امامت در دیدگاه محقق کرکی

به نظر کرکی بزرگ ترین خطای اهل سنت این است که امامت را کوچک شمرده اند، به نحوی که خلفای اموی شارب الخمر و فاسق را نیز شایسته آن مقام دانسته اند. اما وی معتقد است امامت در زمره اصول دین است و عظمتی همچون
يکشنبه، 6 بهمن 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
امامت در دیدگاه محقق کرکی
امامت در دیدگاه محقق کرکی

 

نویسنده :سید محمدعلی حسینی زاده




 

الف)اهمیت و ضرورت امامت

به نظر کرکی بزرگ ترین خطای اهل سنت این است که امامت را کوچک شمرده اند، به نحوی که خلفای اموی شارب الخمر و فاسق را نیز شایسته آن مقام دانسته اند. اما وی معتقد است امامت در زمره اصول دین است و عظمتی همچون مقام نبوت دارد، چرا که:

1. امامت جانشینی نبوت است و نبوت از اصول دین محسوب می شود.
2. همان دلیلی که خلق را محتاج نبی و پیامبر می کرد بعد از نبی نیز موجود است و آنان را نیازمند امام می کند. مردم همواره به رهبری قدرتمند نیاز دارند، زیرا انگیزه شرارت و گمراهی در انسان ها وجود دارد [و نصب امام برای جلوگیری از شرارت و ضلالت واجب است].

اهل سنت حدیث«لا تجتمع امّتی علی الخطأ»را دلیلی برای عصمت امت پیامبر دانسته اند، اما به نظر کرکی اولاً: این حدیث صحیح نیست. ثانیاً: بر فرض صحت، اگر همگی مردم به جز یک نفر منحرف شوند، باز عدم اجتماع بر خطا صدق خواهد کرد و لازم است برای اکثریت گمراه امام نصب شود.
سومین دلیل برای ضرورت و اهمیت امامت، لزوم حفظ شرع بعد از پیامبر و پاسخ گویی به مسائل جدید است(1).

ب) نقش رأی مردم و بیعت در امامت

کرکی می گوید اهل سنت معتقدند امامت منصبی دنیوی و منوط به آرای مردم است و بدین ترتیب حتی فاسق نیز می تواند عهده دار آن باشد و اگر جمعی از اعیان با شخص متنفذی بیعت کنند، او امام خواهد شد و حتی در صورتی که فردی بر امام عادل پیروز شود، امام خواهد شد و امام عادل، فقط مناصب شرعی را برعهده خواهد داشت؛ غلبه کننده اگر بدترین مردم باشد نیز خلافت برعهده او خواهد بود.
کرکی نظریه واگذاری امامت به رأی مردم را به سه وجه تقریر کرده و هر سه وجه را رد می کند.

1. امامتِ بر مردم از مناصب شرعی است که کتاب و سنت ویژگی های افرادی را که شایستگی آن را دارند بیان کرده اند. بنابراین مجتهدان باید صفات امام را از کتاب و سنت استخراج و همگی بر اهلیت شخصی واحد اتفاق کنند. اتفاق آرا در این انتخاب ضروری است، اما این اتفاق معمولاً حاصل نمی شود لذا نصب امام که عملی واجب است، عملاً صورت نمی گیرد و به این علت یا باید واگذاری امامت به رأی مردم را رد کرد و یا اجازه داد هر گروه امام خاص خود را انتخاب کند که در آن صورت نیز امامت مبتنی بر رأی تمام مردم نخواهد بود.
2. بیعت عامل انعقاد امامت تلقی شود و حقوق امامت بعد از وقوع بیعت برعهده حاکم و بیعت کننده قرار گیرد. این فرض نیز مستلزم شرکت زنان و مردمان نادان در انتخاب امام است و در این صورت نیز حتی اگر یک نفر از بیعت سرپیچی کند، امامت منعقد نخواهد شد [و چون اتفاق آرا هیچ گاه حاصل نمی شود، امامت نیز واقع نخواهد شد].
3. امامت از مناصب دنیوی است که به شرع ربطی ندارد و همان گونه که کفار فرنگ و هند در انتخاب سلاطین خود عمل می کنند، منوط به آرای رجال مشهور است. در این صورت امامت منصبی صرفاً دنیوی خواهد شد و اطاعت از آن واجب نیست و نمی تواند خمس، زکات و مال بی وارث را دریافت کند. به عبارت دیگر حقوق سیاسی پیامبر را نخواهد داشت، در حالی که اهل سنت تمام اختیارات سیاسی پیامبر را به خلیفه سرایت می دهند.(2)
به این ترتیب کرکی لزوم ابتنای امامت بر نص را ثابت می کند و نتیجه می گیرد کسانی که بدون آن که اهلیت امامت و خلافت را داشته باشند، عهده دار آن می شوند، به خودِ خداوند، پیامبر و امام و مردم و نیز منصب امامت ظلم روا داشته اند و مستحق لعن و نفرین اند.(3)

جوهره ی این نظریه در اندیشه عصر غیبت نیز اثر می گذارد و وی بر این اساس مبنای مشروعیت حکومت را نص می گیرد.
کرکی هم چنین نظر جدایی دین از سیاست و دنیوی بودن امامت را رد می کند و می گوید: نمی توان گفت که مردم در امور دنیا احتیاج به حکومت و رهبر دارند و حکومت امری دنیوی است، زیرا اکثر امور شرعی نیز متعلق به نظام زندگی و دنیای مردم اند؛ مثلاً عزل و نصب قضات، امری شرعی، اما متعلق به دنیای مردم است. به نظر وی پیامبر برای هدایت اخروی و دنیوی مردم مبعوث شده و عبادات، مربوط به آخرت و بقیه احکام اسلامی متعلق به دنیای مردم است که بعد از پیامبر برعهده مردم گذاشته شده و تنها کسانی می توانند عهده دار آن شوند که از پیامبر اذن داشته باشند و غیر از این، هرکس این منصب را اشغال کند ظالم است.(4)

پی‌نوشت‌ها:

1.نفحات اللاهوت، ص 47.
2.همان، ص 67.
3.همان، ص 70.
4.همان، ص 68.

منبع مقاله: حسینی زاده، سیدمحمدعلی، (1380)، اندیشه ی سیاسی محقق کرکی، قم: مؤسسه ی بوستان کتاب، چاپ دوم .

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
play_arrow
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
play_arrow
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
طائب: آمریکا دریافت که ملت ایران تسلیم‌شدنی نیست
play_arrow
طائب: آمریکا دریافت که ملت ایران تسلیم‌شدنی نیست
انهدام یک فروند پهپاد MQ-۹ آمریکایی در شرق تنگه هرمز
play_arrow
انهدام یک فروند پهپاد MQ-۹ آمریکایی در شرق تنگه هرمز
قلعه‌نویی: باید با تیم‌های بزرگ بازی کنیم/ مربی خارجی می‌خواهیم
play_arrow
قلعه‌نویی: باید با تیم‌های بزرگ بازی کنیم/ مربی خارجی می‌خواهیم