرو داد/ آیت الله جوادی آملی

جعفر بن محمد رئیس مذهب ماست/ دکلمه نجم الدین شریعتی
جعفر بن محمد رئیس مذهب ماست/ دکلمه نجم الدین شریعتی

جعفر بن محمد رئیس مذهب ماست/ دکلمه نجم الدین شریعتی

جنجال ادوارد اسنودن در توییتر فارسی/ ادوارد اسنودن کیست و چرا مهم است؟ + واکنش های کاربران
جنجال ادوارد اسنودن در توییتر فارسی/ ادوارد اسنودن کیست و چرا مهم است؟ + واکنش های کاربران

جنجال ادوارد اسنودن در توییتر فارسی/ ادوارد اسنودن کیست و چرا مهم است؟ + واکنش های کاربران

امشب دو گل دمیده در مکه و مدینه/ محمدرضا طاهری
امشب دو گل دمیده در مکه و مدینه/ محمدرضا طاهری

امشب دو گل دمیده در مکه و مدینه/ محمدرضا طاهری

هر چه بت بود به صورت به زمین افتاده/ میرداماد
هر چه بت بود به صورت به زمین افتاده/ میرداماد

هر چه بت بود به صورت به زمین افتاده/ میرداماد

مدح میلاد پیامبر اکرم(ص)/ سعید حدادیان
مدح میلاد پیامبر اکرم(ص)/ سعید حدادیان

مدح میلاد پیامبر اکرم(ص)/ سعید حدادیان

حضرت رسول الله(ص) و آداب جاهلیت/ استاد پیشوایی
حضرت رسول الله(ص) و آداب جاهلیت/ استاد پیشوایی

حضرت رسول الله(ص) و آداب جاهلیت/ استاد پیشوایی

ملک سلیمان/ استاد مهدی پیشوایی
ملک سلیمان/ استاد مهدی پیشوایی

ملک سلیمان/ استاد مهدی پیشوایی

آیا کسی از دست مختار ثقفی فرار کرد؟/ استاد پیشوایی
آیا کسی از دست مختار ثقفی فرار کرد؟/ استاد پیشوایی

آیا کسی از دست مختار ثقفی فرار کرد؟/ استاد پیشوایی

منع کتابت حدیث در زمان خلیفه دوم/ استاد پیشوایی
منع کتابت حدیث در زمان خلیفه دوم/ استاد پیشوایی

منع کتابت حدیث در زمان خلیفه دوم/ استاد پیشوایی

سریال بازی مرکب مدافع یا منتقد نظام سرمایه داری؟(1)
سریال بازی مرکب مدافع یا منتقد نظام سرمایه داری؟(1)

سریال بازی مرکب مدافع یا منتقد نظام سرمایه داری؟(1)

حرفهای جالب دبیر درمورد هادی عامل
حرفهای جالب دبیر درمورد هادی عامل

حرفهای جالب دبیر درمورد هادی عامل

نقطه‌زنی جنگنده‌های F5 نیروی هوایی ارتش
نقطه‌زنی جنگنده‌های F5 نیروی هوایی ارتش

نقطه‌زنی جنگنده‌های F5 نیروی هوایی ارتش

زمین‌های مدنظر برای نهضت ملی مسکن
زمین‌های مدنظر برای نهضت ملی مسکن

زمین‌های مدنظر برای نهضت ملی مسکن

راسخون می تواند به یک ابر موسسه در حوزه تولید محتوا تبدیل شود
راسخون می تواند به یک ابر موسسه در حوزه تولید محتوا تبدیل شود

راسخون می تواند به یک ابر موسسه در حوزه تولید محتوا تبدیل شود

حکمت | وقتی نمی‌تونی بپردازی، قرض نگیر / استاد حسینی قمی
حکمت | وقتی نمی‌تونی بپردازی، قرض نگیر / استاد حسینی قمی

حکمت | وقتی نمی‌تونی بپردازی، قرض نگیر / استاد حسینی قمی

گزارشی از اختتامیه نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» سال 1400
گزارشی از اختتامیه نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» سال 1400

گزارشی از اختتامیه نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» سال 1400

شیعه جعفری ام / کلیپ ولادت امام صادق علیه السلام
شیعه جعفری ام / کلیپ ولادت امام صادق علیه السلام

شیعه جعفری ام / کلیپ ولادت امام صادق علیه السلام